Э.ОРХОН, Э.ӨНӨР 

Боловсролын салбарт хийж байгаа “Зөв Монгол хүн”. “Эрдэм мэдлэгтэй Мон­гол хүн” зэрэг хөтөл­бөрийн хэрэгжилт, явцын талаар 21 аймаг, нийс­лэлийн Боловсрол, соёлын газрын дарга нар чуулж байна. Хүүхэд, багш нэг бүрийг хэрхэн хөгжүүлж, яаж зөв хүн болгох, өнөө­гийн боловсролын салбарт тулгарч байгаа олон асууд­лыг энэ хурлаар хэлэлцэв. Орон нут­гийн сонгуультай холбоо­той­гоор Боловс­ролын газрын дарга нарын 60 орчим хувь нь солигд­жээ. Албан тушаалын халаа, сэлгээ нь ажиллах орчин нөхцөл, хийж бай­гаа ажилтайгаа танил­цахаас эхлээд багагүй цаг хугацаа уядаг гэдгийг аймгийн дарга нар хэлж байв. Харин сал­барын ши­нэч­лэлийн хү­рээнд хийж байгаа ажлыг дэмжиж аймаг бүр хө­төлбөр боловсруулж ажил­лаж байгаа гэдгийг тэд онцолсон юм.

Тус салбарт шинэчлэл хийж эхэлснээс хойш БШУЯ-наас олон ажлыг хийж эхэлсэн байна. Ту­хайл­бал, улсын хэм­жээ­ний 7000 гаруй багшийг хамарсан сургал­тыг зо­хион байгуулжээ. Энэ ту­хай БШУЯ-ны Стратеги, бодлого төлөв­лөлтийн газрын дарга Б.Насанбаяр илтгэл тавьсан юм. Тэрээр энэ сургалтад багш өөрийн заах арга барил, хандлагаа хэрхэн өөрчлөх, хүүхэд бүрийг ямар аргаар хөгжүүлэх боломжтой, бага болон дунд ахлах ангид ямар хичээлийг түл­хүү үзэх ёстойг тусгасан. Мөн хүүхдэд бага боловс­рол олгохдоо зөвхөн сурах арга барил эзэмшүүлэх ёстой бол ахлах ангийн сурагчдад илүү биеэ даа­сан, шинжлэх ухааны хичээлийг түлхүү оруулах ёстой гэдгийг чухалчилсан юм. Харин суурь боловс­рол буюу дунд ан­гид энэ хоёр аргаа хослуу­лах нь илүү үр дүнтэй байх болно гэсэн юм.

Мөн Боловсролын сал­барт хийж байгаа ши­нэчлэл богино хугацаанд үр дүн­гээ өгөх ажил биш. Харин 10-20 жилийн дараа өнөөдрийн хийж байгаа ажлын үр дүн харагдах болно гэдгийг албаны хүмүүс ярьж байсан. Энэ үеэр яамны болон зарим аймгийн Боловсрол, соё­лын газрын дарга нартай уулзаж аймаг, орон нутаг­таа хийж байгаа шинэч­лэлийнх нь талаар сонирхлоо.

БШУЯ-ны Стратеги бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга Б.Насанбаяр:

МОНГОЛ УДАХГҮЙ ФИНЛЯНД ШИГ БОЛНО   

-Аймаг, нийслэлийн Боловсрол, соёлын газрын дарга нарт зориулсан хоёр өдрийн сургалтыг яамнаас зохион байгуулж байна. Энэ удаагийн уулзалтын зорилго, чиглэл нь юу байв?

-Өнөөдрийн хуралд аймаг, нийслэл, дүүргийн Боловсрол, соёлын газрын дарга нар оролцож байна. Өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард болсон орон нутгийн сонгуультай холбоотой­гоор нийт газрын дарга нарын 60 орчим хувь нь шинээр томилогдсон байна. Мөн хичээлийн шинэ жил эхлээд гурав­дугаар улиралдаа хичээл­лэж байгаа зэрэгтэй хол­боотойгоор боловсролын салбарт хийж байгаа шинэчлэл хэрхэн хэрэг­жиж байгаа. Цаашид хамтарч ажиллах чиглэлээ танилцуулах зорилгоор хуралдаж байна. Аймаг, нийслэл, дүүргийн Боловс­рол соёлын газрын дарга нар нь боловсрол чанарын шинэчлэлийг орон нутагт хариуцаж хий­дэг хариуцлагатай хүмүүс байдаг учраас сайд өөрийн үүрэг чиглэлүүдээ өгөх юм. Мөн тухайн орон нутгийн онцлог, нийтлэг зүйлээс хамаараад бодлого, хэрэг­жилт, хууль эрх зүйн ор­чин ямар байх зэрэгт мэ­дээлэл өгнө. Үүний дагуу буцаагаад орон нугийн мэдээллээ авах үндэсний хэмжээний уулзалт, сургалт болж байна.

-Өнөөгийн боловс­ролын салбар дэлхийн төвшинтэй харьцуулахад ямар төвшинд байна вэ. Монгол хаана нь явна?

-Өнгөрсөн нэгдүгээр сард дэлхийн 100 гаруй орны боловсролын сайд нарын уулзалт болсон. Мөн саяхан ЮНЕСКО-гийн Азийн бүсийн орнуу­дын уулзалт боллоо. Энэ уулзалтууд дээр ярьсан ганц зүйл нь хүүхэд нэг бүрийг хөгжүүлэх арга зүй технологи, хэрэглэг­дэхүүн, орчин үүнтэй хол­боотой идэвхжүүлэлт. Ма­най улсын хувьд дэлхийн хэмжээнд хэрэгжиж бай­гаа бодлоготой зэрэгцэж очсон байна. Боломжийн хувьд ч илүү байгаа нь харагдсан. Яагаад гэвэл 500 мянган хүүхдийн ту­хай ярьж байгаа болохоос биш таван сая хүүхдийн тухай яриагүй. Тиймээс хүүхэд нэг бүр нь хөгжих гэдэг асуудал манайх шиг цөөхөн хүн амтай ард түмэнд боломжтой. Эдгээр хүүхдэд 27 мянган багшаа авч үзэхэд нэг багшид 20 хүүхэд ноогддог. Энэ харьцаа нь бусад оронтой харьцуулахад их боломж байгаа юм. Тиймээс бид хүүхэд бүрийг хөгжүүлэх технологийг багш нарын хандлага, арга зүйг сайж­руулах ажил бодит байх болно. Мөн олон жил ажил­ласан сайн багш нарынхаа туршлагыг ний­тийн болгож, болохгүй зүйлээ хамтарч шийддэг байх ёстой. Тиймээс Мон­гол тодорхой хугацааны дараа Финлянд шиг хүүх­дээ хөгжүүлсэн, хөгжлийг нь дэлхий нийт хүлээн зөвшөөрсөн байх болно. Гэхдээ энэ асуудал өнөө­дөр яриад маргааш үр дүн нь гардаг асуудал биш. Харин 20 жилийн дараа үр дүнд хүрсэн байна. 

Өмнөговь аймгийн Боловсрол, соёлын газрын дарга Ч.Буянжаргал:

ОРОН НУТГИЙН ТӨСВӨӨС БОЛОВСРОЛЫН САЛБАРТ ХӨРӨНГӨ ЗАРЖ БАЙГАА

-Боловсролын салбарт шинэчлэл хийж эхлээд хагас жил боллоо. Танай аймгийн хувьд шинэч­лэлийн хөтөлбөрийн хэрэгжилт ямар байна вэ?

-Манай аймгийн хувьд боловсролын сал­барын шинэчлэлийн бод­логын хэрэгжилт  эрчим­тэй явж байна. Аймгийн Засаг даргын зүгээс ч гэсэн боловсролын сал­бараа дэмжиж орон нут­гийн төсвөөс тодорхой хэмжээний хөрөнгийг зарцуулахаар тусгасан. Үүний нэг нь   Цогтцэций суманд сургууль, цэцэр­лэгийн томоохон цогцол­борыг барилаа. Мөн сум, аймгийн төвүүдэд орон нутгийн санхүүжилтээр цэцэрлэг барьсан. Тий­мээс боловсролын салбар­таа бүхий л талаасаа анхаа­рал хандуулан ажил­лаж шинэчлэлийг орон нутагтаа нутагшуулах бодит ажлыг санаачлан хийж байна. Тухайлбал, өнгөрсөн зургадугаар сард шинэчлэлийн бодлогын баримт бичиг боловсруулж түүнийгээ аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн хур­лаараа хэлэлцүүлж батал­сан. Үүнийгээ Шинэч­лэлийн Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөртэй уял­дуулж шинэчилж өөрчлөн хэрэгжүүлэх чиглэлээр нэлээд ажил  хийж эхэлсэн.

-Багш бүрийг хийсэн ажлаар нь үнэлж байх тухай салбарын сайдын тушаал өнгөрсөн сард гарсан. Энэ тушаал хэрхэн хэрэгжиж байна. Багш нараа ямар аргаар  дүгнэн урамшуулж байна вэ?

-Сайдын тушаалыг бүх сургуульдаа танил­цуул­сан. Үүний дагуу баг­шийг үнэлэх, тухайн сур­гуулийн бодит сайн зүй­лийг ил гаргах чиглэлээр ажиллаж байна. Тодорхой чиглэлээр ажил явуулж байгаа сургуулиуд бий. Мөн удирдах ажилтнуу­дынхаа зөвлөгөөнийг хоёр удаа зохион байгуулж бид ямар байх ёстой, яаж ажиллах талаар ярилцсан. Удахгүй цэцэрлэгийн эрх­лэгч нарын зөвлөгөөнийг зохион байгуулж дээрх нөхцөлд бид яаж ажиллах ёстой вэ  гэдгээ хэлэлцэх гэж байна.

-“Авъяас”, “Ном” хөтөл­бөрийн хүрээнд ямар ажлууд хийж байна. Саяхан нээлтээ хийсэн технологийн сандаа шинэ технологи бүртгүүлж амжсан уу?

-Хүүхэд бүрийг хөг­жүүлэх хөтөлбөрийн хүрээнд тодорхой ажлууд хийж байгаа. Тухайлбал, ардын авъяастнуудыг тү­шиг­лэн хүүхдээ хөгжүүлэх бодлого барьж ажиллаж байна. Ханбогд суманд циркийн дугуйлан хичээл­лэж эхэлсэн. Мөн ардын авъяастнууд энэ чиглэлийн үйл ажиллагааг дэмжиж, уртын дуу, морин хуур, өсвөрийн зохион бүтээгчдийн дугуй­ланг хичээллүүлж байна.

Булган аймгийн Боловсрол, соёлын газрын дарга Л.Эгиймаа:

БИДЭНД ШИНЭЧЛЭЛ ХИЙХ СУУРЬ НЬ БАЙНА

Боловсролын сал­барын шинэ бодлого, хөтөл­бөрүүдтэй танилцаж байна. Үүнийг ажил бол­гох, үр дүнгийг нь үзүүлэх даалгаварыг бидэнд өгсөн. Шинэ бодлого, хөтөл­бөрийг аль болох богино хугацаанд хүнд хүргэх нь чухал асуудал. Хүүхэд бүрийг хөгжүүлэх гарц боловсролын салбарт олон үгүйлэгдсэн. Багш шавийн хоорондох, эцэх эхчүүдийн учраа олохгүй явсан асуудлыг ярьж эхэллээ. Энэ хүмүүсийн хүлээж байсан зүйл учраас хэрэгжүүлэхийг, үр дүнг нь хүлээж байгаа хүн олон байгаа. Хүүхэд бүрийг хөгжүүлэх аргыг аймаг, сум, багтаа нутагшуу­­лахыг хүсч байгаа багш олон бий. Харин үүнийг бодит ажил болгоход бидний санаачлага, зүтгэл чухал юм байна. Боловс­ролын шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх хөрс суурь нь байгаа гэдгийг энд он­цолъё. Энэ шинэчлэлийг манай аймаг эхлүүлсэн. Бага ангийн багш нарын анхдугаар зөвлөгөөнийг хийж, сургалтыг сайжруу­лах хөтөлбөрөө баталсан. Бага ангийн боловсролыг хариуцна гэдгээ хариуц­лагатайгаар аймгийн Засаг дарга мэдэгдсэн байгаа. Хүүхдийн авъяа­сыг нээх, хөгжүүлэх ажилд аймгийн удирд­лагууд нэмж 30 сая төгрөгийг төсөвлөсөн.

Завхан аймгийн Боловсрол, соёлын газрын дарга Д.Одгэрэл:

БИД ЭНЭ ШИНЭЧЛЭЛД ТУРШЛАГАТАЙ

Дөрвөн жилийн өмнө манай аймаг хүүхэд бүрийг хөгжүүлэх бодлого барьж ажиллаж байсан. Үүний хүрээнд хүүхэд бүрийг шатар, мэдээлэл харилцааны технологи, морин хуур хөгжимд сур­гах үүргийг боловсролын ажилтнууд авсан. Энэ ажил үр дүнгээ өгсөн. Аймгийн хэмжээнд нийт хүүхдийн 70 хувь нь шатар тоглож сурсан. Үүнийг дагаад хүүхдийн сэтгэх чадвар ч өссөн. Орон нутгийн хүүхэд гэхэд харьцангуй мэдээллийн технологийн мэдлэгтэй, цахим орчинд ажиллах чадвар манай хүүхдүүдэд бий. Боловсролын сал­барын шинэ бодлого, хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүү­лэхэд манай аймагт бэрх­шээл байхгүй гэж бодож байна. Бид энэ ажилд туршлагатай.