- Х.Тэмүүжин сайд аа, таны  шинэчлэл хэрхэн хэрэгжиж байна вэ-

Нийслэлийн шүүх хэрэгтний талд асуудлыг  шийдэж иргэдийг хохи­роосон тухай эх сурвал­жууд хэллээ. Хүн залилж их хэмжээгээр хохироо­сон этгээдэд анхан шат­ны шүүхээс ногдуулсан ялын зүйл заалтыг Нийс­лэлийн шүүх хэрэгсэхгүй болгосон гэнэ.

Хэн ямар хэрэг үйл­дэж, асуудал  хэрхэн  шийдэгдэж, Нийслэлийн шүүхийн Ерөнхий шүүгч ямар байр суурь барим­талсан  нь анхаарал татна. Энэ тухай тодруулбал, шүүгдэгч Б.Батцэнгэл гэгч 2006 онд иргэн О-гоос Арабын Эмирт улсаас оруулж ирсэн  Ланд круй­зер прадо маркийн 47 сая төгрөгийн үнэлгээ бүхий автомашиныг  42 мянган ам.долларт бодон худал­даж аваад мөнгийг нь эргүүлж өгнө хэмээн итгэлийг нь  эвдэн хуурч мэхэлжээ. Үүнийхээ зэ­рэг­цээ Ц.Чинбат, Д.Ган­цэцэг  нартай бүлэглэн хэд хэдэн хүнийг хуурч мэхлэх замаар бусдын орон сууц, их хэмжээний тамхийг  залилан авч  хохирол учруулсан байж болзошгүй талаар шүүх хянан хэлэлцсэн байна. Эдгээрээс эхний хэрэг буюу  Ланд круйзер прадо маркийн автомашинтай холбоотой хэрэг барим­таар нотлогдож байх тул  Чингэлтэй дүүргийн ан­хан шатны шүүхээс  Б.Бат­цэнгэлийг  гэм бу­руу­тайд тооцож ял ног­дуулах үндэслэлтэй   гэж үзжээ.

Өөрөөр хэлбэл, шүүг­дэгч Б.Батцэнгэл 2006 оны долдугаар сард иргэн О-гоос, түүний Арабын Эмирт улсаас оруулж ирсэн  Ланд круйзер прадо маркийн 47 сая төгрөгийн үнэлгээ бүхий автомаши­ныг  42 мянган ам.долларт бодон худал­даж авч, там­хи болгож зараад, мөнгийг нь өгнө хэмээн мэхэлсэн болох нь хэд хэдэн барим­таар тогтоогдсон байна. Энэ нь түүний  шүүхийн хэлэл­цүүлэгт  өгсөн “...Ланд круйзер прадо маркийн автомашиныг ОХУ-ын иргэнтэй там­хиар сольсон боловч уг тамхины үнэ буурч алдаг­далд орсон” гэх мэдүүл­гээс тодорхой. Мөн хохи­рогчийн “...намайг Хөвс­гөл явж байхад  Б.Батцэн­гэл таны  машиныг  там­хиар солиод зараад өгье гэсэн. Тамхи авсан, соль­сон эсэхийг би мэдэхгүй. Өнөөг хүртэл нэг ч төгрөг өгөөгүй” гэх мэдүүлгээр давхар нотлогдож байна. Нөгөөтэйгүүр, Гаалийн ерөнхий газрын албан тоот, автомашины зураг болон ОХУ-ын иргэний нэр дээр ямар ч бүр­дүүлэлт хийгдээгүй тухай албан тоот, “Алтангадас трейд” компанийн Б.Бат­цэнгэл нар тамхи худал­дан авч байгаагүй гэх албан бичиг байна. Тэрээр мэдүүлэгтээ тамхи оруулж ирдэг байсан  “Петро­лиум” гэх компаниас тамхи худалдан авахаар  ярилцаж, зээл тавьж ху­далдаж авсан гэжээ. Гэвч, тийм нэртэй хуулийн этгээд байхгүй тухай Тат­варын ерөнхий газрын албан тоотоор худал ярьж хуурч мэхэлсэн нь тог­тоогджээ.

Анхан шатны шүүх  хянан хэлэлцээд,  уг хэрэг 2006 оны долдугаар сард болсон бөгөөд Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 12 дугаар зүйлийн 12.1-д “...ногдуулах ялыг хөн­гөрүүлсэн, гэмт хэрэг үйлдсэн этгээдийн эрх­зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг буцаан хэрэг­лэнэ” гэснийг үндэслэл болгожээ. Ингэхдээ   Чин­гэлтэй дүүргийн Про­курорын газраас шүүгдэгч Б.Батцэнгэлийг 2008 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 148 дугаар зүйлийн 148.4-д зааснаар яллах дүгнэлт үйлдэж ирүүлс­нийг 2002 оны Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 148.3-т зааснаар зүйлчлэ­лийг хөнгөрүүлж 6.6 жилийн ял оноож,   чанга дэглэмтэй хорих ангид эдлүүлэхээр болжээ.  Мөн  Б.Батцэнгэлийг үйлдсэн хэрэгтээ чин санаанаасаа гэмшиж байгаа зэргийг хөнгөрүүлэх нөхцөл бай­далд тооцож, хүндрүүлэх нөхцөл байдал тогтоог­доогүй гэжээ. Бодит бай­далд аваад үзвэл,  шүүг­дэгч  2006 оны  долдугаар сараас хойш  өнөө хүртэл  хохирогчид нэг ч төгрөг өгөөгүй. Уулзахгүй зугтдаг атлаа  шүүх хурал дөхөөд ирэхээр  утсаар  “Удахгүй өгнө. Гомдлоо  татаж аваач” гэдэг  байсныг  хохирогчид ярьж байна.  Өгөх байсан бол өгөхөөр хугацаа өнгөрчихөөд байхад ийнхүү арга саам хайж байгаа нь  “Зэрэг нэмэхийн өмнө” кинонд гардаг, түүнээс улбаалан бидний ярьж  заншсанаар  “Тал еэвэнгийн  үлгэр”-ийг санагдуулна. 

Анхан шатны шүүх иргэдийг их хэмжээгээр хохироосон  залилангийн хэргийг  ингэж авч үзсэн бол Нийслэлийн шүүх өөрөөр авч үзсэнд хохи­рогчид  одоо ч гомдолтой байгаа аж.  Учир нь энэ сарын 8-нд  Нийслэлийн шүүхэд  Б.Сарантуяа шүүг­­чийн даргалан явуул­сан  Давж заалдах шатны шүүх хурлаас шүүгдэгч Б.Батцэн­гэлд анхан шат­ны шүүхээс ногдуулсан 6.6 жилийн ялыг хэрэгсэхгүй болго­сон гэнэ. Ямар учраас гэдэг нь тун  бүрхэг. Энэ тухайд хохирогчид “Шүүгдэгч Б.Батцэнгэл  нь Б.Саран­туяа шүүгчийн дүү Бат­болдтой   Ленинг­радын Биеийн тамирын дээд сургуулийг  хамт төгссөн найзууд. Тиймээс шүүгч нэг талыг барьж, хэрэг  шийдсэн” хэмээн ярьж байна. Энэ тухайгаа ч  тус шүүх хурлын дараа Б.Саран­туяа шүүгчид нүүрэн дээр нь  ил  хэлсэн гэнэ.

Эцэст нь тэмдэгдэхэд эдгээр иргэд Х.Тэмүүжин сайдын  хуульзүйн сал­барт эхлүүлсэн шинэч­лэлээс  нааштай үр дүн хүлээж  байгаагаа хэлс­нийг уламжилъя. Шүүх нотлох баримтад тулгуур­лаж хэрэг шийддэг.  Тэг­вэл  анхан шатны шүүхээс баримтад үндэслэж шийд­сэн  их хэмжээний хөрөн­гө, мөнгө залилж иргэ­дийг залилсан энэ хэрэг яагаад Нийслэлийн шүүх дээр үндэслэлгүй болж хэрэгсэхгүй болдог юм бол гэсэн асуулт байна.