Хүний эрхэд санаа зов­нисон төрийн түшээд өчигдөр хорих ангиудад ажиллав. Ажилласан гэхээс илүү сэтгүүлчдийг дагуулж сүр үзүүлснээс биш хүмүүжигчдийн эрх яаж зөрчигдөв, тэдэнд юу хэрэгтэй байгааг нь дор­витойхон асуусангүй. Зөв­хөн албаны тоо мэдээл­лийг ангийн дарга нараас нь сонссоноос өөр гавьяа­гүй. Үүнээс өөр мэдээлэл өгөхийг ч шийдвэр гүй­цэт­гэгчид нь хүссэнгүй. УИХ-ын Хүний эрхийн дэд хорооны дарга Д.Ган­бат, УИХ-ын гишүүн Л.Болд, З.Баянсэлэнгэ, О.Баасанхүү болон Хүний эрхийн үндэсний комисс, Хууль зүйн яамны төлөө­лөл гишүүдтэй хамт ажилласан юм.

Тэд хорих 401, 407, 411 дүгээр анги буюу эмэг­тэйчүүдийн, насанд хү­рээ­гүйчүүдийн болон нэгд­сэн хорих эмнэлгээр зочилсон. Шийдвэр гүй­цэт­гэгчдийн хэлж буйгаар эмэгтэйчүүдийн хорих ангид 300 гаруй хүмүү­жигч ял эдэлж байгаа юм байна. 

Тэднийг нийгэм­шүүлэхийн тулд хэд хэдэн ажил зохиосны  нэг нь оёдлын үйлдвэ­рүүдтэй хамтарч байгаа явдал. Харин хүүхдийн хорих ангид 39 хүмүүжигч хориг­дож буй. Тэдний 21 нь хүндэвтэр, найм нь хүнд, 10 нь онц хүнд гэмт хэр­гээр шийтгүүлжээ. Орон нутгийн харъяаллаар хам­гийн олон хүмүү­жигчтэй аймаг нь Хөвсгөл гэнэ. Хөвсгөлөөс тав, Дархан-Уул, Дорнод аймаг тус бүр дөрөв гэхчилэн аймаг бүрээс гэмт хэрэг үйлдээд ирсэн хүүхэд бай­даг тухай ангийн захирагч З.Батхуяг дарга тоочино лээ.  Хүүхдийн хорих ан­гийн онцлог нь хүмүү­жигчдийн сурч боловсрох орчныг чадах хэмжээндээ шийдэхээр хичээж буй зүтгэл. Тэднийг ерөнхий боловсролын хэддүгээр ангиас гарснаас нь ха­маарч бага, дунд, ахлах ангид сургаж байна. Ин­гэхдээ тоо, монгол хэл, түүх, биеийн тамир гээд бүх хичээл ордогоо дуул­гаад цаашид энэ орчныг боловсронгүй мэргэшсэн болоход төсөв мөнгө шаард­лагатайг хэллээ. Өнөөдрийн байдлаар хо­рих ангиудаас олон улсын стандарт хангасан байр нь урьдчилан хорих 461 дү­гээр анги. Бусад нь соц нийгмийн үед баригдсан шаардлага хангахгүй бай­рууд гэнэ. Үүнд эмэгтэй­чүүдийн хорих ангийн хэд хэдэн байр болоод хүүх­дийн хорих байр хамаарч байгаа юм байна. Үүний дараа түшээд  МАХН-ын дарга Н.Энхбаярын хо­ригдож байгаа Зайсан дахь хорих ангийн эмнэ­лэгт очсон. Ингэхдээ сэт­гүүлчдийг түүнтэй уул­зуулахыг хүссэнгүй. Шалт­гаан нь “Н.Энхбаяр хүнд өвчтэй байгаа. Тэр өөрөө хэн нэгэнтэй уул­захыг хүсэхгүй байна” гэсэн хариултыг шийдвэр гүйцэтгэгч нар өглөө. Тү­шээд түүнтэй цаг орчмын хугацаанд уулзсаны дараа сэтгүүлчдэд дараах мэ­дээллийг өгсөн юм. Тухайлбал, Д.Ганбат дарга “Хүний эрх хорих байгуул­­лагад ямар байгааг судлах зорилготой ажил­лалаа. Бодит нөхцөл бай­далд ялтны тоо хэт өндөр байна. Армийн цэргүүдээс илүү тооны ялтан хүмүү­жиж байгаа. Үүнийг цэгц­лэх цаг болсон. Ялангуяа, хүний эрхийг эрхэмлэн дээдлэх өнөө цагт хорих ангид ч гэсэн ялтан эрх чөлөөтэй, сурч боловсрох, хөгжих эрх нь нээлттэй байх ёстой. Дээрээс нь ая тухтай орчинд хүмүүжих шаардлагатай. Тэгвэл одоогийн хорих ангиудад энэ эрх нь хаагдсан гэж хэлж болохоор байна. Хүний эрхийг ноцтой зөрчиж байна гэсэн үг. Цаашдаа хүний эрхийн дэд хороог байнгын хороо болгох ёстой” гэв. Харин хорих 401 дүгээр ангид хүмүүжиж байгаа Н.Энх­баярын биеийнх нь байдлын талаар тус хорих ангийн ерөнхий эмч Т.Доржсүрэн мэдээлэл хийлээ. Тэрээр “Н.Энх­баяр манай хорих ангийн эмнэлэгт өнгөрсөн сарын 21-нд ирсэн. Ирснээс хойш ямар ч эмчилгээ хийлгээгүй. Өөрөө хийл­гэхийг хүсэхгүй байгаа. Бид удаа дараа эмчилгээ хийлгэхийг нь хүсч байна. Үр дүн гарсан юм алга. Одоогоор түүний биеийн байдал хүнд гэхэд болно. Даралт тогтворгүй, бие нь зовиуртай байгаа. Дээрээс нь өлсгөлөнгийн дараах үеийн эрхтэн сиситемийн тогтолцоо өөрчлөлтэй, хорд­логын хүнд хэл­бэртэй, стрессийн улмаас биеийн байдалд өөрчлөлт орсон байна. Биеийнх нь байдал тогтворгүй байгаа учраас түүнийг өмнө нь эмчилж байсан хоёрдугаар нэгдсэн эмнэлгийн удирдлагад хандаж “Н.Энхбаярт эмчилгээ хийгээч” гэж хүссэн. Гэвч тэд эмчилгээ хийх тухай тодорхой хариу хэлэхгүй өдөр хоног өнгөрөөж байгаад өнөөдөр /өчигдөр/ ирлээ. Түүнийг ийн ярих үед О.Баасанхүү гишүүн дундуур нь орж “Хоёрдугаар эмнэлгийн эмч нар яагаад хариу өгөөгүй гээч. Эмчилж бай­сан хүнийг нь албадан аваад явсан учраас дур­гүйцсэн хэрэг. Хэрэв амь насанд нь аюул то­хиолдвол авч явсан хүмүүс хариуцлага тооцох ёстой гэж тэд үзсэн юм” гэсэн тайлбар хийлээ.Тэрээр “Н.Энхбаярын эрүүл мэнд хутганы ирэн дээр байгааг хүн бүр ойлгох ёстой. Зай­сангийн  хорих эмнэлэгт 2011 онд 11, 2012 онд 10 хүмүүжигч эрүүл мэндийн улмаас амиа алдаж байсан гашуун үнэн бий. Ийм үед нэгэн цагт төрийн өндөр алба эрхэлж байсан Н.Энхбаяр гэдэг хүнд хүний ёсоор хандаж эм­чилгээ хийлгэх нөхцлийг нь бүрдүүлээч” гэсэн хү­сэлтийг холбогдох хүмүүст нь тавьсан юм.