Доржийн ОЮУНЧИМЭГ
COP17-ийн “Цэнхэр бүс”-д өдөр бүр 1500 орчим хүн ажиллаж, олон улсын хурлын арын албыг нэг системээр удирджээ. Цахим хяналт, таван минутын хариу үйлдэл, долоон хэлний орчуулга, Монголын IT багийн шийдэл нь томоохон ололт байв. Харин энэ туршлага хурлын талбайтайгаа хамт буух уу, үндэсний шинэ жишиг болон үлдэх үү?
Олон улсын томоохон хурлын тухай ярихад хэлэлцээний ширээ, индэр дээрх төлөөлөгчид, төрийн далбаа, протоколын ёслол хамгийн түрүүнд харагддаг. Харин микрофон бүр асах, интернэт тасалдахгүй ажиллах, ариун цэврийн байгууламжийн ус дуусахгүй байх, хоол хүнсний аюулгүй байдлыг хянах, завсарлагаас өмнө танхимыг бэлэн болгох зэрэг хэдэн зуун ажил үзэгчдийн нүднээс далд өрнөнө.
COP17-ийн “Цэнхэр бүс” яг ийм “үл үзэгдэх хот” байлаа. Шуурхай удирдлагын төв 65 хүний бүтэцтэй ажиллаж, 2000 гаруй ажилтан, албан хаагчийн үйл ажиллагааг нэгтгэн зохион байгуулсныг штабын ахлагч Ү.Энхтайван хэлэв. Эх сурвалжид нийт бүрэлдэхүүнийг 2237, харин өдөр тутмын ээлж, гүйцэтгэлд оролцсон хүнийг дунджаар 1500 орчим гэж тэмдэглэжээ. Иймээс хоёр тоо зөрүү бус, өөр өөр хамрах хүрээг илэрхийлж байна.
Хоол үйлдвэрлэл, соёлын арга хэмжээ, орчуулга, сайн дурынхны туслалцаанаас эхлээд цахилгаан, ус, агааржуулалт, интернэт, хурлын танхимын техник, аюулгүй байдал, эмнэлэг, цэвэрлэгээ, хог хаягдал хүртэлх 135 чиг үүргийг 13 бүлэг гүйцэтгэжээ. Төлөөлөгчид танхимд хэлэлцээгээ эхлүүлэхээс өмнө арын албаны өглөөний шуурхай хурал хэдийнэ дуусаж, багууд үүрэгт ажилдаа гарсан байдаг байв.
“ҮЛ ҮЗЭГДЭХ” ХОТЫН ЖИНХЭНЭ ШАЛГАЛТ
“Цэнхэр бүс”-д 12 тусгай чиг үүргийн байгууламж, хоёр том гэр ажиллажээ. Нэгдсэн хуралдааны танхим 1300, бодлогын болон шинжлэх ухааны хороодын танхим 705 хүний суудалтай. Зэрэгцээ арга хэмжээ, техникийн болон хаалттай хэлэлцээний өрөөнүүдээс гадна төлөөлөгчдийн павильон, хэвлэл мэдээлэл, шууд дамжуулалт, компьютерын өрөө, хоолны танхим, VIP lounge, хоёр талт уулзалтын хэсгийг нэг дор төвлөрүүлсэн байна.
Өдөрт дунджаар 30–40 хурал, арга хэмжээ болж, павильонд 40 гаруй улс, байгууллага газар доройтол, цөлжилт, гангийн эсрэг бодлого, туршлагаа танилцуулжээ. “Broadway” хэмээн нэрлэсэн төв коридор нь зочид уулзахын зэрэгцээ Монголын ахуй, идээ ундаа, соёлын өвтэй танилцах орон зай болсон байна. Гэвч ийм хотхоныг босгох нь ажлын эхлэл төдий. Жинхэнэ сорилт нь өглөө бүр бүх танхимыг бэлэн байлгаж, гарсан доголдлыг хэлэлцээ тасалдуулахгүйгээр шийдэхэд оршиж байлаа.
Барилга байгууламж, хурлын өрөөний бэлэн байдлыг өдөрт хоёр удаа цахим системээр шалгана. Хариуцсан ажилтан чиглэлээ “хэвийн” эсвэл “хэвийн бус” гэж тэмдэглэж, доголдлын шалтгааныг тайлбарлана. Мэдээлэл холбогдох багт шууд шилжиж, засвар үйлчилгээ эсвэл нэмэлт хүн хүч газар дээр нь очдог байв.
Үүний зэрэгцээ Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны 88 ажилтантай хяналт-мониторингийн баг Цэнхэр, Ногоон бүс, нисэх буудал, зочид буудлын орчинд ажиллажээ. Тэд богино долгионы станцаар мэдээлэл солилцож, илэрсэн эрсдэлийг шуурхай удирдлагын төв болон хариуцсан менежерт уламжилдаг байсныг штабын дэд ахлагч Б.Буяннэмэх ярив. “Өглөө 08:00 цагт бэлэн байдлыг шалгаж, 08:00, 14:00, 20:00 цагт эрсдэлийн мэдээллээ нэгтгэнэ. Доголдлыг 5–10 минутын дотор шийдвэрлэх зохион байгуулалттай ажилласан” тухай тэрээр онцолж байв.
Галын дохиолол дуугарах, хаалга, тоног төхөөрөмжид доголдол гарах, борооны дараа ус тогтох зэрэг асуудлыг оролцогчдод саад болохоос өмнө шийдэхийг зорьжээ. Том арга хэмжээний чанарыг доголдол огт гараагүйгээр бус, түүнийг хэр хурдан илрүүлж, нөлөөллийг нь хязгаарласнаар хэмждэгийг энэ зохион байгуулалт харуулав.
“МИНИМУМ ХАРАГДАЦ, МАКСИМУМ ҮР ДҮН”
Цэнхэр бүсийн өндөр үнэлгээ авсан ажлын нэг нь цэвэрлэгээ, орчны зохион байгуулалт байлаа. “Гоё ПМ” ХХК найман компанийн 400 гаруй ажилтны ажлыг нэгтгэн, ISO 41001 байгууламжийн менежментийн стандарттай уялдуулан ажиллажээ. “Бидний зарчим бол минимум харагдац, максимум үр дүн” хэмээн “Гоё ПМ” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал, “Цэнхэр бүс”-ийн цэвэрлэгээ үйлчилгээ хариуцсан зөвлөх Б.Батмөнх хэлэв.
Зочид ирэхээс өмнө хивс, талбайг угааж, ариун цэврийн өрөөг ачааллаас нь шалтгаалан 10–20 минут тутам шалган, бохирдол үүссэн хэсэгт хүн хүч шилжүүлжээ. Өдрийн турш ажилтан олноор харагдахгүй ч орчныг цэвэр байлгах нь “үл үзэгдэх үйлчилгээ”-ний шалгуур байв. Гаднах шороон замыг тоос босгохгүйн тулд өдөрт 2–3 удаа чийгшүүлдэг байжээ.
Цэвэрлэгээ, үйлчилгээний нэг дуудлагад хариу өгөх дундаж хугацаа таван минут. Захиалга авах, гүйцэтгэл хянах, зураг болон цаг минуттай тайлан бүрдүүлэх аппликэйшнээр 330 ажилтан, долоон багийг удирджээ. Өдрийн ажлын баримт тухайн оройдоо нэгтгэгдэн НҮБ-д хүргүүлэх тайлан болдог байв.
Зочид, төлөөлөгчдийн саналыг QR кодоор авч, өглөө бүр хэлэлцэн арга хэмжээ авдаг байжээ. Дотоод санал асуулгад оролцогчдын 97 хувь цэвэрлэгээ, орчны зохион байгуулалт, ая тухтай байдлыг “онц” үнэлсэн байна. Энэ нь нийт оролцогчийг хамарсан хараат бус судалгаа бус, зохион байгуулагчдын дотоод үнэлгээ гэдгийг ялгаж ойлгох нь зүйтэй.
НАЙМАН КОМПАНИ, НЭГ СИСТЕМ
Цэнхэр бүсийн цэвэр байдлыг нэг байгууллага дангаараа бүрдүүлээгүй. “Гоё ПМ”, “Эко Эрин Тохижилт”, “Амиса”, “Мөнхсонор”, “Охь Мандал”, “Түм Бум Эрдэнэ”, “Алтан Чадамж Интернэйшнл”, “Баяндэмбэрэл” компани нэгдсэн удирдлага, тайлагналын дор ажиллажээ.
“Алтан Чадамж Интернэйшнл” гурван том хурлын танхим, хоолны танхим, хоёр VIP гэр, НҮБ-ын үндсэн гэр зэрэг долоон байгууламжийг 70 орчим ажилтан, долоон менежертэй хариуцав. Тэд хивс, хана, ширээ, сандлыг цэвэрлэхээс гадна микрофоныг халдваргүйжүүлж, сандал болон техник хэрэгслийг стандартаар байрлуулжээ. Ашигласан бүтээгдэхүүнийг эрүүл ахуй, халдваргүйтгэл, харшилд мэдрэг хүний тав тухыг харгалзан сонгосон нь хурц үнэрийг “цэвэрлэгээний баталгаа” гэж үздэг хэвшмэл ойлголтоос өөр жишиг байв.
“Түм Бум Эрдэнэ” долоон объектод 55 хүнтэй хоёр ээлжээр, “Охь Мандал”-ын 45 ажилтан гадна талбайд өглөөний 05:00-аас 22:00 цаг хүртэл ажиллажээ. “Амиса”-гийн 39 ажилтан ариун цэврийн 35 байгууламжийн өдөр тутмын болон гүн цэвэрлэгээг 45 хоногийн турш гүйцэтгэсэн байна.
“Эко Эрин Тохижилт” 33 зөөврийн ариун цэврийн байгууламжийн ус цэнэглэлт, бохир соролтыг хариуцжээ. Компанийн мэдээллээр 2300 орчим тонн цэвэр ус нийлүүлж, ойролцоо хэмжээний бохир татсан бөгөөд техникийн зам, талбай чийгшүүлэхэд 500 орчим тонн ус ашигласан байна. Өндөр ачааллын үед өдөрт 2–3 удаа ус татан авч, бохир соруулсныг менежер Б.Агийванчиг хэлэв.
“Мөнхсонор” хоол үйлдвэрлэлээс гарсан өтгөн, шингэн хаягдлыг зориулалтын төхөөрөмжөөр татан, боловсруулах цэгт тогтмол тээвэрлэжээ. Эдгээр нь тус тусдаа жижиг ажил мэт боловч нэг нь доголдоход бүхэл системд нөлөөлнө. Ус тасрах, хүнсний хаягдал хугацаандаа гарахгүй байх, микрофон ажиллахгүй байх нь олон улсын хурлын чанарт шууд хүрэх эрсдэл юм.
ДОЛООН ХЭЛ БА МОНГОЛЫН IT БАГИЙН СОРИЛТ
COP17-ийн явцад урьдчилан тооцоогүй хэрэгцээ ч гарчээ. НҮБ-ын зургаан албан ёсны хэл дээр хүлээн авагч орны монгол хэлийг нэмснээр долоон хэлний орчуулга шаардлагатай болсон байна. Гадаад орчуулагчдыг ирүүлэхэд нислэг, өртөг зардлын хүндрэл үүсэж, зарим орчуулгыг онлайнаар хийх технологийн шийдэл нэвтрүүлэх хэрэг гарчээ.
Үндсэн танхимд мандаттай цөөн зурагчин, оператор ажиллах журамтай тул хэвлэл бүр хүссэн үедээ орж зураг авах боломжгүй байв. Иймээс тусгай дата төв ажиллуулж, төвлөрсөн дүрс, бичлэгийг хэвлэлүүдэд дамжуулсан байна.
НҮБ-ын IT багийн удирдлага дор Монголын 40 орчим мэргэжилтэн утастай өндөр хурдны холболт, нийтийн Wi-Fi, шууд дамжуулалт болон бусад дэд бүтцийг хариуцжээ. Зарим хэсгийн Wi-Fi сул байсныг санал хүсэлтээр илрүүлж, хурлын явцад зассан байна. Олон улсын стандарт гэдэг бэлэн жагсаалтыг механикаар биелүүлэхээс гадна өөрчлөгдсөн шаардлагад технологи, мэдээллийн урсгал, хүн хүчээ хурдан тохируулах чадвар болохыг энэ туршлага харууллаа.
АМЖИЛТЫН ДАРАА ҮЛДЭХ АСУУЛТ
COP17-ийн Цэнхэр бүс Монголын компани, инженер, үйлчилгээний ажилтнууд олон улсын арга хэмжээг нэг системээр зохион байгуулж чаддагийг харуулсан нь маргаангүй ололт. Харин амжилтыг магтаад өнгөрөхийн өмнө “Энэ бүх шийдэл хурлын дараа хаана үлдэх вэ” гэж асуух ёстой.
Өдөрт 1500 орчим хүнийг уялдуулсан мэдээллийн урсгал, бэлэн байдлын цахим шалгалт, таван минутын хариу үйлдэл, зураг болон цаг минутаар баталгаажсан тайлан, хог хаягдлын зохион байгуулалт, эрүүл ахуйн зориулалтын бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний ёс зүйг нэг удаагийн арга хэмжээтэй хамт буулгавал COP17-ийн хамгийн үнэтэй сургамж алдагдана.
Өнөөдөр төрийн байгууллага, эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэг, худалдааны төв, нисэх буудал, томоохон оффисын цэвэрлэгээ, засвар үйлчилгээг ихэвчлэн “хийсэн, хийгээгүй” гэсэн ерөнхий үнэлгээгээр хэмждэг. Дуудлагад хэдэн минутад хариулсан, доголдлыг хэзээ илрүүлсэн, хэн хүлээн авч, хэрхэн шийдвэрлэсэн, хэрэглэгч ямар үнэлгээ өгсөн тухай хэмжигдэхүйц мэдээлэл ховор. COP17 энэ сул талыг засах бодит загвар санал болгожээ.
ХУРЛЫН ДАРАА ҮЛДЭЭХ ДӨРВӨН ГАРЦ
COP17-д ашигласан байгууламжийн менежмент, цэвэрлэгээ, засвар үйлчилгээний аргачлалыг баримтжуулж, төрийн болон хувийн хэвшлийн томоохон объектод хэрэглэн үндэсний жишиг болгох шаардлагатай. Нэг удаагийн туршлагыг стандарт ажиллагааны заавар болгон үлдээх нь эрсдэлийг бууруулах боломж юм.
Хоёрдугаарт, COP17 үйлчилгээний гүйцэтгэлийг дуудлага–хариу үйлдэл–шийдвэрлэлт–тайлан гэсэн цахим хэлхээгээр хэмжсэн. Энд ашигласан жижиг хөгжүүлэлтүүдийг нэгтгэж, эмнэлэг, сургууль, нийтийн үйлчилгээний байгууллагад тохирсон платформ болгон хөгжүүлэх гарцыг COP17 гараанаас гаргажээ.
Гуравдугаарт, энэ үеэр бэлтгэгдсэн менежер, техникч, IT инженер, цэвэрлэгээний ажилтан, сайн дурынхны ур чадварын бүртгэл үүсгэж, мэргэшсэн хүний нөөцийн сан бүрдүүлэх хэрэгтэй. Тэдний туршлагыг дараагийн олон улсын хурал, үндэсний хэмжээний арга хэмжээнд ашиглах нь зардал, хугацаа хэмнэнэ.
Дөрөвдүгээрт, худалдан авалтын шалгуурыг зөвхөн хамгийн бага үнэд бус, хариу үйлдлийн хугацаа, ажилтны сургалт, эрүүл ахуйн бүтээгдэхүүн, хог хаягдлын менежмент, цахим тайлагнал зэрэг хэмжигдэхүйц чанарт тулгуурлан шинэчлэх шаардлагатай.
ЖИНХЭНЭ ӨВ НЬ БАЙГУУЛАМЖ БИШ, АЖИЛЛАХ АРГА
COP17-ийн Цэнхэр бүсээс үлдэх хамгийн том ололт нь цэвэрхэн талбай, олон танхим, амжилттай өндөрлөсөн хурлын хөтөлбөр төдий биш. Монголын компаниуд, төрийн байгууллага, инженер, үйлчилгээний ажилтнууд нэг стандарт, нэг удирдлага, нэг мэдээллийн урсгал дор ажиллавал олон улсын хэмжээний үйлчилгээ үзүүлж чаддаг гэдгээ бодитоор харуулсан туршлага.
Харин энэ туршлагыг нэг удаагийн “эвентийн амжилт” болгон архивлах уу. Эсвэл Монголын байгууламжийн менежмент, нийтийн үйлчилгээний шинэ жишиг болгох уу гэдэг нь хурлын дараах жинхэнэ “шалгалт”.
COP17-ийн тайз бууж болно. Харин таван минутад хариу өгдөг, баримтаар тайлагнадаг, үйлчлүүлэгчид бараг анзаарагдахгүй атлаа үр дүн нь харагддаг тэр тогтолцоо үлдэх ёстой.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2026 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 3. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 165 (7907)
Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.
Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.
Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn
