Амьдрал хүнд байна, амьдрахад хэцүү байна гэж ярих хүн олон байдаг. Харин өөрийн сонгосон ажилдаа сэтгэл зүрхнээсээ хандаж, ашиг орлогоо бага гэж чамлалгүй тууштай ажиллаж чадвал үр өгөөжөө өгч бусдаас илүү гарахгүй ч дутуугүй амьдарч болохыг харуул­сан энгийн нэгэн айлд бид зочилсон юм. Зайсангийн автобусны буудлын жижиг дэлгүүрт нэгж зардаг Б.Отгонхүү эгчийг тэр хавийнхан андахгүй. Өглөө эртлэн хамгийн түрүүнд хаалгаа нээдэг энэ дэлгүүрийн эзэн тэрээр дэлгүүрээ ах дүүсдээ түрээслэн, өөрөө үүрэн телефон компа­ниудын гэрээт борлуулаг­ч­аар ажилладаг юм байна. Зөвхөн нэгж зарж олсон мөнгөөрөө XIII хороололд хоёр өрөө байртай, хөл дүүжлэх унаатай болж, дөрвөн ам бүлээрээ дутагдах гачигдах зүйлгүй амьдарч байгаа гэхээр танд итгэмээргүй санагдаж мэднэ. Тэгвэл Н.Бат­сүхийнх гэх Монголын эгэл жирийн нэгэн айлын амьдралын тойргоор хамтдаа зочлоё.

ТЭД ДУБАЙ РУУ МАРГААШ НИСНЭ

“Бидэнд сонин хэв­лэлд бичүүлээд байх онцгой зүйл юу байх вэ. Эгэл жирийн л айл шүү дээ” гэсээр биднийг угтсан Б.Отгонхүү эгч ажлаасаа дөнгөж ирээд байв. Түүний хань Н.Бат­сүх ХААИС-д цахил­гаанч­наар ажиллаж бай­гаад саяхнаас ЦЕГ-т орсон гэнэ. Харин том хүү Б.Мөнгөн­­шагай нь Улаанбаатар их сур­гуу­лийн аялал жуулчлалын ангид сурдаг. Одоо “Жуул­чин” компанид дадлага хийж байгаа аж. Бага хүү Б.Мөнгөнбаатар нь мате­матикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай 32 дугаар дунд сургуулийн 11 дүгээр ангийн сурагч.

Гэрийнх нь хойморт Дубай руу аялах эрхийн бичиг хүндтэй байр эзэлжээ. Учрыг лавлавал нийтлэлийн маань гол баатар Б.Отгонхүү эгч “Юнител” компанийн төлөвлөгөөгөө биелүүлж, сайн ажилласан 745 гэрээт борлуулагчдын дундаас азтан болж энэхүү эрхийн бичгийн эзэн болсон байна. “Honda fit” авто­машин, Дубай руу аялах эрхийн бичиг хоёр, Оюутны төлбөрийн сая төгрөг, IPhone-5 гар утас таван ширхэг, Юните­лийн модем таван шир­хэгтэй энэхүү сугалаа үнэхээр шударга явагддаг юм билээ гэсээр бидний яриа эхэллээ.

Зун болохоор өөрийн болон нөхрийнхөө төрсөн нутаг Говь-Алтай, Архан­гай аймгаас эхлээд Мон­голынхоо үзэсгэлэнт байга­лиар аялж, амралт сувилалд амарч өнгө­рүүлдэг тэд хилийн дээс анх удаа алхахаар болсон нь энэ. Азтан болохынхоо өмнөх өдөр Солонгост ажил­лаж, амьдардаг дүүтэйгээ утсаар ярин, урилга авахаар ярьж байсан аж. Гэтэл маргааш нь азтан болж аялал жуулчлал өндөр хөгжсөн, алт, машины орон гэгддэг Арабын нэгд­сэн Эмирт улсыг зорих болсондоо сэтгэл өндөр байв. Элсэн дундаас үүсссэн энэхүү хотод одоо 28-35 градус байгаа гэсэн. Тиймээс нимгэн хөнгөн хувцас бэлдэж суув. Тэд маргааш буюу энэ сарын 22-нд яваад тав хоног Дубайгаар аялаад 26-ны шөнө ирэх юм байна.

ДӨРВӨН ОПЕРАТОРЫН САРЫН БОРЛУУЛАЛТ ЧАМГҮЙ ИХ

Б.Отгонхүү эгч өглөө 7.40 цаг орчимд дэлгүүрээ нээж, 16.00 цагийн орчимд гарч гэрээт борлуулагч­даараа тойрч, орлогоо цуглуулж явсаар 20.00 цагийн орчимд гэртээ ирдэг байна. Гэхдээ нэг үеийг бодоход ажил нь илүү амар болж байгаа гэнэ. Нэгж зарах, төлбөр тооцоогоо хийх, орлогоо авах гээд бүгдийг утсаараа амжуулдаг болсон нь ажлыг хөнгөвчилж, цаг хугацаа хэмнэх болжээ.

Монголд үйл ажил­лагаа явуулж байгаа үүрэн холбооны дөрвөн компа­нийн гэрээт борлуулагч тэрээр анх 2003 онд Мо­биком, 2008 оноос Юнител, Скайтел, Жимо­байлын нэгжийг зарах болжээ. Зөвхөн Юни­телийн нэгж зардаг 10 ширхэг дугаар түүнд бий. Тэднийгээ хүмүүст гэрээлж, энд тэнд­эхийн дэлгүүр заруул­даг байна. Сүүлийн үед зөвхөн карт гэлтгүй утас­наас нэгж шилжүүлэх, дараа төлбөрт үйлчил­гээний хэрэг­лэгчдийн төл­бөр авах зэргээр үйл ажиллагаа нь өргөжсөөр байгаа гэнэ.

Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн оюутнууд тэдний байнгын үйлч­лүүлэгчид. Оюутнууд ам­раад явчихвал орлого нь эрс багасдаг гэсэн. Б.Отгонхүү эгч зав­сар­ла­гаанаараа гарч ирсэн яаруу оюутнуудад үйл­чилсээр хурдан шуурхай болсноо инээд болгон ярина. “Хоёр гартаа утас бариад зэрэг нэгж шилжүүлчихнэ. Намайг шалгах гэж утасны ду­гаа­раа хурдан хэлэхэд ч хэ­зээний бичиж амждаг” гэв.

Өдөр бүр орж гарсаар танил болсон тэр хавийн хүмүүст зарим үед нэгж зээлэх тохиолдол ч гарна. Гар утас хүмүүсийн чухал хэрэглээ болсныг нэгж борлуулалтаас харж болно. Өдөрт 500, 1000, 2000 нэгж цувуулж авсаар сард хэчнээн төгрөгийг утсанд зарлагадаж бай­гаагаа хүмүүс тэр бүр тооц­доггүй. Гэтэл Б.Отгонхүү эгчийн дөрвөн операторын сарын бор­луу­лалт нь найман оронтой тоонд эргэлдэнэ. Монголд нэг утас барьдаг хүн ч ховор болж, дор хаяж хоёр түүнээс дээш гар утас барих болсонтой хол­боотой. Нөгөөтэйгүүр сүү­лийн үед үүрэн телефоны опера­торууд байр, машины сугалаа явуулж, олон шаг­нал урамшуулал зарласан нь борлуулалтыг өсгөжээ.

Гэхдээ энэ их мөн­гөнөөс 3-5 хувь нь түүний ажлын хөлс болдог аж. Анх нэгж зарж эхлэхэд нь хүмүүс 2-3-хан хувийн төлөө ажиллана гэж юу байх вэ, ашиг олно гэж байхгүй гэдэг байж. Харин Б.Отгонхүү эгч бага гэж гололгүй зарсаар, хөдөлмөрийнхөө үр дүнг нь үзэж, амьдралаа ч дээшлүүлж чаджээ.  

ЦАХИЛГААН БАРАА, ГАР УТАС, ДУГААРТ МӨНГӨ ЗАРЛАГАДДАГГҮЙ АЙЛ

Энгийн хэр нь тохилог хоёр өрөө байрандаа 2008 оны нэгдүгээр сард оржээ. Тухайн үед байрны ханш тэнгэрт гараагүй байсан болохоор 40 сая төгрөгөөр орон сууцаа худалдан авчээ. Дэлгүүрийн түрээс, нэгж зар­сан орлогоо хуримт­луулж байрныхаа мөнгийг бүрэн олсон байсан ч ордер га­рахгүй байсаар дөрвөн жил өнгөрчээ. Тэгээд байр­ныхаа мөнгөний 50 хувийг өгч, үлдсэнээр нь машин авчихаж. Тэгээд өнгөрсөн жил байрны ордероо гарсны дараа банкны зээл авч үлдсэн мөнгөө төлсөн байна. Одоо бол нэгж зарсан орло­гоороо сард 400 мянган төгрөгийн зээлээ төвөг­гүйхэн төлөөд, өдөр тутмын хэрэглээндээ хангалттай хүрдэг гэнэ. “Би насаараа л худал­дааны байгууллагад ажиллаж байна. Өөрөө дуртай болохоор энэ ажил маань надад хэцүү санагддаггүй” гэх тэрээр ажилдаа сэтгэл хангалуун явдаг нэгэн.

Аав нь насаараа худалдааны байгууллагад ажилласан болохоор хүүхэд байхаасаа энэ мэр­гэжилд сэтгэлтэй байж. Айлын бага охин тэрээр арван жилийн сур­гуулиа төгсөөд Анагаахын дээд сургуулийн хуваарь авсан ч аавтайгаа хуйвалдан Худалдааны техникумд оржээ. Завханы худал­дааны техникумыг 1980 онд төгсөөд Монголын хувьсгалт за­луу­чуудын эвлэлийн илгээл­тээр Дундговь аймагт очиж, ажлын га­раагаа эхэлж байсан түүхтэй. Гурван жил ажиллаад Улаан­баатар хотод шилжин иржээ. Харин 1998 онд Зайсангийн авто­бусны буудлын хоёр ширхэг жижиг ТҮЦ-ийг хоёр сая төгрөгөөр худалдан авсан нь хувийн бизнесийнх нь эхлэл байв. Тухайн үедээ л багагүй мөнгө зарж тоосгон жижиг дэлгүүр болгон худалдаа үйлчилгээ явуулах бүх шаардлагад нийцүүлэн засч сайжруулсан байна.

Удалгүй тэднийх Зайсандаа хоёр давхар байшин бариулсан боловч гал гарч, хоёр давхар нь шатахдаа хоёр хүүхдийнх нь амийг авч оджээ. Үр хүүхдээ алдан сэтгэлийн шархтай болсон түүнд Улаанбаатар хотод байж чадахгүй хэдэн жил төрсөн нутагтаа амьдарчээ. Удалгүй том хүүгээ төрүүлэн дахин нийслэлд ирж энэ дэлгүүрээ ажиллуулж эхэлсэн байна. Хорвоогийн жаргал зов­лон, хүнд хэцүүг хан­галт­тай амссан Б.Отгонхүү эгч амьдралд сөх­рөлгүй ажил­лаж хөдөлмөрлөн, олон­тойгоо явсаар өнөөдрийн зэрэгт хүржээ.

Тэрээр гэрээт бор­луу­лагчдынхаа дунд эхний 10-т явдаг, үлгэр жишээч нэр хүндтэй нэгэн. Тиймээс үүрэн телефоны компа­ниудаас олон шагнал урамшуулал авч, басхүү азтан болж байжээ. Гэрийнхээ ихэнх цахил­гаан бараа, утас, дугаарыг худалдан аваагүй гэсэн. Гэр бүлийн дөрвөн гишүүн дөрвүүлээ бүх сүлжээний утас барина. 

Б.Отгонхүү:

ДӨРВӨН АЙЛЫН 30-ААД АМ БҮЛИЙГ ТЭЖЭЭДЭГ ДЭЛГҮҮРИЙГ МИНЬ ХААНА ГЭЖ ДАРАМТАЛДАГ

-Нэгжийн гүйлгээ сүүлийн үед харьцангуй сайжирсан гэлээ. Хүмүүсийн хандлага аль операторт ам сайтай байна?

-Сүүлийн үед хүмүүс “Юнител”-д ам сайтай байна. Мэдээж аль хямд тарифтай, үйлчилгээ сайтай руу хошуурах нь тодорхой. Урд нь цагаан утас дэлгүүр, гудамжинд их байсан. Одоо бол илт багассан. Хүн бүр дор хаяж хоёр утастай, бүр жаахан хүүхэд хүртэл гар утастай болсон болохоор нэгжийн эрэлт хэрэгцээ их байна. Нэгэнт нэгжээ зарах учраа олсон боло­хоор заавал ажил дээрээ суух ч албагүй болсон. Дэлгүү­рийн худалдагчид бор­луулчихна, утсаараа нэгж зарчихна. Одоо өөртөө аль болох цаг зав гаргаад, амарчлаад л байна.

-Хүн бүр өсч дэвжих, илүү сайн сайханд тэмүүлдэг. Дэлгүүрийнхээ салбарыг хүн ам ихтэй газар юм уу, гэрийнхээ ойр нээх бодол байна уу?

-Санаа бол байна. Уржнангаас хойш л гэрийнхээ ойр дэлгүүр нээчих санаатай сураглаад л байгаа юм.

Ер нь дэлгүүр хоршоо ажиллуулах дарамт ихтэй. Манайх автобусны буудлын дэлгүүр болохоор ажиллуулахгүй гэсэн дарамт байнга шахуу ирнэ. Гэхдээ тавьсан бүх шаард­лагыг нь бүрэн биелүүлсэн болохоор арай ч хаачихгүй л байна. Гэхдээ л байнга айдас түгшүүртэй. Стандартын шаардлагад нийцээгүй автобусны буудлын дэлгүүрүүдийг буулгана гэсэн шийдвэр өнгөрсөн намар гарсан. Тэр дагуу манайд саяхан шалгалт орсон. Тэгээд шаардлага хангасан байна, өргөдөл бичиж өгөөрэй, хурлаар хэлэл­цэнэ гэсэн. Удахгүй шийдэгдэх байх.

Улсаас тусламж дэмж­лэг авахгүй, татвараа ном ёсоор нь төлөөд дөрвөн айлын 30-аад ам бүлийг энэ дэлгүүр тэжээж байна. Тиймээс энэ дарамт шахалтаа болиосой л гэж хотын засаг захиргаа, мэддэг чаддаг хүмүүсээс нь гуймаар байдаг юм.   

-Нийгмийн даатгалаа хувиараа төлдөг үү?

-Тэгэлгүй яах вэ. Одоо 50 гарч яваа хүмүүс төлөхгүй бол тэтгэвэр олдохгүй шүү дээ.

-Дэлгүүр ажиллуулна, юм зарна гэдэг хүний ая эв олохоос эхэлнэ. Олон хүний ааш занд тохируулах хэцүү биз?

-Хүн бүрийн ааш занг олно гэдэг хэцүү. Янз бүрийн хүнд тааруулж харьцана гэдэг чухал шүү. Нэг хүнд сайхан сэтгэгдэл төрүүлж гаргахад дараа нь заавал дахин ирдэг.” Миний хүү, миний дүү” гэж ярьсаар аманд орчихсон байдаг. Нэг настай хүнийг “Миний хүү” гэж санамсаргүй дуудчихаад загнуулсан. Бас зээгээ дагуулсан нэг хүнийг өвөө гэчихсэн чинь “Ажил төрлөө хийж яваа хүнийг өвөө гэж дуудаж, доромжиллоо” гээд толгой түрүүгүй загнуулж билээ. Гэтэл тэр хүн хорооны идэвхтэн хөгшин байсан юм билээ. /Инээв.сур/ 

-Нэгж зээлээч, өгөөч гэсэн гуйлга тасрахгүй биз?

-Байлгүй яах вэ. Манай хоёр талын хамаатнууд, найз нөхөд бүгд л утсаар нэгжээ авна. Гэхдээ дараа нь дансанд хийх юм уу, уулзахаараа тооцоогоо өгчихдөг юм.

-Тэгэхээр та зээлээ сайн тэмдэглэж авахгүй бол болохгүй нь ээ. Танд хар дэвтэр хэр болон байна?

-Тэгэлгүй яах вэ. Бичээд л, тэмдэглээд л байна. Нэг зузаан хар дэвтэр бий. Нэлээд олон хүний нэр, зээл бичсэн байгаа./инээв.сур/

-Амьдралдаа сэтгэл дундуур байгаа, сайхан амьдрах хүсэлтэй хүмүүст хандаж та юу хэлэх бол?

-Залхуурлыг л болих хэрэгтэй. Одоогийн нийгэмд хүний үг сонсч, ах захаа хүндэлдэг залуус ховор болж. Ажлыг бага, хүнд, хэцүү гэж гололгүй хийж сурах хэрэгтэй. Бид хоёр ч хөвгүүдээ ажил хий гэж байнга үглэнэ. Том хүү минь сурахынхаа зэ­рэгцээ ажил хийж төл­бөрөө төлж, хэрэгцээний мөнгөө олж, өөрийгөө болгоод явдаг юм. Ямар амьдралыг хүсч мөрөөдөж байна түүнийхээ төлөө хичээж, зүтгэж хөдөл­мөрлөх хэрэгтэй.