Д.МЯГМАР

Улаанбаатарын хөгжил, дэвшил, бүтээн байгуулалтын ажилд ирэх онд хэчнээн төгрөг хэрэгтэйг хэн ч таашгүй. Тэр бүхний задаргааг хэрхэн гаргаж, хотод нүүрлэсэн олон асуудлаас богино хугацаанд хэрхэн ангижирах вэ гэсэн асуултаар төлөөлөгчид мээрийн багийг өчигдөр өдөржин булав.
Ирэх онд зарцуулах төсвийн задаргаа бүхий төслөө нийслэлийн Засаг дарга Э.Бат-Үүл НИТХ-ын ээлжит зургадугаар чуулганаар орууллаа. Хот хүрээгээ тэлж, эвдэрхий замаа засч, шинээр авто зам барина. Орон сууц, цэцэрлэг, сургууль сүндэрлүүлэх, дэд бүтцийг сайжруулах гэх мэтээр нийгмийн хэрэгцээ, шаардлагыг үндэслэсэн олон ажлыг хэрхэн мөнгө босгож хэрэгжүүлэх талаар холбогдох албаны дарга нар тус бүрт нь хариулт өгч өнжлөө.
Төсвийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээр ирэх онд нийслэлийн төсвийн бодлого олон нийтэд ил тод болно гэж тэд төсөөлж байна. Нийслэл хэмээх их айлд шинэчлэл хийж, хариуцлагын тогтолцоо сайжрана хэмээн шинэ дарга нар найдаж буйгаа илэрхийлсэн. Төрийн захиргааны анхан шатны нэгж, байгууллага, дүүргүүдийн эрх хэмжээг нэмэгдүүлж байгаа учраас төсвийн хувьд шинэчлэлийн жил болох гэнэ.
Төсвийн тухай хуулийн дагуу Монгол Улсын орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн сангаас олгож буй 41,5 тэрбум төгрөгийн орлогын 60 хувь нь дүүргүүдийн хөгжлийн санд шилжих аж. Үлдсэн хувь буюу 16,6 тэрбум төгрөг нь Нийслэлийн хөгжлийн санд үлдэнэ. Иргэдийн саналыг үндэслэн энэ мөнгийг зарцуулахаар ярьж байна.
Олон оронтой тоо хэлж том мөнгө ярихаас илүүтэй төлөөлөгчид жижиг гэлтгүй ажлыг яаж хийх вэ, санхүүгийн эх үүсвэр бий юу гэлцэн нэлээд нухацтай ярилцаж байв. Төсвийн шинэчлэлийн гол агуулга нь хотын төвлөрлийг сааруулахад бий гэсэн. Өнөө л Улаанбаатарынхны хүсдэг иргэдийн амьдрах орчныг сайжруулан G хорооллыг хэдийд хувийн орон сууцжуулах вэ. Гэр хорооллын зарим айлд нөхөн олговор өгч зам тавих, нийтийн тээврийг саадгүй явуулах, оюутан, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн унааны мөнгийг яаж шийдэв гэх мэтээр төлөөлөгч бүр өөртөө хэрэгтэй мэдээлэл бүхий санхүүгийн зориулалт, зарцуулалтыг талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл хүсч байв. МАН-ын бүлгийн зарим төлөөлөгч мээрийн ирэх оны төсвийн төсөл, газрын менежментийн бодлогод шүүмжлэлтэй хандаж харагдсан. Тухайлбал, төлөөлөгч Г.Ганбаяр “Нийслэлийн Засаг дарга хотын бодлогыг бүхлээр нь авч явах ёстой. Гэтэл орлогч даргын хэмжээний зүйл ярьж, олон ажлыг орхиж байгаа нь зүйд нийцэхгүй. Замын трасс гаргаж, төлөвлөлт хийсний дараа иргэдэд газар олгох гэнэ. Энэ бол иргэн бүр газар өмчилж, эзэмших эрхийг нь зөрчсөн хэргийн нэг жишээ. Нийслэлийнхэнд амласан ажлуудаа хий гэж шаардлаа. Би зөвхөн амласан ажлаа хийнэ гэж солгойрч болохгүй шүү” хэмээн сануулна лээ.
Мээрийн төсөлд орсон “Холбогдох хуулийн заалтууд, тодорхой эрхийн актаар тогтоосон хэм хэмжээг зөрчиж газар эзэмшүүлсэн нийслэл, дүүргийн Засаг даргын шийдвэрүүдийг нягтлана. Шаардлагатай бол хүчингүй болгох, түүнчлэн нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн бусдын эзэмшил, ашиглалт, өмчлөлд олгогдоогүй төрийн өмчийн газар болон хот, тосгон бусад суурины газрын нийтийн эдэлбэрийн газрын тооллого хийж, байршил, хэмжээ, хил заагийг тогтоон тэмдэгжүүлэн хамгаалах, Улаанбаатар хотын гэр хорооллыг тохилог амины барилгаар “чимэх” хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулсан.
Гэр хорооллыг инженерийн шугам сүлжээгээр хангах зураг төслүүд боловсруулан төсөлд тусгажээ. Энэ бол АН-ынхны амлаж гарч ирсэн амины орон сууцтай Улаанбаатар хэмээх хэсэг билээ. Улсын төсвийн хөрөнгөөр гэр хорооллыг барилгажуулах, орон сууцны шинэ хороолол бариын тулд дулааны цахилгааны станцуудыг шинэчлэх юм. Цахилгааны “Их тойруу”, “Сонгино”, “Их тойрог”, “Баянгол” хорооллын дэд станц, ЦДАШ-ыг барьж байгуулах ажлыг үргэлжлүүлэх юм билээ. Мөн цэвэр, бохир усны гол шугамуудыг өргөтгөн шинэчлэнэ. Гэр хороололд бага оврын цэвэрлэх байгууламжуудыг барих ажлыг эхлүүлэх гээд амлалтаа дагасан ажлаа түлхүү гаргажээ.
Мөн орон сууцны хороолол доторх төмөр болон тоосгон гаражуудыг хуульд заасны дагуу шалган газар ашиглалтыг сайжруулна. Орчны тохижилт бүхий нэгдсэн гараж, хотын төвийн төвлөрсөн хэсэгт авто зогсоол байгуулах ажлыг оршин суугчид болон холбогдох аж ахуйн нэгж байгууллагын оролцоо, дэмжлэгтэйгээр хэрэгжүүлэнэ. Хотод үйл ажиллагаа явуулж байгаа томоохон захуудыг хотоос нүүлгэхээр судалгаа хийж, ТЭЗҮ боловсруулж байна. Ингэснээр замын түгжрэл, хотын бөөгнөрөл гэх мэтээр давхар олон асуудлыг шийдэх гарц гэж тэд харжээ. Иргэнд гэр бүлийн хэрэгцээнд газар өмчлүүлэх ажлыг үргэлжүүлэнэ. “Сансрын зурагт суурилсан Улаанбаатар хотын газрын мэдээллийн нэгдсэн систем”-ийг мэргэжлийн байгууллагын ажилд бүрэн нэвтрүүлэнэ. Иргэдэд газрын мэдээллийн лавлагаа, үйлчилгээг интернэт болон гар утсанд суурилсан “Цахим” технологийн системийг нэвтрүүлэх гэх мэтээр цээжиндээ байгаа ажлуудаа шинэ дарга нар 2013 онд хийж амжуулна хэмээн маадгар сууна лээ.
Хэрүүлтэй эхэлсэн хуралдааны төгсгөлд нийслэлийн нийгэм эдийн засгийн зорилт, төсвийг нэг их өөрчлөлтгүйгээр 100 хувь баталлаа. Үүний зэрэгцээ өмчлөх газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөө, өмч хувьчлал, нийслэлийн Аудитын газрын тайлан зэрэг асуудлыг 100 хувь дэмжсэн юм. Э.Бат-Үүлийн хэлснээр, “Ирэх онд улсын төсвөөр хийх ажлын нийслэл нуруун дээрээ үүрсэн. Цаашдаа улсын төсвөөр хийх ажлын ачааллыг нийслэл нуруундаа үүрэхгүй” хэмээн сануулснаар чуулган өндөрлөлөө.