Д.БОЛД

Монголын Иргэний агаарын тээвэр компанийн зорчигч бүрийн тийзний үнээс “Дайны эрсдлийн даатгал” нэрийдлээр таван ам.доллар суутган, орлогыг нь Япон улс дахь “Вэствэлф” хэмээх даатгалын компанийн данс руу шилжүүлсэн гэх хэрэг багагүй шуугиан дэгдээгээд байна. Даатгалын мөнгө байршуулж байсан “Вэствэлф” гэх байгууллагыг хайгаад олоогүй тул шалгаж эхлэхээр шийдсэн гэх.
Дайны эрсдэлийн даатгал гэдэг нь дайн болон бусад террорист үйл ажиллагаа, үй олноор нь хоморголон устгах зэвсгээс үүссэн хор хохирлыг дарж барагдуулахад хэрэглэх даатгалын хуримтлал юм.
Ерөнхийдөө далайн ачаа тээвэр болон нисэхийн салбарт хэрэглэдэг даатгал.
2001 оны 9 сарын 11-ны терорист үйл ажиллагаанаас өмнө дайны эрсдэлийн даатгал нь хамгийн ойлгомжгүй, үнэцэнэ муутай даатгалын нэг хэлбэр байсан юм. Хууль дүрэмд заавал гэж журамлаагүй л бол даатгалын компаниуд болон даатгалын андерврайтерууд уг даатгалыг санал болгохоос аль болох татгалздаг байсан байна. Харин 2001 онд болсон уг террорист үйл ажиллагаанаас хойш бүхий л авиакомпаниудад заавал уг даатгалд хамрагдсан байх шаардлагатай гэсэн зүйлчлэл нэмэгдсэн юм.
Одоогоор дэлхий нийтэд энэ хэлбэрийн даатгал хийдэг олон улсын цөөн даатгалын компани байдаг бөгөөд даатгалыг андерврайтарууд бүр цөөн байдаг байна.Энэ тухай интернэтээс хайвал 50 сая илэрц гарна. Харин манай улсад яг хэдэн оноос хэрэгжсэн, тэр хөрөнгө хаана очиж төвлөрдөг, түүнийг буцааж өгдөг эсэх талаар ямар ч мэдээлэл байдаггүй. Таван улс дамжуулан мөнгө угаасан, 6,9 сая ам.долларын хохиролтой гэх энэхүү хэрэгт агаарын тээврийн компаниудын удирдлагууд, тэдгээрийн гэр бүл, туслах зэрэг есөн хүнийг Цагдан хорих 461 дүгээр ангид саатуулан, шалгаж эхэлсэн. Монгол Улсын ерөнхий прокурор Д.Дорлигжав “Энэ хэрэг хэдхэн хүнтэй холбоотой бус төрийн өндөр албан тушаалтан, төрийн албан хаагч, хувийн болон бизнесийн компаниуд, банкны удирдлагууд, хуулийнхан гээд олон удаагийн үйлдлээр, олон хэлбэрээр хууль бус үйлдэл хийсэн байж болзошгүй гэж үзэж байгаа тул шалгах хүн цөөнгүй байгаа” гэсэн нь ортой бололтой.
Гэтэл яг энэ сэжигтнүүд гэгдэх хүмүүсийг хорьсоны дараа МИАТ-ыг хувьчлах тухай яриа төр, засгийн төвшинд яригдаад эхэлсэн нь анхаарал татаж эхэллээ. Бодь групп Женко бас АПУ яг энэ хувьчлалыг сонирхож байсан. Одоо хоригдоод байгаа Ч.Хоролсүрэн ч уг нь тэдний цэрэг байсан ч юм шиг хувьцаа хамтран эзэмшдэг ч юм шиг мэдээлэл түгээд байгаа. Сонгууль болохоор хоригддог сүүлд нь гараад ирдэг моод гараад удаагүй байтал бас хувьчлалын үеэр өрсөлдөгчөө хорьдог шинэ арга ч гарч ирж байна уу гэсэн хардлага үүсээд байна. Гаднын олон оронд ийм юм болсон байдаг. Хэрвээ үнэхээр тийм олон сая долларыг хуурамч компани байгуулаад идэж байсан нь тогтоогдвол олон хүн холбоотой болж таарна. МИАТ-ийн 51 хувиас дээш хувийг төр мэдэлдээ байлгаж үлдсэн хувийг хувьчлах тухай хүчтэй ярьж эхэллээ. Тэр бие муутай гэгдээд байгаа хүнийг замаасаа зайлуулахын төлөө төр, Хууль зүйн яам, прокурор оролцдог болсон бол манай орон баларахын цаагуур балрах замдаа орсон мафийн сүлжээтэй орон болж эхэлснийг харуулна. Анод хэмээх хувийн банк хэрхэн дампуурч эзэд нь шоронд явж төр түүнийг нь авч үлдсэн түүх шарлаагүй байна.