-Мэргэжилтэн Трампын хоёр Солонгостой нэгэн зэрэг нөхөрлөх төлөвлөгөөг тайлбарлав-

Үндэсний парламентын хаалттай хуралдаан дээр Өмнөд Солонгосын Үндэсний тагнуулын алба Ираны дайнд үзүүлэх хариу арга хэмжээний талаар БНАСАУ-ын эрх баригчдын үйл ажиллагааны чухал чиг хандлагын талаар депутатуудад тайлагналаа. Тавдугаар сар хүртэл хойшилсон Бээжинд болсон АНУ-Хятадын дээд хэмжээний уулзалтын дараа АНУ-ын Ерөнхийлөгч болон БНАСАУ-ын дээд удирдагчийн уулзалтыг зохион байгуулах төлөвлөгөөг няцаашгүй нотлох баримтууд тагнуулын олдворууд гэж Сөүл үзэж байна.

 

Тагнуулын шинжээчдийн үзэж байгаагаар, Пхеньян Ойрх Дорнод дахь мөргөлдөөнд оролцогч талуудын үйл ажиллагаанд хариу үйлдэл үзүүлэхдээ, Тегераныг дэмжихдээ ердийнхөөсөө хамаагүй даруу байр суурьтай байгаа бөгөөд Вашингтоныг шууд буруушаахаас татгалзаж байна. Энэ нь БНАСАУ дипломат ажиллагаа явуулах орон зайг бий болгож байгааг нотолж, ойрын үед АНУ, Хойд Солонгосын төлөөлөгчдийн уулзалтыг хийхээр бэлтгэж байгааг харуулж байна гэж шинжээчид үзэж байна.

ОХУ-ын ШУА-ийн Хятад, орчин үеийн Азийн хүрээлэнгийн Солонгос судлалын төвийн тэргүүлэх судлаач Александр Жебинээс Солонгосын тагнуулын албанаас нийтэлсэн мэдээллийн үнэн хэр зэрэг бодитой байгаа талаар mk.ru тодруулсан байна.

-Сөүлээс авсан энэ хувилбар бодит байдалд хэр ойр байж болох вэ?

-БНАСАУ-ын удирдагч Ким Чен Ун, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трампыг Хятадад хийх айлчлалын үеэр холбоо барьж магадгүй гэсэн цуу яриа айлчлалын анхны товыг хэлэлцэж байх үеэс эхэлсэн юм. Дараа нь айлчлалыг тавдугаар сар хүртэл хойшлуулсан бөгөөд хоёр талаас үгүйсгэсэн зүйл гараагүй.

Өнгөрсөн оны есдүгээр сард БНАСАУ-д айлчлах урилга хүлээн авсан Бүгд Найрамдах Беларусь улсын Ерөнхийлөгч Лукашенко айлчлал хийгээгүй ч Трампын Хятадад хийх тов тодорхой болсон үед Пхеньян яаралтай явсан нь бас сонин. Олон ажиглагчид ийм яаралтай айлчлалыг Лукашенко Вашингтон, Пхеньяны хооронд зуучлагчийн үүрэг гүйцэтгэхийг оролдож магадгүй гэсэнтэй холбон тайлбарлаж байна.

Пхеньян өнгөрсөн намын их хурлаар АНУ-тай яриа хэлэлцээ хийхэд нээлттэй гэдгээ дахин нотолсон боловч энэ яриа хэлэлцээг Америкийн нөхцөлөөр бус, харилцан хүлээн зөвшөөрч болохуйцаар явуулах ёстой.

Пхеньяны хувьд хүлээн зөвшөөрч болох зүйл бол Хойд Солонгосын цөмийн статусыг ямар нэг хэлбэрээр хүлээн зөвшөөрөх явдал юм. Гэхдээ энэ нь Вашингтон энэ статусыг хүлээн зөвшөөрч байна гэсэн мэдэгдэл хийх шаардлагагүй. Юу гэсэн үг вэ гэхээр АНУ Хойд Солонгостой бусад цөмийн гүрэнтэй харьцдаг шигээ харьцана гэсэн үг.

Хойд Солонгосчууд ийм нөхцөл байдлыг эртнээс эрэлхийлсээр ирсэн. Эцсийн эцэст, Хойд Солонгос-Америкийн яриа хэлэлцээ 1974 оноос хойш, өөрөөр хэлбэл тавь гаруй жил үргэлжилж байна. Ихэвчлэн америкчууд нөхцөлийг нь зааж өгдөг байсан. Хойд солонгосчууд ингэх юм уу, тэгэх ёстой, алсын тусгалын пуужин эсвэл бүх пуужин хөөргөхөө болих эсвэл цөмийн туршилтаа орхих ёстой байсан. Харин одоо байдал бүрэн өөрчлөгдсөн.

Одоо америкчууд БНАСАУ-тай хэзээ ч, хаана ч уулзаж, аливаа асуудлыг хэлэлцэхэд бэлэн байна. БНАСАУ хоёр орны харилцаанд шинэ нөхцөл байдал үүсч, Үндсэн хуульд заасан тус улсын статус өөрчлөгдсөнийг АНУ хүлээн зөвшөөрөхөд бэлэн байгаа тохиолдолд л үүнийг хийхэд бэлэн байна. Пхеньян Хойд Солонгосыг цөмийн зэвсэгтэй гүрэн гэдэг нь үндсэн хууль болсон гэдгийг онцгойлон онцолж байна. Үүний үндсэн дээр тэд хэлэлцээр хийхэд бэлэн байна. Энэ нь эдгээр хэлэлцээ нь Хойд Солонгосыг цөмийн зэвсгээс ангижруулах, цөмийн зэвсгээс татгалзах тухай байхаа болино гэсэн үг. Хэлэлцүүлэг нь зөвхөн тодорхой хязгаарлалтын талаар, мөн хоёр талдаа байж болно.

Дональд Трампын анхны ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаанд Сингапурт болсон уулзалтын дараа АНУ-ын Ерөнхийлөгч, Хойд Солонгосын удирдагч Ким Чен Ун нар  Америкийн болон бусад гадаадын эх сурвалжууд БНАСАУ АНУ-ын нутаг дэвсгэрт хүрч чадах пуужин харвах, тухайлбал, ICBM харвах, АНУ-ын зарим цөмийн зэвсгийн эсрэг шинэ туршилт хийхээс татгалзах болно гэж тохиролцсон юм.

Д.Трампыг ерөнхийлөгч хэвээр байх хугацаанд 2019 онд Ханойд болсон дээд хэмжээний уулзалт бүтэлгүйтсэн ч Хойд Солонгос дахин цөмийн туршилт хийгээгүй, ийм пуужин харваагүй тул үнэн хэрэгтээ ийм аман тохиролцоонд хүрсэн бололтой.

Түүх одоо давтагдаж магадгүй. Трамп, Ким хоёр ямар нэгэн буулт хийх гэж оролдох байх, гэхдээ Америкчуудын хувьд энэ нь маш хэцүү буулт байх болно, учир нь сүүлийн жилүүдэд Америкийн гадаад бодлогын нэг хэсэг нь Хойд Солонгос цөмийн зэвсгээ орхих ёстой гэсэн үзэл баримтлалд тулгуурласан байдаг.

Гэхдээ Америкийн байр сууринд ч эерэг өөрчлөлт гарч байна. АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын хамгийн сүүлийн номлолд Хойд Солонгос болон цөмийн зэвсгээс ангижрах талаар юу ч дурдаагүй. Тэгэхээр шилжилт явагдаж байна. Энэ нь өнөөгийн нөхцөлд, ялангуяа Ойрх Дорнодод болсон үйл явдлын дараа БНАСАУ цөмийн зэвсгээс татгалзахыг үгүйсгэж байгаа гэсэн энэ салбарын Америкийн шинжээчдийн дийлэнх олонхын саналтай бүрэн нийцэж байна.

Бид зарим хязгаарлалт, туршихаас татгалзах, пуужингийн тусгалын хязгаарлах тухай ярьж болно, гэхдээ үүнээс өөр зүйл байхгүй. Мөн Америкийн тал Умард Солонгосчуудын сэтгэлд нийцэх, хамгийн гол нь БНАСАУ-ын эсрэг олон удаагийн хориг арга хэмжээ авч, олонх нь БНАСАУ-ыг цөмийн зэвсгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа Америкийн конгрессын сэтгэлд нийцэх томьёоллыг олоход маш хэцүү байх болно. Гэсэн хэдий ч үүнийг ямар нэгэн байдлаар анхаарч үзэх л болох нь.

Гэхдээ хамгийн чухал ажил бол Ким Чен Унтай хийх боломжтой дээд хэмжээний уулзалт амжилттай болно гэж Трампад тунхаглах томьёоллыг олох бөгөөд энэ уулзалт БНАСАУ-ын цөмийн статусыг АНУ хүлээн зөвшөөрч байна гэсэн үг гэдгийг Ким Чен Ун зарлах боломжийг олгох явдал юм.

-Үндэсний тагнуулын энэхүү тайлан яагаад ийм сонирхлыг төрүүлэв? АНУ-Хойд Солонгосын харилцааг хэвийн болгох нь юу нь муу юм бэ?

-БНАСАУ-ыг цөмийн зэвсгээс ангижруулахыг шаардаж буй БНСУ-ын хувьд энэ бол маш чухал уулзалт юм. Хойд Солонгосын иргэд одоогийн байдлаар тус дэглэмийг бие даасан бус, Америкийн удирдлагыг дагаж байна гэж үзэн Өмнөд Солонгосын иргэдтэй хэлэлцээр хийхээс татгалзаж байна. Пхеньян америкчуудтай тохиролцоонд хүрвэл Өмнөд солонгосчууд ч дагах, Хойд Солонгосын цөмийн статусыг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй болно гэж тооцоолж байна. Одоо Өмнөд Солонгосын элитийн хувьд, өөрөөр хэлбэл зөвхөн эрх баригч нам, сөрөг хүчин төдийгүй эрх баригч ангийн дийлэнх хэсэг, элит, ялангуяа түүний цэргийн хэсгийн хувьд энэ нь огт санаанд багтамгүй зүйл юм.

БНСУ-ын Үндсэн хуульд зааснаар БНАСАУ огт байхгүй. Өөрөөр хэлбэл, Өмнөд Солонгосын нутаг дэвсгэр нь Солонгосын хойг бүхэлд нь, түүний дотор зэргэлдээх арлуудыг хамардаг. Хууль зүйн хувьд БНАСАУ нь БНСУ-ын хувьд байдаггүй. Түүнчлэн БНАСАУ-ыг ямар нэгэн байгууллага, террорист улс гэж тунхагласан бусад хууль тогтоомжууд байдаг.

Тиймээс Өмнөд Солонгосын ямар ч иргэн хориг арга хэмжээ авалгүйгээр БНАСАУ руу зорчисон тохиолдолд шийтгэл хүлээдэг. Үүний зэрэгцээ, энэхүү үндсэн хуульд үндэслэн БНАСАУ-ын бүх иргэдийг автоматаар БНСУ-ын иргэн гэж зарласан бөгөөд үүний дагуу тэнд батлагдсан бүх хуулийг дагаж мөрдөх ёстой.

Хэрэв Ким, Трамп хоёр Америк, Хойд Солонгосын аль алиных нь сэтгэлд нийцэх ямар нэгэн томъёолол олж, БНАСАУ, АНУ-ын харилцаа сайжирвал энэ нь Өмнөд Солонгосын хувьд томоохон гадаад бодлого, тэр байтугай дотоодын улс төрийн ялагдал болно. Энэ нь одоогийн эрх баригчдад, ялангуяа Хойд Солонгосын эсрэг илүү хатуу байр суурь баримталж буй сөрөг хүчинд ч хамаатай. Тэгэхээр БНСУ-ын тал удахгүй болох дээд хэмжээний уулзалтыг сонирхож байгаа нь тохиолдлын хэрэг биш бөгөөд гадаад төдийгүй дотоод бодлогодоо томоохон өөрчлөлт хийх шаардлагатай болно.

Үүний зэрэгцээ дээд хэмжээний уулзалт амжилттай болох нь 2018 онд талууд урьдын дайсагнал, үл итгэлцэл гэх мэт шинэ харилцааг бий болгоно гэж амласан Сингапурын мэдэгдэлд бүрэн нийцэх болно.

Эх сурвалж: zms.mn