Н.СҮХДОРЖ

 

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч аймгуудын удирдлагуудыг хүлээн авч уулзах үеэрээ Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга 430 сая төгрөгийг захирамж гаргаж зарцуулсан тухай мэдээллийг хэлж байсан. Энэ мэдээллийн дагуу ямар мөнгийг хааш нь яагаад зарцуулсан талаар хариу мэдээлэл авахаар Ерөө сумын Засаг дарга Б.Сэргэлэнтэй уулзаж ярилцлаа. Биднийг очих үед сумын Засаг даргын нэрэмжит өсвөрийн чөлөөт бөхийн аймгийн аварга шалгаруулах тэмцээн тус суманд болж буйтай таарсан юм. Ингээд сумын Засаг даргатай хийсэн хөөрөлдөөнөө хүргэе.

 

-Танай сум хөл хөдөл­гөөн ихтэй, багахан наадам болж байгаа мэт л байх чинь. Аймгийн хэмжээний томоохон тэмцээн болж байгаа юм байна. Энэ талаарх мэдээллээр яриа­гаа эхлэх үү?

-Өнөөдөр манай суманд Сэлэнгэ аймгийн өсвөр үеийн аварга шал­гаруулах чөлөөт бөхийн тэмцээн болж байна. Энэ тэмцээн гурав дахь жил­дээ зохион байгуулагдаж байна. Тус тэмцээнийг сумын Засаг даргын нэрэмжит болгож байгаа. Цаашид уламжлал болгон зохион байгуулна. Манайх сумандаа спорт заалтай болоод таван жил, чөлөөт бөхийн дасгалжуулагч багш аваад дөрвөн жил болж байгаа.  Энд Ерөө сумын 50 гаруй хүүхэд бэлтгэл сургуулилтаа хий­дэг. Энэ богино  хугацаанд манай хүүхдүүд чамла­хаар­гүй амжилтыг үзүүл­сэн. Дэлхийн аваргаас хүрэл, Азийн аваргаас мөнгө, улсын аваргаас нэлээд олон медаль авч эцэг эхчүүд биднийгээ баярлуулаад байгаа.

-Энэ бол тэмцээнээ нэрэмжит болгон өндөр ач холбогдол өгч байгаагийн тод илрэл болов уу. Та өөрөө спортын хүн үү?

-Зөвхөн чөлөөтөөр хязгаарлаагүй аймгийн хэмжээний хэд хэдэн том тэмцээнүүдийг сумандаа авч зохион байгуулсны ач холбогдол гарч байна гэж бодож байгаа. Би өөрөө биеийн тамирын багш мэргэжилтэй. Ерөө сумы­хаа сургуульд 10 гаруй жил багшилсан, спортдоо элэгтэй, сэтгэлтэй явдаг. Бид чөлөөт бөхийнхөө хүүхдүүдийг түшиглээд клуб байгуулахаар бэлтгэл ажлаа ханган бүртгүү­лэхэд бэлэн болсон. Өнөө маргаашгүй бүртгэл нь болчих байх. Тэгээд үйл ажиллагааг нь тогтмол­жуулж өргөжүүлээд, айм­гийнхаа БТСГ-тай хамт­ран ажиллана. Иймэрхүү аймгийн чанартай томоо­хон тэмцээн болоод дуус­саны дараа эцэг эхчүүд хүүхдүүдээ хөтлөөд л хүрээд ирдэг юм. 

-Орон нутгийн сон­гуулийн үр дүнгээр таныг сумын Засаг даргаар улируулан сонгосон байна. Сумынхаа хөгжлийн төлөө, ард иргэдийнхээ ирээдүйн төлөө өмнөх жилүүдэд хийсэн бүтээсэн бүхэн тань Ерөөгийн ард түмний сэтгэлд нийцэж, итгэлийг нь хүлээж чадсан учраас дахин сонгосон болов уу гэж бодлоо. Энэ тал дээр таны бодол?

-Өнгөрсөн дөрвөн жил сумын Засаг даргын ажлыг хийлээ. Энэ хуга­цаанд багагүйг хийж бү­тээж бас туршлага хуримт­луулсан гэж иргэд маань үнэлж байгаа байх. Би ч өөрөө анх ажил авч байсан үеэ бодвол харьцангуй дадлагатай болсон. Намуу­дын зүгээс ч тэр, иргэд маань ч тэр, дэвшүүлж байгаа нэр дэвшигчид маань ч тэр боловсон хүчний талаас нь түлхүү харсан юм болов уу даа. Чухамдаа сумын Иргэ­дийн Төлөөлөгчид маань сонголтоо хийхдээ сумаа цаашид хөгжүүлэхэд энэ хүний хүч илүү юм байна гэж намайг сонгосон байх гэж бодож байгаа. Би үүнийг албан тушаал гэдэг талаас харж хөөрч, дог­долж хүлээж аваагүй. Ха­рин маш их хариуцлагатай үүрэг даалгавар гэдэг талаас нь харж байгаа. Энэ үүргийг ирэх дөрвөн жилдээ нэр төртэй бие­лүүлж, сумандаа тодорхой хэмжээний хийсэн бүтээ­сэн юмтай, иргэдээ ажил­тай, орлоготой байлгахыг хамгийн гол зорилгоо болгон ажиллана.

-Төлөвлөсөн томоохон ажлаа тодруулахгүй юу?

-Манайх чинь Сэлэнгэ аймгийн нутаг дэвсгэрийг тав хуваа­сан­тай тэнцэх хэмжээний газар нутагтай сум. Үүний бараг 80 гаруй хувь нь ойн сан бүхий газар нутаг байдаг. Ашигт малтмалын их баялагтай. Иймээс сумынхаа байгаль орчин луу чиглэсэн ажлын хүрээнд томоохон бодлого боловсруулж хөрөнгө төлөв­лөөд, төсөл хэрэг­жүүлэхээр ажлын хэсэг байгуулаад байна. Энэ ажлыг ойрын 2-3 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлнэ. Мөн усны тооллогоор манай суманд 222 гол, горхи, рашаан булаг бай­гаа гэж гарсан. Эдгээр усны түвшин жил ирэх тутам багасаж байгаа. Иймээс энэ асуудлыг анхааралдаа авч, усны түвшинг багасгахгүй байх арга хэмжээ авна. Дээр нь үйлдвэржилтийн асуудалд анхаарч, дэмжиж ажил­лана. Манай Бугант тос­гон чинь мод бэлтгэлээр дагнан амьдардаг. Ийм учраас тэндээс гарч байгаа түүхий эдээ ашиглаад боловсруулах үйлдвэр байгуулах бодол бий.

-Ам нээвэл уушиг нээ гэгчээр Ерөнхийлөгч аймгуудын удирдлагуудыг хүлээн авч уулзсан уулзалт дээрээ Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын Засаг дарга 430 сая төгрөгийг захи­рамж гарган зарцуулсан байна хэмээн мэдэгдсэн. Энэ юун мөнгө, ямар шалт­гаанаар хаашаа зарцуулагдаад Ерөнхий­лөг­чийн сонорт хүрчихвээ?

-Харин тиймээ. Үүнийг би ч гайхаад олох­гүй л байна. Ерөнхийлөгч маань хаанаас ямар мэ­дээ­лэл олж аваад ярьсан юм бол... Би Ерөнхийлөг­чийн тамгын газрын хол­богдох хүмүүстэй утсаар ярьсан. Тодруулж өгнө гэсэн хариу хэлсэн. Тэр зарцуулсан гээд байгаа мөнгө нь одоогоор дансанд орж ирээгүй байгаа мөнгө. Ямар ч сураггүй байгаа мөнгө шүү дээ. Ямар захирамжаа гаргаад, юунд зарцуулсан гэж яриад байгааг ойлгохгүй байна. Энэ мэдээлэл сумын иргэд, засаг дарга хоёрын хооронд зөрчил гарах хэмжээнд хүргэсэн. “Орон нутаг хөгжүүлэх сан”-гийн мөнгийг хэрхэн яаж зарцуулах вэ гэдгээ сумын иргэдээ цуглуулан хурал­даж хаана ямар чиглэлд, юунд зарцуулахыг тэднээс санал авч хүсэлтийг нь үндэслэн дэс дараал­луу­лан бичиж эрэмблээд аймагтаа хүргүүлсэн. Бид ингэж иргэдээсээ асууж, тодруулж байж энэ мөн­гийг хэрхэн юунд зарцуу­лахаа тогтсон гэдгийг онц­лон тэмдэглэж хэлмээр байна. Бид шинэ төсвийн тухай хуульд захирагдаж ажиллах учраас энэ асуудлыг иргэддээ маш сайн тайлбарлаж таниул­сан. Энэ мөнгийг аймгийн Засаг дарга батламжлаад энэ сараас эхлээд 11 сар хүртэл ээлж дараатай зар­цуулна. Ойрын өдрүүдэд аймгийн Төрийн сангаас ямар ч мөнгө гараагүй. Төрийн сан дөнгөж сая л нээгдсэн. Сумдад ирэх сумын хөгжлийн мөнгийг Аймгийн Засаг дарга баталгаажуулсны дараа эрх нь үүсэх ёстой байдаг. Гэтэл ямар ч асуудал болоогүй, эрх үүсээгүй байгаа үед ийм асуудал яригдсанд тун их гайхаж байна. Өчигдөр манай суманд хурал боллоо. Гэтэл иргэд маань асууж байна. Та чинь санал асуу­гаад сүйд болоод байсан. Гэтэл та тэр мөнгөө өөрөө зарцуулчихсан юм биш үү? Энэ юу болж байгаа юм бэ? гэж. Би иргэддээ тайлбарлаж хэлсэн.

-Одоо сумын өвөлжилт хэр байна. Малчид хүн­дэрч байна уу?

-Манай сумын хувьд яг өнөөдрийн байдлаар малчид, мал бүхий иргэдэд хүндрэл гарах нөхцөл бүрдсэн гэж хэлж болно. Сумынхаа төвд цасны зузаан 20-25 см, хөдөөдөө 30-35 см, нягтрал 15 хувь­тай байна. Хатуурал нягт­ралаас болж мал зутрах төлөв ажиглагдаж байгаа. Манайд ихэнхдээ 40 градус хүрч хүйтэрсэн. Хүйтэнд мал нэлээд тур­сан болохоор хавартаа нэ­лээд зутруу байх шинжтэй. Сумынхаа малчид мал бүхий иргэддээ зах зээлийн үнээс бага үнээр хужир, хивэг олгохоор болж, заримыг татаж аваад байна. Намартаа сумын хэмжээнд өвөл­жил­тийн бэлтгэл ажлаа сайн хангасан болохоор тэр хэмжээгээр одоогоор хүндрэл гарлаа гэсэн яриа гараагүй байгаа. Хүнд­рэлээс сэргийлэх үүднээс бид бололцоотой бүхий л аргыг авч ажиллаж байна. Сумын нутаг дэвсгэр дээр бэлтгэсэн хадланг гадагш нь өгөхийг хориглосон чиг өгсөн. Бид ирэх долоо хоногоос таван чиглэлээр холбогдох төрийн үйлчил­гээг малчдад газар дээр нь очиж өгөхөөр бэлтгэлээ базаасан байгаа. Энд эмнэ­лэг болон төрийн зарим үйлчилгээнүүдийг үзүүлнэ.