Д.БОЛОР

 

Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжин Маршалын албаны тухай хууль санаа­чилжээ. Хуулийн төсөл нь яам­ных нь нэгжид боловс­руулаг­даж байна. Мар­шалын хууль ямар эрх зүйн харилцааг зохицуу­лах тухай эхлээд дуулгая. Шүүх хуралдааныг хянах, сэжигтэн, ялтанг хуяглах үүрэг гүй­цэтгэж байгаа цагдаагийн ажлыг гүйцэт­гэх тухай юм байна. Үүний­гээ Шүүхийн шийд­­вэр гүйцэтгэх ерөн­хий газрын харъяанд бай­гуулах юм байх. Харин салбарын сайд энэ хуулийг санаачилсан шалт­гаанаа тайлбарлахдаа “Өнгөрсөн онд хошууч генерал Ч.Амарболд нарын шүүх хурал боллоо. Гэтэл хэв журам сахиулах ёстой өнөөх цагдаа нар нь дарга нартаа хууль ёсны шаард­лага тавьж чадахгүй бай­сан. Тэгэхээр цагдаа нарыг өөрсдөөр нь ма­нуулж сахиулах нь учир дутагдалтай гэж үзлээ. Нэгнээ өөгшүүлэх шинж­тэй” гэж хариулав. Энэ нь Монголын шүү­хийн байгууллагад цагдаа нартай холбоотой шүүх хурал байнга болж байдаг мэтээр ойлгогдож байна. Ийм шалтгаанаар хууль санаачилсан болж байгаа юм. Хэрэв шүүхийн цагдаа нар сэжигтэн, ялтанг “манах”, хуяглаж чадах­гүй байна гэж үзвэл  шүү­хийн шийдвэрийн тусгай бүлгийг энэ талд нь мэргэ­шүүлж болох юм.  Гэтэл энэ нь төсөвт ямар дараа­тай алба бол. Шинээр бүтэц, бүрэлдэхүүн болгож байгаа учраас багагүй хэм­жээний төсөв шаардах нь ойлгомжтой. Тухайл­бал, Маршалын алба нь Маршалын албаны төв байгууллага болон тойр­гийн журмаар зохион байгуулагдсан Маршалын албад буюу “Тойргийн маршалын албан”-аас бүр­дэх гэнэ. Төв байгуул­лага нь хэд, хэдэн бүтэц­тэй байхаар төлөвлө­жээ. Үүнд, мөрдөн шалгах, эрэн сурвалжлах алба, шүүх, шүүгчийн аюулгүй байдлыг хангах алба, гэрч, хохирогчийн аюулгүй байд­лыг хангах алба, шүүг­дэгч, ялтныг хуяглан хүргэх, нүүлгэн шилжүү­лэх ажлыг зохион байгуу­лах алба, тусгай бүлгээс бүрдэх юм байна. Мар­шалын албаны төв бай­гуул­лагын дарга нь мар­шал, дэд дарга нь тэргүүн дэд маршал, дэд маршал, тойргийн Маршалын албаны дарга нь тойргийн маршал, дэд дарга нь тойр­гийн дэд маршал цолтой. Үүнээс харахад Маршал хэмээх хүндтэй цолыг хуяглагч нарын дарга зүүх эрхтэй болох бололтой. Энэ алба өнөөх шүүхийн шийд­вэр гүй­цэтгэх байгуулла­гаасаа ч том байх төлөв­тэйг илтгэж буй. Дээрээс нь шүүгч, тэдний гэр бүлийн аюулгүй байдлыг хангахаар тооцож байгаа нь Маршалын алба хам­гаалагчийн үүрэг дав­хар гүйцэтгэх бололтой.  Харин энэ хуулийн нэг авууштай тал нь гэрч, хохирогчийг хамгаалах тухай заалт байна. Гэмт хэргийг шалган тогтоох, нотлох ажиллагаа нь үнд­сэндээ гэрч, хохирогчийн мэдүүлэгт үндэслэдэг. Энэ утгаар гэрчүүдийг бусдаас санхүүгийн дэмж­лэг аваад гэмтэнг гэмгүй болгодог байд­лынх нь эсрэг энэ хууль чиглэх гэнэ. Тэгээд ч гэрчийг хам­гаалалтад аваагүйгээс амь насаа алдах тохиол­дол нэг бус удаа гарснаас гадна да­рамт­лах, худал мэдүүлэг өгүүлэх зэрэг хууль бус үйлдлүүд гарч байгаа учраас үүнийг зохицуулах зэвсэг болгон ашиглах гэнэ.