2026 оны Нобелийн физиологи, анагаах ухааны шагналыг Карл Дайссерот, Петер Хегеманн, Георг Нагель нар хамтран хүртлээ. Тэднийг “гэрлээр удирддаг ион сувгууд болон оптогенетикийн тухай нээлтийнх нь төлөө” энэхүү нэр хүндтэй шагналын эзэн боллоо. Хорооноос гаргасан мэдээлэлд шагналыг гурвуулаа тэнцүү хувааж авна гэсэн байна.

Оптогенетик нь хүний тархин дахь мэдрэлийн эсүүдийг гэрлээр асааж, унтраах боломж олгодог. Хегеманн, Нагель нар “channelrhodopsin” хэмээх өвөрмөц уураг нээсэн бөгөөд энэ уургийг ямар ч эсэд суулгахад тэр эс гэрэлд мэдрэмтгий болдог байна. Дайссерот энэ уургийн генийг харханд мэдрэлийн эсэд нэвтрүүлж, цэнхэр гэрлээр мэдрэлийн дохио үүсгэж чаджээ. Дараа нь энэхүү гэрлэн унтраалгыг амьд хулганы тархинд ажиллуулжээ. Одоо энэ аргыг дэлхийн лабораториуд тархины нууцыг тайлахад ашиглаж байна.

Дайссерот АНУ-ын Стэнфордын их сургуулийн, Хегеманн Берлиний Хумболдтын их сургуулийн, Нагель Вюрцбургийн их сургуулийн профессор юм.

Нобелийн хорооны гишүүн, Каролинскийн хүрээлэнгийн профессор Абдель Эль Манира оптогенетикийн нөлөө эрүүл тархины эрүүл мэндээр хязгаарлагдахгүй гэдгийг тэмдэглэсэн байна. Судалгаа нь 1962 онд Нобелийн шагнал хүртсэн Фрэнсис Крикийн гэрлээр тодорхой эсийг удирдаж болох санаан дээр тулгуурласан байна.

Анагаах ухааны шагналыг 1901 оноос хойш 116 удаа, нийт 232 хүнд олгожээ.

Эх сурвалж: zms.mn