Үндсэн хуулийн өдрийг улс даяар урьдчилан тэмдэглэсэн өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр өлсгөлөн зарласан ээжүүдийг сурвалжлахаар зорилоо. Биднийг очиход Сүхбаатарын талбайд өлсөнө хэмээн зүтгэж байсан ээжүүд МАХН-ын байрны “Шударга ард түмний индэр” хурлын танхимд өлсгөлөнгөө эхлүүлээд 60 цаг болж байлаа. Тэд “Үндсэн хууль дахь ардчилал, хүний эрх, эрх чөлөө зөрчигдөж, монгол хүн эрүүл байх, эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах, амьд явах эрхээ эдэлж чадахгүй байна. Үүний тод жишээ нь МАХН-ын Н.Энхбаяр юм. Түүний эрүүл, амьд явах эрхийг эдлүүлж нэгдсэн II эмнэлэгт хэвтүүлж тасраад байгаа эмчилгээг нь үргэлжлүүл” хэмээн шаардаж ийнхүү өлсгөлөн зарлаад байгаа. Гэтэл Үндсэн хуультай болсныхоо баярыг тэмдэглэж буй Монголын төр, хууль тогтоох байгууллага тэднийг анхаарсангүй. Хүмүүнлэг, энэрэнгүй, ардчилсан нийгэм маань Төрийн ордонд зохион байгуулсан Үндсэн хууль тогтоогчдын уулзалт, баярын хурал, Төрийн музейд гаргасан үзэсгэлэн төдийхнөөр Үндсэн хуулийн өдрийнхөө хөшгийг хаасан нь харамсалтай.
Бямба гаригийн 12 цагт МАХН-ын байранд очиход өлсч буй ээжүүдийн зэрэгцээ 13 хүн улс төрийн суулт эхлүүлсэн байв. Өлсч буй ээжүүдийн тавьсан шаардлагыг төр, засаг биелүүлэхгүй бол суулт хийж буй хүмүүс тэдний эгнээнд шилжиж, тэдний араас дахин 13 хүн суулт хийх зарчмаар өлсгөлөн үргэлжилнэ гэдгийг тэд хэлж байлаа. Долоон эмэгтэйн биеийн байдал сайнгүй байгаа бололтой. Үе үе босч ирэн ус буцалгагчаас ус хийж угаад амныхаа хаалтыг зүүн буцаад хэвтэх юм. Тэд нойтон өлсч буй учраас шингэн зүйл ууж байгаа гэнэ. Эмчийн хяналтад орсон эсэхийг асуухад хамгийн захад хэвтэж байсан эмэгтэй “Бид нэгдүгээр сарын 10-нд өлсгөлөнгөө эхлүүлсэн. Сүхбаатар дүүргийн эрүүл мэндийн төвд хандсан ч бидэнд бургуй тавьж гэдэс цэвэрлэж өгөөгүй. Тэгэхээр нь шар ус ууж гэдсээ цэвэрлэсэн. Харин дараагийн өдөр нь буюу 11-ний 20 цагт Сүхбаатар дүүргийн эмнэлэг бургуй тавьж өгсөн гэнэ. Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ ямар учраас ийнхүү оройтсон бэ гэвэл эмнэлгийнхний зүгээс “Өвчтөнүүдийнхээ ачааллыг даахгүй байна” гэсэн хариуг өгч байсан гэнэ. “Өвлийн дүн орж хүйтний эрч чангарч буй ч ээжүүд өлсгөлөнгөө зогсоох бодолгүй байгаа нь тэдний ярианаас илт. Тухайлбал, Хорих 401 дүгээр ангид хоригдож буй МАХН-ын дарга Н.Энхбаяраас ээжүүдэд хандан захидал бичсэнээ баасан гаригийн орой өмгөөлөгчөөрөө дамжуулан ирүүлсэн ч “Бид тэмцлээ зогсоохгүй” гэж эрс мэдэгдсэн хэмээн Баянзүрх дүүргийн иргэн Н.Отгон хэллээ. Н.Энхбаяр захидалдаа “Хүний эрх, эрх чөлөө, шударга ёсны төлөө шаардлага тавьж буй ээжүүдтэй оюун санаа нэг байгаа хэдий ч тэмцлийн хурц хэлбэрийг сонгон өлсгөлөн зарлахыг нь миний сэтгэл зүрх хүлээж авч чадахгүй” гээд өлсгөлөнгөө зогсоож, эрүүл мэндээ бодооч хэмээн гуйж байгаагаа уламжилсан байна. Гэвч асуудал ганц Н.Энхбаяртай холбоотой бус Монголын ирээдүй, бидний үр хүүхдийг аюул заналхийлэл нөмөрч, хэзээ хэн хар маск зүүж ирээд хилс хэрэг тулган баривчилж сүрдүүлэх бол гэсэн айдас дунд амьдрахыг хүсэхгүй байна. Тиймээс цаашид бидний эгнээ өргөжинө. Хөдөө орон нутгаас ирэхээр нэрээ ирүүлсэн хүн олон байгаа хэмээн ээжүүд хэлж байна. Ийнхүү ярилцаж байтал үүдний жижүүр МАН-ын дарга Ө.Энхтүвшин ээжүүдтэй уулзахаар ирснийг дуулгав.
Ө.Энхтүвшин:
ЭЭЖҮҮДИЙН ШААРДЛАГЫГ УИХ, ЕРӨНХИЙЛӨГЧ, ЗАСГИЙН ГАЗАРТ ТАВИНА
Амралтын өдөр МАХН-ын байранд ирсэн гэнэтийн зочин Ардын намын дарга Ө.Энхтүвшинг хэвлэлийнхэн дагасангүй. Тэрээр өлсгөлөн зарлаж байгаа эхчүүдийн талаарх мэдээллийг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээс харжээ. Дандаа эхчүүд өлсч байгаа нь түүний сэтгэлийг эмзэглүүлсэн гэнэ. Ингээд ээжүүдтэй уулзъя хэмээн бодож байтал тухайн үед хажууд нь сууж байсан ээж нь “Эх хүн гэдэг ийм л байдаг. Тэд үр хүүхдээ гээд бүхний түрүүнд явж байдаг улс. Тэгэхээр тэр хүмүүстэй уулз” хэмээн хүүгээ шавдуулсэн нь энэ аж.
Ө.Энхтүвшин эхчүүдээс ямар учраас өлсгөлөн зарлаж, суулт хийж байгааг тодруулсан юм. Ээжүүд “Н.Энхбаярыг II эмнэлэгт шилжүүлэн хэвтүүлэх хүртэл бид өлсгөлөнгөө зогсоохгүй. Тэр хүний биеийг эмчлүүлээч” гэсэн шаардлагыг тавьж байгаагаа хэлэв.
Орхон аймгаас ирж өлсгөлөнд оролцож буй Г.Шархүү Ардчилсан Ерөнхийлөгч гэдэг нэрийн өмнөх ардчилсан гэдэг үгийг авч хаях, эсвэл хашилтанд бичдэг болох ёстой гэв.
Тэрээр “Монгол Улс үнэхээр ардчилсан улс юм бол ард түмнээ сонсдог байх ёстой. Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгч “Шударга байцгаая” гэж гарч ирсэн шигээ шударга байх ёстой. Ард түмэнтэйгээ амь нэгтэй байя гэсэн яасан бэ” гэж асууж байгааг дамжуулж өгөхийг хүсэв.
Өлсгөлөн зарласан ээжүүдийн нэг Б.Чимгээ “Ерөнхийлөгч мянган ээж цуглуулаад та нартаа хайртай шүү гээд хошгируулаад байсан. Өнөөдөр 1000 ээж цуглаагүй болохоор ирэхгүй , үл ойшоож байгаад гомдож байна. Бид долуулхнаа биш. Таны цуглуулсан 1000-аас илүү олон байгаа шүү гэдгийг дамжуулж өгөөрэй” гэв. Өлсгөлөн зарласан Баянхонгор аймгийн иргэн А.Одонтуяа өлсгөлөн зарласан ээжүүдэд хүндэтгэл үзүүлсэн МАН-ын дарга Ө.Энхтүвшинд талархал илэрхийлээд, МАН, МАХН хоёр уруул дордойвч элэг дордойхгүй гэдэг шиг удам угшил нэгтэй. Харамсалтай нь намынхаа нэрийг сольж, намаа хоёр хувааж, намын даргаа шоронд хийснээр ийм байдалд хүрч байна. УИХ-д зарим нь бүлгээ байгуулж чадахгүй, нэг хэсэг нь цөөдөөд, Монгол орон мөхөж байна. Өнөөдөр албан хаагчид цалингийн зээлтэй, ахмадууд тэтгэврийн зээлтэй, оюутнууд сургалтын зээлтэй, малчид малчны зээлтэй, чадан ядан амьдарч байна. Н.Энхбаяр гэдэг хүнийг мандан бадарч явахад хажууд нь байж, түүний хүчинд дээшээ гарчихаад биднийг муу хувьсгалт намынхан гээд яриад сууж байгаа Ц.Нямдорж сайдад үнэхээр гомддог” хэмээн шүүмжлэв.
Өлсгөлөн зарласан Т.Оюунцэцэг “Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгч Чингис хааныг их өргөмжилдөг юм билээ. Үнэхээр тэр хүнийг хүндэтгэж байгаа бол хэлсэн үг сургаалыг нь дагаач гэж хэлмээр байна. Алд бие минь алдарвал алдартугай, ахуй төр минь бүү алдартугай гэсэн сургаалыг нь яагаад хэрэгжүүлэхгүй, ахуй төрөө алдруулаад алд биеэ өргөмжлөөд байгаа юм бэ гэдгийг асуумаар байна. Ард түмэнтэйгээ амь нэгтэй Ерөнхийлөгчтэй ээжүүд бид уулзмаар байна. МАХН, МАН аль аль нь хүчин чармайлт гаргаж, тусалж өгөөч . Элбэгдорж ээжтэй, ханьтай, бас охины аав гэж бодож байна. Тэр хүн монгол ээж нарын үгийг сонсох байх” гэлээ.
Ө.Энхтүвшин “Н.Энхбаяр даргыг эмнэлэгт шилжүүлээч гэсэн та бүхний хүсэлтийг ойлголоо” гээд “Би шүүх хурлыг бүгдийг нь харсан. Н.Энхбаяр дарга бол нэг байшингийн булан байтугай улсыг 11 тэрбум долларын өрнөөс чөлөөлсөн хүн. Би тэр үед Засгийн газрын ХЭГ-ын дарга байсан.Үнэхээр мань эр зүтгэсээр байж, Монгол Улсыг их өрнөөс чөлөөлнөө гэсээр чөлөөлүүлж байсныг мэдэх юм. Энэ хүнийг мэдэх хүний хувьд сэтгэл санаа нэг байдаг, өрөвддөг юмаа. Зүтгэсний эцэст ингээд шоронд байгаад байдаг. Манай МАН-ын гишүүд бичээд байгаа. Бас эсэргүүцээд байгаа юм байхгүй. Манай ахмадууд над дээр ирж уулздаг. Манай Х.Цэвлээ гуайн бичсэн нийтлэл “Үнэн” сонинд гарсан. Та бүхэнтэй уулзсаных бид яринаа. Гэхдээ ярилаа гээд шууд тэр хүнийг эмнэлэг рүү шилжүүлэх үү, үгүй юу гэдгийг мэдэхгүй. Асуудлыг УИХ, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Засгийн газарт тавих болно” гэв. Энэ үеэр Ардын намын дарга МАХН-ын байранд “зочилсныг” дуулсан хэвлэл, мэдээллийнхэн ар араасаа уван цуван ирэв. Тэрээр эмэгтэйчүүдийн шаардлагын талаарх байр суурийг нь сонирхсон сэтгүүлчдийн асуултад “Энэ бол эрх баригчдын хийх ажил. Би мэдэхгүй шүү дээ. Харин сөрөг хүчний хувьд шууд асуудлыг шийдвэрлүүлэхээр УИХ, Ерөнхийлөгч, Засгийн газарт тавина” хэмээн хариулаад эхчүүдэд хандан эрүүл мэндээ бодохыг зөвлөөд тэндээс буцав.
Энэ үеэр МАХН-ын дэд дарга, Шадар сайд Д.Тэрбишдагва, нарийн бичгийн дарга, УИХ-ын дарга Л.Цог, УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү, З.Баянсэлэнгэ, НИТХ дахь “Шударга ёс” бүлгийн төлөөлөл мэдээлэл хийсэн юм.
Д.Тэрбишдагва:
ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙГ УЧИРЛАЖ ЯТГАСАН Ч ӨЛСГӨЛӨНГӨӨ ЗОГСООСОНГҮЙ
Намынх нь төв байранд эмэгтэйчүүд өлсгөлөн зарласан тухайд болон энэ талаар тус намын удирдлагууд ямар байр суурьтай байгааг асуусан сэтгүүлчийн асуултанд Д.Тэрбишдагва “Монголын эмэгтэйчүүд, ээжүүдийн төлөөлөл өлсгөлөн зарлаад гурав дахь хоногтоо орж байна. Бид эхчүүдийг өвлийн хүйтэнд өлсгөлөн бүү зарлаасай гэж хүсч байгаа. Одоогоос бараг долоо хоногийн өмнөөс өлсгөлөн зарлахыг завдаж байсан эхчүүдэд хандан уриалсан. МАХН-ын дарга Н.Энхбаярын эрүүл мэндийн байдлаас шалтгаалан, эмчилж байсан эмнэлэгт нь хэвтүүлэх шаардлага тавьж эмэгтэйчүүд өлсгөлөн зарласан. Өлсгөлөн зарласан өдөр нь тэмцлийн хурц хэлбэр сонгох шаардлагагүй юм биш үү гэсэн асуудлыг тавьж, тэдэнтэй хоёр цаг орчим ярилцаж учирлаж ятгасан ч хүлээж аваагүй. Дараагийн өдөр Эрүүл мэндийн сайдтай хамт тэдэнтэй уулзаж, асуудлыг дахин тавьсан. Өлсгөлөн зарлаж байгаа хүмүүсийн зарим нь суурь өвчтэй учир эрүүл мэндийн байдал амаргүй гэдгийг нэг бүрчлэн таниулж ойлгуулж, өлсгөлөнгөө зогсоохыг анхааруулсан. Эмэгтэйчүүд өлсгөлөнгөө зогсоох талаар тавьсан бидний хүсэлтийг хүлээж аваагүй, тэр байтугай өлсгөлөн зарлагсдын биеийн байдал хямарвал дараагийн эхчүүд байж байна гээд 10 гаруй эмэгтэй одонгоо зүүгээд сууж байна. Энэ байдлыг Монгол улсын гурав дахь ерөнхийлөгч Н. Энхбаяр сонсоод, намын удирдлагын зүгээс өлгөлөн зарлах нь буруу гэж үзэж байгаагаа илэрхийлж захидал илгээсэн. Намын байранд өлсгөлөн зарлаж болохгүй гэж шаардлага тавихаар өвлийн хүйтэнд Сүхбаатарын талбайд хэвтнэ гэх юм. Өөрсдөө орж ирээд өлсгөлөн зарлаад хэвтсэн тэднийг чирээд гаргалтай биш. Ийм л нөхцөл байдал үүсээд байна” гэлээ.
ҮНДСЭН ХУУЛЬ ДАХЬ ЭРҮҮЛ МЭНДЭЭ ХАМГААЛУУЛАХ, АМЬД ЯВАХ ЭРХТЭЙ ГЭСЭН ЗААЛТ ХААЧИВ?
МАХН-ын дарга Н.Энхбаяраас өлсгөлөн зарласан эмэгтэйчүүдэд хандан бичсэн ил захидлыг танилцуулсан түүний өмгөөлөгч Б.Оюунбилэг “Уг захидлын гол агуулга нь өлсгөлөн зарласан эхчүүд эмэгтэйчүүдэд хандан, эрүүл мэндээ бодоод, өлсгөлөнгөө зогсоохыг чин сэтгэлээсээ хүссэн байгаа. Өлсгөлөн зарласан хүмүүсийн шаардлагыг холбогдох албан тушаалтнууд анхаарч, шийдэж өгөөч гэсэн агуулгатай. Мөн эрчүүд энэ ажлыг хийгээгүй байхад эмэгтэйчүүд энэ ажилд оролцож, тэмцлийн хурц хэлбэрийг сонгосонд харамсч байгаагаа илэрхийлсэн. Өмгөөлөгчийн зүгээс хэлэхэд Н.Энхбаяр даргыг эмнэлэгийн байгууллагад эмчилгээ хийж байх үед хүч хэрэглэн, багтай хүмүүс албадан 401 дүгээр хорих анги руу хүргүүлсэн. Ер нь эмнэлэгт хэвтэж эмчилгээ хийлгэж байгаа асуудлыг тухайн эмнэлэгтээ үргэжлүүлэн эмчлүүлэх үү эсвэл эмнэлгээс гарах шаардлагатай юу гэдгийг эрүүл мэндийн байгууллага мэдэх байтал Шүүхийн шийдвэр биелүүлэх газар оролцож хүчээр авч явсанд харамсч байна. Үндсэн хуульд эрүүл мэндээ хамгаалуулах, амьд явах эрхтэйг заасан, Шүүхийн шийдвэр биелүүлэх тухай хуульд хүнд өвчтэй ялтанд эмнэлгийн тусламж үзүүлэх асуудлыг Эрүүл мэндийн сайд, Хууль зүйн сайдтай зөвшилцөж тогтооно гэсэн заалтууд байгаа ч хуулиа баримтлахгүй байна” гэв.
Үндсэн хуулийн өдөр ийм хоёр өнгөтэйгээр Монголд өрнөж өндөрлөв. Долоон ээжийн өлсгөлөн ба дордуулсан долоон заалттай гэгддэг Үндсэн хуулийн баяр Монголчуудын амьдралд баян хоосны ялгаа идэвхижиж, нийгмийн амьдралд асар том зааг бий болсныг харууллаа.
