“ЗМ”-ний сэдэв: Хүүхэд бүрийг хамгаалъя
С.ЦЭРЭНДЭЖИД
“Зууны мэдээ” сонин “Хүүхэд бүрийг хамгаалъя” сэдвийн хүрээнд хөдөлгөөний дутагдалд өртөж байгаа хүүхдүүдийн тухай цуврал нийтлэлийг хүргэж байгаа билээ. Бага насны хүүхдийг бялдаржуулж, хөдөлгөөний хомсдолоос сэргийлж байх үүрэгтэй, боломжит ганц хичээл нь биеийн тамир. Гэтэл зориулалтын заал, талбай байхгүйгээс хүүхдүүд энэ хичээлээс хэрхэн хоцрогдож байгааг сурвалжиллаа.
ХҮҮХДҮҮД ХАНГАЛТТАЙ ХӨДЛӨХГҮЙ БАЙГААГААС БИЕ ЖИЖИГТЭЙ БОЛЖ БАЙНА
Ерөнхий боловсролын сургалтад биеийн тамирын хичээлийг заавал оруулж өгдөг нь хүүхдүүдийн бие бялдрыг өв тэгш хөгжилтэй болгох зорилготой. Улаанбаатар хотын хэмжээнд ерөнхий боловсролын 164 сургууль байгаагаас 47 нь спорт заалгүй. Мөн заалтай сургуулиудаас нурж унах шахсан, хичээл явуулахад хүндрэлтэй нь ч олон байна. Сурагчид биеийн тамирын хичээлээ хэрхэн хийж байгааг сурвалжлахаар Чингэлтэй дүүргийн 61 дүгээр сургуулийг зорьсон юм. Тус сургууль нь байгуулагдаад 10 гаруй жил болсон ч өнөөг хүртэл биеийн тамирын заалгүй бөгөөд сургуулийнхаа коридорт биеийн тамирын хичээлээ хийдэг.
Мэдээж зориулалтын заал биш болохоор жагсах, дасгал хийхээс өөр хөдөлгөөн хийх боломжгүй. Сагс, волейбол тоглох нь бүр ч боломжгүй зүйл аж. Учир нь дуу чимээ их гардаг, цементэн шалтай, сагс, волейболын зориулалтын хэрэгсэл байдаггүй гэнэ. Уг нь стандарт хэмжээгээр нэг хүүхдэд спорт заалны хоёр метр квадрат талбай ногдох ёстой байдаг. Гэтэл энэ коридорт зөвхөн нэг цагийн хичээлд гэхэд хоёр ангийн 80 гаруй хүүхэд хамт ордог аж. Бодоод үзэхээр энэ сургуулийн нэг хүүхдэд ногдох талбайн хэмжээ нэг алхамаас хэтэрдэггүй бололтой. Энэ талаар тус сургуулийн биеийн тамирын багш Б.Чагнаадорж “Шаардлагатай дасгал хөдөлгөөн хийлгэдэггүй болохоор манай сургуулийн хүүхдүүд биеэр их жижиг. 1.7 метрээс дээш өндөртэй хүүхэд ховор доо. Арга ч үгүй биз. Манай сургууль дээр хүүхдүүд хөдөлгөөнөөр үнэхээр дутагдаж байна. Тэмцээнд оролцох гээд очихоор хотын төвийн сургуулийн хүүхдүүдийн хажууд биеэр хамаагүй жижиг, өсөлт муутай харагддаг. Энэ нь тэмцээний шалгаруултад ч нөлөөлдөг байх. Манай хүүхдүүд заалгүй болохоор тэмцээнд оролцохоос ичдэг тухайгаа ч ярьдаг юм. Тэглээ гээд яахав дээ. Зориулалтын заалгүй болохоор бидэнд бэлтгэл хийх ямар ч боломж байхгүй. Бэлтгэл сургуулилтаас гадна хүүхдүүдийн эрүүл мэнд, хөдөлгөөний дутагдал л хамгийн тулгамдсан асуудал болоод байна” гэж ярилаа. Тус сургуулийн биеийн тамир ордог коридор нь эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүйгээс хүүхдүүд осолдох, гэмтэх тохиолдол олон гардаг аж. Сургууль дотроо биеийн тамирын заалгүй ч дулааны улирал эхлэхээр гадна талбайд биеийн тамирын хичээлээ хийх боломжтой байдаг. Гэтэл энэ сургуульд гадна талбай бас л байхгүй. Хуучин байсан талбай дээр нь хувийн компани барилга барьчихсан. Энэ сургууль 1700 гаруй сурагчтай. Зөвхөн спортын заалгүй ганц сургууль дээр л гэхэд ийм олон хүүхдийн эрүүл мэнд хаягдаж, бие бялдараа зөв хөгжүүлж, эрүүл чийрэг хүн болон төлөвших насан дээрээ ийнхүү хөдөлгөөнөөр “өлсөж” байна.
Тус сургуулийн 11 дүгээр ангийн сурагч Б.Тэмүүжин “Бид биеийн тамирын зориулалтын байргүй болохоор хүссэнээрээ тоглож чаддагүй. Стандартын зааланд тоглож үзээгүй болохоор тэмцээнд оролцохдоо ичдэг. Биеийн тамирын хичээлээр энгийн дасгал л хийдэг болохоор ямар ч сонирхолгүй байдаг. Үнэнийг хэлэхэд суух дургүй. Манай нэг найз 23 дугаар сургуульд сурдаг юм. Биеийн тамирын зориулалтын гоё заалтай гэсэн. Манай найз биеийн тамирын хичээлдээ хамгийн дуртай гэж ярьдаг юм” гэв.
ХАМГИЙН ЖИЖИГ ЗААЛТАЙ СУРГУУЛЬ
Зориулалтын биеийн тамирын заалтай сургуулиуд байдаг ч тэднээс эрүүл ахуйн, стандартын шаардлага хангасан нь бас л цөөхөн. Нурж унах шахсан байртай, шал нь хэд хэдэн газарт цөмөрсөн, дөрөвхөн метрийн өндөртэй, 9*18 метрийн харьцаатай буюу хамгийн жижиг заалтай сургуулийн нэг бол Чингэлтэй дүүргийн 39 дүгээр сургууль. Нэг цагийн хичээл дээр 70 гаруй хүүхэд хамт ордог бөгөөд өдөрт доод тал нь 20 цаг хичээллэдэг. 1400 хүүхэд үсэрч, харайж, дасгал хөдөлгөөн хийнэ гэдэг талбай багатай заалны хувьд хүндрэлтэй асуудал. Элэгдэлд орох нь ч аргаүй биз. “20 цаг дараалан ордог болохоор цэвэрлэгч нь тэр бүр цэвэрлэж чаддагүй. Урьд орой нь цэвэрлэгээгээ амжуулж хийдэг. Үүнээс болж хүүхдүүд өвчлөх магадлал өндөр байдаг” хэмээн тус сургуулийн биеийн тамирын багш онцолж байсан юм. Одоогоор заалны шал нь хэд хэдэн газартаа цөмөрсөн бөгөөд доод талын ангийг нь ашиглах боломжгүй болжээ. Түүнээс гадна нэг цагийн хичээл дээр орж байгаа 70 гаруй хүүхдийг эрсдэлээс хамгаална гэдэг бас л хэцүү. Хэзээ заал нь нураад унах бол доо гэсэн айдас тус сургуулийнхныг нөмрөөд байна. “Манай сургуулийн хувьд биеийн тамирын заалтай ч аюулгүй байдлын шаардлага хангаагүй. Хэзээ ч нурж мэдэхээр эрсдэлтэй байдалд байгаа. Талбай жижиг болохоор хүүхдүүдэд шаардлагатай дасгал хөдөлгөөнийг нь хийлгэхэд хэцүү байдаг. Гэхдээ заалгүй сургуулиудыг бодвол ортой л юм даа. Түүнээс шаардлага хангадаггүй” хэмээн тус сургуулийн биеийн тамирын багш Б.Бөхбат ярилаа. Ийнхүү хэдэн мянган хүүхэд эрүүл мэндээрээ хохирч, хөдөлгөөний дутагдалд орж байна. Томчуудын буруу, төрийн буруу бодлогоос болж бие бялдрын доголдолтой өсөн хүмүүжиж байгаагаа тэд өөрсдөө ч мэдэхгүй. Европын орнуудад цаг агаарт тохируулан улирал, улирлаар нь ээлжлэн хичээллэх спортын заалууд байдаг гэнэ лээ. Гэтэл манай улсад улиралд зориулсан спортын заал битгий хэл заалгүй, жижигхэн заалтай нь ч ховор байна. Кембрижийн боловсролыг нэвтрүүлнэ, сурагчдын сурлагын төвшинг тогтооно гэж гадаадын байгууллагад их хэмжээний төлбөр төлж байхаар үүнд зарцуулж байгаа хөрөнгийнхөө тал хувиар ч болтугай ганц сургуулийг спорт заалтай болгоосой.
