Шинэчлэлийн  гэх тодотголтой  Засгийн газар  салбар бүрт өөрчлөлт шинэчлэлтийг идэвхийлэн хийж байна. Шинэ сайдаар ахлуулсан эрүүл мэндийн салбарт ч гэсэн  олон зүйл өөрчлөг­дөж, шинэчлэгдэж байгаа нь  эмч, мэргэжилт­нүүд төдийгүй энгийн иргэдэд ч таатай сэтгэгдлийг төрүүлээд байгаа юм.  Хэдийгээр эрүүл мэндийн салбарт олсон ололт, амжилт олон ч гэсэн цаашид анхаарах ёстой, өөрчилж шинэчлэх, засаж сайжруулах  ажил цөөнгүй байгаа. Тиймээс  хот, хөдөөгийн эмч мэргэжилтнүүд, эмнэлгийн удирдлагууд цуглан өчигдөр   “Blue Sky”-д  байрлах хурлын танхимд  хуралдаж өнжив. 

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРЫН  СУУРЬ ШИНЭЧЛЭЛ ЗУРГААН АСУУДЛААС БҮРДЖЭЭ

Эрүүл мэндийн сал­барт  2012-2016 онд хэрэг­жүүлэх шинэчлэлийн суурь арга хэмжээг нээх уулзалтад 150 га­руй хүн хүрэлцэн иржээ. Эрүүл мэндийн сайд Н.Уд­вал болон Эрүүл мэндийн дэд сайд Ж.Амарсанаа, тус яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Ж.Хатан­баатар, Улсын клиникийн төв эмнэлгүүдийн захи­рал, аймгуудын Эрүүл мэндийн газрын дарга нар  бүгд ирсэн байна. Тэд энэ удаа салбарын сайдын гаргасан “Эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэлийн талаар авах зарим арга хэмжээний тухай”  тушаа­лын дагуу хэд хэдэн асууд­лыг хэлэлцсэн юм. Тухайлбал, иргэдийн дунд  шүүмжлэл дагуулаад бай­даг эрүүл мэндийн даат­галын тухай,  эмч, эмнэлэг хоёрыг бухимдуулаад бай­даг төсөв, мөнгө, санхүү­жилтын тухай, хил гаалиар чөлөөтэй нэвтэрч,  ард иргэдийн гар дээр ямар ч хяналтгүй орж ирдэг эмийн чанар, аюулгүй байдлын тухай ярилцав. Мөн эмч нарын ёс зүй, зан харилцааны тухай, эм­нэлгийн тусламж үйл­чил­гээг сайжруулж, ца­хим хэлбэрт шилжүүлэх, телемедицинийг хөгжүү­лэх  чиглэлээр хэд хэдэн илтгэл тавьж, ажил хэрэг болгохоор зорьж буй төс­лүүдийг хэлэлцсэн юм.

“ЭРҮҮЛ ЧИЙРЭГ МОНГОЛ ХҮН” АЯНЫ ХҮРЭЭНД ИРГЭДЭЭС САНАЛ АВЧ БАЙНА

Эрүүл мэндийн яам­наас сүүлийн жилүүдэд  иргэдийн эрүүл мэндийн боловсролыг дээшлүүлэх, эмнэлгийн тусламж үйл­чилгээг сайжруулахад нэ­лээд анхаарч ажил­лаж байгаа. Тухайлбал, “Эрүүл хүүхэд”  аяныг улс орон даяар зохион байгуу­лаад ажлыг нь саяхан дүг­нэ­сэн. Салбарын сайд ажлаа хүлээж аваад өнгөр­сөн сарын дундуур “Эрүүл чийрэг Монгол хүн”  аяныг эхлүүлсэн.

Энэ ажлын хүрээнд иргэдэд эмнэлгийн тө­рөлж­сөн мэргэжлийн үз­лэг хийх бөгөөд  үзлэгийг Баянгол, Баянзүрх, Сон­гино­хайрхан, Чингэлтэй, дүүргийн эмнэлгүүдэд үнэ төлбөргүй хийж, бичсэн жорын эмийг мөн үнэ төл­бөргүй олгож байгаа.  Мөн “Эрүүл чийрэг Монгол хүн” аяны хүрээнд иргэ­дээс эрүүл мэндийн сал­барт шинэчлэл, өөрчлөлт хийх  санал, хүсэлтийг нь  бас хүлээн авч байгаа. Энэ мэтчилэн дурьдаад байвал нэлээд олон ажил байх аж.  Гэтэл Эрүүл мэндийн яаманд ирдэг өргөдөл гомд­лын 60-70 хувийг  эмч нарын ёс зүй, хүнд суртал,  авлига, хээль хахууль, эмнэлгийн төлбөр тооцоо, эмнэлгийн тусламж үйл­чил­гээтэй холбоотой  са­нал гомдол эзэлсэн хэвээр байна. Үнэндээ, манай эм­­нэлгүүдэд ялангуяа Улаан­­баатар хотын зарим эмнэлэгт өвдөж, зовсон,  ажилгүй,  мөнгөгүй, тэтгэ­вэрт байгаа  хүн хэвтэж эмчлүүлэхэд чирэгдэл хүнд­рэл ихтэй байдаг.  Олон хоног, заримдаа сар  ша­хам хүлээдэг. Гэтэл олны танил аль эсвэл та­нил тал ихтэй, албан ту­шаал өндөр, эмч, дарга на­рын танил талууд тун ч тө­вөг­гүйхэн эмнэлэгт хэвт­дэг нь нууц биш. Сумын эм­нэлгээс эхлээд улсын кли­никийн төв эмнэлгүү­дэд ар өврийн хаалга, авил­га хээл хахууль гэх  зөр­чил  дутагдал  хавтгайрч бай­гааг иргэд  өнөө ч  ярьсаар л байдаг.  Уулзал­таар энэ тухай ч бас хэ­лэлцэв.

Эрүүл мэндийн сал­барт  2012-2016 онд хэрэг­жүүлэх шинэчлэлийн суурь арга хэмжээг нээх уулзалтын үеэр Н.Удвал сайдын хэлсэн үг болон  эрүүл мэндийн салбарт цаашид хийж, хэрэгжүү­лэ­хээр төлөвлөж байгаа  томоохон ажлуудыг  тойм­лон хүргэж байна.

Энэ удаа­гийн хуралд нийт зур­гаан илтгэл тавьж, эрүүл мэндийн салбарт хийхээр төлөвлөж буй ши­нэч­лэ­лийн талаар ярьж хэ­лэлц­сэн. Тухайлбал, “Эрүүл мэндийн байгуул­лагын тогтолцооны ши­нэч­лэл”-Я.Амаржаргал, “Эрүүл мэндийн санхүү­жилт, эрүүл мэндийн даат­гал”-Ц.Цолмонгэрэл, “Эмийн чанар аюулгүй байд­лыг хангах, хүн амын дунд эмийн зохистой хэ­рэг­­лээг төлөвшүүлэх ши­нэчлэл”-Ч.Мөнхдэл­гэр, “Эрүүл мэндийн сал­бар дахь сонирхлын зөр­чил, албан бус төлбөр, авилга хээл хахуультай тэмцэх, эрүүл мэндийн байгуул­лагын соёл, харил­цаа ханд­лагыг өөрчлөх”-Д.Оюун­чимэг, “Алсын зайн онош­логоог хөгжүү­лэх нь”-Ч.Бат-Эрдэнэ, “Эрүүл мэн­­дийн салбарт мэдээл­лийн технологийг хөг­жүү­лэх нь” сэдвээр С.Төгс­дэл­­гэр нар илтгэл тавьсан юм.

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРЫГ ЭРҮҮЛЖҮҮЛЖ,  МОНГОЛ ХҮНЭЭ ДЭЭДЭЛДЭГ БОЛНО

Эрүүл мэндийн сайд Н.Удвал:

Шинэчлэлийн Зас­гийн газрын мөрийн хө­төл­бөрийн “Эрүүл чийрэг Монгол хүн” бүрэлдэхүүн хэсгийг эрүүл мэндийн салбарын хамт олон та бид хамтран хэрэгжүүлнэ. Энэ хөтөлбөр бол АН, МАХН-МҮАН-ын Шударга ёс эвсэл, ИЗНН-ын УИХ-ын сонгуульд орсон мө­рийн хөтөлбөрийн санаа­нуудаас бүрдсэн хөтөлбөр юм. Одоогийн эрүүл мэн­дийн салбарт бодлогын шинэчлэл, бодлого төлөв­лөлт, төрийн бодлого, сан­хүүгийн шинэчлэл, тогтол­цооны шинэчлэл, эрүүл аюулгүй байдал чанарын шинэчлэл, эрүүл мэндийн салбарын нийгмийн ба­тал­гаа, ажилчдын ажлын байрны стресс, ажлын хөлс урамшуулал, эрүүл мэндийн асуудал зэрэг олон асуудлыг шинэчлэх шаардлагатай байна.  Энэ бүх шинэчлэлийг хий­хэд  нэг өдөр, нэг арга хэм­жээн дээр шийдэх бо­ломжгүй юм.

Хоёр долоо хоногийн өмнө Ерөнхий сайд Эрүүл мэндийн яаманд зочилж эрүүл мэндийн салбарт хийх шинэчлэлийн асуу­дал­тай танилцаж санал бодлоо солилцсон. Харин энэ удаа та бүхэнтэй эрүүл мэн­дийн салбарын ши­нэч­лэлийн асуудлаар хэ­лэл­цүүлэг өрнүүлж, хам­гийн гол суурь шинэч­лэ­лийн асуудал,  тогтол­цоонд нь байгаа засаж залруу­лах, хуримтлагдсан асууд­лаа яаж шийдэх та­лаар хэлэлцэх гэж байна.  Энэ шинэчлэлээ бид гур­ван үе шаттай явуулахаар төлөв­лөж байна. Үүнд эрүүл мэндийн салбарын суурь шинэчлэл, эрчимтэй ши­нэч­лэлийн бодлогууд, иж бүрэн шинэчлэлийн бод­лого гэсэн гол асууд­луу­дыг ирэх дөрвөн жилд хийх болно. Эхний ээл­жинд эрүүл мэндийн суурь ши­нэч­лэлийн асуудал гур­ван сарын хугацаатай үргэл­жил­нэ. Өнөөдөр энд цуг­лар­сан эрүүл мэндийн сал­барын удирдах ажил­чид болон бусад оролцог­чид эрүүл мэндийн салба­рын шинэчлэлийн түүчээ нар гэж хэлмээр байна. Эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэл нэг хоногийн, нэг дарга, нэг хүний ажил биш юм. Харин эрүүл мэн­­дийн салбарт ажиллаж байгаа хүн бүрийн хичээл зүтгэл байх болно. Гэхдээ зөвхөн эрүүл мэндийн салбар ажилласнаар ши­нэч­лэгдэх асуудал бас биш. Харин бүх салбар оролцож байж шийдэж, шинэчилж чадах юм. Үүнд монголчууд бүгд оролцох ёстой. Суурь шинэчлэ­лийн асуудалд зургаан асууд­лыг хамаарч байгаа. Үүнд эрүүл мэндийн тог­тол­цоо, санхүүжилт, чанар аюулгүй байдал, эрүүл мэндийн байгууллагын соёл уур амьсгал, ашиг сонирхолын зөрчил, эрүүл мэндийн салбарт  мэдээл­лийн технологийг яаж хөг­жүүлэх вэ гэсэн асуудлуу­дыг хөндөх болно.

Энэ удаагийн шинэч­лэ­лээ “Монгол хүнээ дээд­лэе” гэсэн уриан доор хийж байна. Бидэнд мон­гол хү­нээ гэсэн зүрх сэт­гэл­тэй, ашиг сонирхолын зөрчил­гүй, ёс суртахуун харил­цаа­ны соёлтой, ха­риуц­лагатай, алсын ха­раа­тай эрүүл мэндийн удир­дагчид хэрэгтэй бай­на. Бидэнд өнөөдөр ажлын байр нь стресс багатай, ажил хө­дөл­мөр нь зөв үнэ­лэг­ддэг, ажлын орчин нөх­цөл аюул­гүй байдал нь бүрэн хан­гагд­сан, эрсд­лээс бүрэн хамгаалагдсан, ажил хө­дөл­мөртөө сэтгэл ханга­луун эрүүл мэндийн ажил­тан, мэргэжилтнүүд хэрэг­тэй байна. Монгол хүнээ дээдэлдэг, тэдний эрүүл мэндийг хангаж ча­дахуйц, гүйцэтгэл сай­тай, үр дүн­тэй ажилладаг, зөрчил, гомдол багатай эрүүл мэн­дийн тогтолцоо хэрэгтэй байна. Эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээнд бо­дит өртөг зардалд зохиц­сон, хангалт­тай хэмжээ­ний санхүү­гийн эх үүсвэр, эрүүл мэн­дийн болон эдийн засгийн хувьд үр ашгаа өгч ча­дахуйц сан­хүү­жилтын тог­толцоо, ар­га механизм удирдлага хэрэгтэй. Өндөр бүтээмж­тэй, үр дүн сайтай, чанар аюулгүй байдал нь хан­гагд­сан эм эмнэлгийн хэ­рэг­сэл хэрэгтэй байна. Эрүүл мэндийн салбарын суурь шинэчлэлд бүх хүн оролцох ёстой. Та бүхэн өнөөдөр Эрүүл мэндийн яамнаас гаргаж байгаа суурь ши­нэч­лэлийн стра­теги бодло­год хувь нэмрээ оруулж өөрийн санал шүүмж­­лэлээ хэлнэ гэдэг итгэлтэй бай­на. Шинэч­лэнэ гэдэг амар­гүй, бэрх­шээл байдаг. Бодлогын үр ашиггүй байд­лаас болж эрүүл мэн­дийн салбарын нэр хүнд унасан гэж бод­дог. Тий­мээс та бүхэн оюун ухаанаа уралдуулж хам­гийн оновч­той, зөв ший­дэлд хүрнэ гэдэгт ит­гэл­тэй байна гэв.

ҮНДЭСНИЙ ОНОШЛОГООНЫ ТӨВ БАЙГУУЛАХ АЖИЛ ЭХЭЛСЭН

ЭМЯ-ны Эмнэлгийн тусламжийн хэлтсийн дарга Я.Амаржаргал:

Монгол Улсын Зас­гийн газрын 2012-2016 онд хэрэгжүүлэх мөрийн хө­төл­бөрийн гол зорилт бо­лох “Эрүүл чийрэг Монгол хүн” гэсэн аяныг эхлүүлсэн. Энэ аян нь манай салбарын зорилт юм. Зорилтын хүрээнд олон шинэчлэлийг хийхээр шийдээд байна.  Тухайлбал, Эрүүл мэндийн байгууллагуудын тогтолцооны шинэчлэлийг яаж хийх вэ. Өрх сумын эрүүл мэндийн төвөөс эхлээд улсын хэмжээний төв эмнэлэг, тусгай мэргэжлийн төвүүдийн төвшинд ямар үйл ажиллагааг авч хэргжүүлэх вэ гэдгээ эрүүл мэндийн байгууллагын удирдлагуудад  танилцуулж байна. Хүн амын 50 хувь нь амьдардаг учраас нийслэлийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж байгаа бүх нэгдсэн эмнэлэгт  Эрүүл мэндийн тухай хуульд  заасан үндсэн долоон мэргэжлийн тусламж үйлчилгээг үзүүлдэг болгоно. Үүнтэй холбоотой санхүү болон хүний нөөц, тоног төхөөрөмж, байр орон ямар байх чиглэлээр судалгаа хийж, заримыг нь ирэх оноос эхлүүлэхээр төлөвлөж байна. Нийслэлийн хүн амд үзүүлж байгаа түргэн тусламжийн үйлчилгээг шуурхай болгох үүднээс Хан-Уул, Чингэлтэй дүүрэгт Түргэн тусламжийн төв байгуулна. Мөн чанар аюулгүй байдал яригдаж байгаа энэ үед чанарын зөвлөл ажиллуулна. Өрх сумын эрүүл мэндийн төвшинд яаралтай тусламжийн хэсгийг яаж зохион байгуулах вэ гэдгийг шийдэх юм. БНСУ-ын зээлийн хөрөнгөөр Үндэсний оношлогооны төв байгуулах ажил эхэлсэн. Хэсэг хугацааны дараа тодорхой үр дүн харагдана гэж бодож байна.

ГАМШГААС БУСАД ҮЕД ХЭРЭГЛЭХ ЭМИЙН НӨӨЦТЭЙ БОЛМООР БАЙНА

ЭМЯ-ны Бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга Ц.Цолмонгэрэл:

Өнөөдөр Эрүүл мэн­дийн салбарын ирэх дөр­вөн жилд даатгалд тулгам­даж байгаа асуудлыг хөн­дөж байна. Эрүүл мэн­дийн салбарын шинэч­лэ­лийн дараагийн гурван сарын хугацаанд эрүүл мэндийн даатгал, санхүүжилтын асуудлаар хэд хэдэн тодорхой ажлуудыг хийх юм. Үүнд Эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний бодит өртгийг тооцох асуудлыг зохион байгуулна. Энэ нь бодит өртөгт тулгуурлан эмнэлгүүдэд өгч байгаа үйлчилгээний санхүүжилтын хэмжээг бодитой болгож,  үүндээ үндэслээд төлбөртэй үйлчил­гээний хүрээг тогтоож өгөх асуудлыг ярьж байна. Сүү­лийн 10 жилд эрүүл мэндийн санхүүжилт тодорхой нэмэгдсэн. 2000 онд 45 тэрбум байсан бол одоо 460 тэрбум болсон.  Санхүү, эдийн засгийн хямралтай байгаа үед нөөцөө хэрхэн үр ашигтай зарцуулах асуудлыг бас   хөндөж ярих болно. Энэ асуудалд эмийн зардлын үр ашгийг хэрхэн дээшлүүлэх, эмийн зардлын төсвийн хэмжээ эрүүл мэндийн байгууллагуудад хүрч байгаа эсэх, хүрэхгүй бол бусад зардлаас нөхөж болох зэрэг асуудлыг бодлогын төвшинд гаргаж ирэх юм. Санхүүжилт эмийг нөөцийг бүрдүүлэх гол хүчин зүйл болдог. Ийм учраас байгаа нөөц дотроо эмийн нөөцийг хэрхэн шийдэх вэ гэдэг нь салбар, үндэсний хэмжээний асуудал. Эрүүл мэндийн байгуул­лагад гамшиг болон яаралтай тусламжийн үед үзүүлдэг нөөц гэж байдаг. Гэхдээ одоо манайх бусад орон шиг эмийн нөөцтэй болох шаардлагатай гэж үзэж байна.     

БҮХ ЭМИЙН САНД ШАЛГАЛТ ХИЙНЭ

ЭМЯ-ны Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн хэлтсийн дарга Ч.Мөнхдэлгэр

Эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэлийн хүрээнд олон ажил хийхээр төлөвлөсний нэг нь эмийн чанар, аюулгүй байдлын шинэчлэлийн суурь арга хэмжээ юм. Үүнд,  эмийн үнэ өндөр байгаа асуудал байна. Амбулатороор үйлчилж байгаа эмийн үнэ өндөр байгаа нь  иргэдийг эдийн засгийн дарамтад оруулж байна. Тиймээс эмийн үнийг бууруулах борлуулалтын шат бүхэнд хяналт тавих, төрийн зүгээс дэмжлэг үзүүлэх нь чухал гэж үзэж байна. Мөн аймаг, нийслэлд байгаа эмийн сан, эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудад шалгалт хийх явдал юм. Улаанбаатар хотод өнөөдрийн байдлаар 500 гаруй эмийн сан үйл ажиллагаа явуулж байна. Эмийн сан ямар байх ёстой, ямар хүний нөөц бодлого байх ёстой гэсэн стандарт байдаг ч мөрдөлт нь хангалтгүй байна. Эдгээрт стандартын хэрэгжилтэд  хяналт тавьдаг ч хангалтгүй байна.

Стандартын дагуу мэргэжлийн хүнд зөвшөөрөл олгох ёстой гэдэг боловч мэргэжлийн хүний нэр дээр лиценз олгоод байдаг.  Үүний цаана нэг хүн хэдэн ч газар тусгай зөвшөөрөл авч болох асуудал байдаг. Гэтэл  цаад  хариуцаж байгаа эзэн нь мэргэжлийн бус хүн байдаг. Үүнтэй холбоотойгоор эмийн сангийн тоо маш их нэмэгдсэн. Эмийн сангийн тусгай зөвшөөрлийг орон нутагт,  аймаг нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар түүний хэрэгжүүлэгч агентлаг,  эрүүл мэндийн газар олгодог. Энэ нь нэгдсэн зохицуулалт биш учраас замбараагүй байдаг. Бид энэ шинэчлэлийн хүрээнд эмийн сангуудад шалгалт хийхээр төлөвлөсөн.

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН НЭГДСЭН МЭДЭЭЛЛИЙН САНТАЙ БОЛЖ, 2,7 САЯ ХҮНД ЦАХИМ КАРТ ОЛГОНО

ЭМЯ-ны Хяналт шинжилгээ, үнэлгээ дотоод аудитын газрын дарга С.Төгсдэлгэр:

Мэдээллийн технологи нь хүний үйл ажиллагааг хөнгөвчлөх, алдаа дутагдлыг бууруулах арга хэрэгсэл.  Гэхдээ үүнийг зөв зүйтэй нэвтрүүлэхгүй бол мэдээлэл алдагдах зэрэг эрсдэл их байдаг. Тиймээс үүнийг маш сайн судалсаны үндсэн дээр хийх хэрэгтэй.  Дэлхийн хэмжээнд Эстони улс л ганцхан  цахим мэдээллийн санд 100 хувь шилжсэн байдаг. Бусад орны хувьд газар зүйн байдлаас болж  бүсчилсэн байдалтай байдаг.

      Манай улсын хувьд эрүүл мэндийн мэдээний нэгдсэн сан байгуулах, эмийн аюулгүй байдлыг хангахад цахим мэдээллийн тогтолцоог нэвтүүлэх нь эдийн засгийн хувьд ашигтай тусч байгаа юм. Манай улсад импортоор орж ирж байгаа эм тус тусдаа орж ирдэг учраас нэгдсэн мэдээлэл байдаггүй. Гаднаас орж ирсэн бүх эмэнд бар код тавих боломжгүй. Тийм учраас чанарын хяналт тавихын тулд импортоор орж ирж байгаа бүх эмийг нэг дор төвлөрүүлээд, тэндээ коджуулаад нэгдсэн санд бүртгэдэг хууль эрх зүйн орчин шаардлагатай байгаа юм. Мөн хүн ам зүйн мэдээллийг өрхийн эмнэлгүүд хийдэг. Энэ мэдээллийг нэгтгэж үзэхэд нийт хүн амын 90 гаруй хувь нь бүртгэгдсэн байсан. Эдгээр хүмүүсийг мэдээллийн санд суулгахад  29,6 сая ам.доллар шаардлагатай гэж үзэж байгаа. Энэ ажил бүрэн хийгдэж дуусах хугацааг  долоон жил гэж тооцсон.

АЛСЫН ЗАЙН ОНОШЛОГОО ЭМЧИЛГЭЭГ АЙМАГ БҮРТ НЭВТРҮҮЛНЭ

ЭМЯ-ны Хөгжлийн төвийн дарга Ч.Бат-Эрдэнэ

Эрүүл мэндийн салба­рын хөгжилд хийгдэх чу­хал ажлын нэг бол алсын зайны оношлогоо. Энэ оношлогоо нь алслагдсан, эмч дутагдалтай, техноло­гийн боломж муутай газар илүү хөгждөг.

Сүүлийн үед мэдээллийн технологийг төр засгаас ихээхэн дэмжиж байгаа. Тийм учраас орон нутагт ажиллаж байгаа эмч нарыг зайнаас сургах,  тулгарч байгаа бэрхшээлийг нь шийдэх, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг чанартай үзүүлэх явдал юм. Алслагдсан газар хүн өвдөхөд алсын зайнаас мэдээлэл сонилцсноор тухайн  хүний ам насыг аврах,  эмч иртэл тусламж үзүүлж байх чухал  ач холбогдолтой. Ялангуяа, туршлага муутай залуу эмч нар мэдэхгүй, чадахгүй зүйлээ асууж заавар, зөвлөгөө авахад хэрэгтэй юм. Хоёр эмч хоорондоо зөвлөлдөж байгаа учраас нарийн мэргэжлийн эмчид үзүүлсэнтэй адил юм. Үүний хажуугаар зайнаас сургалт явуулж, хурал хийж асуудлаа тухай бүрд нь шийдвэрлээд явах боломж бүрдэнэ.  Энэ алсын зайн оношлогоог түргэн тусламжид ашиглах шаардлагатай гэж үзэж байгаа. Томоохон хэмжээний осол гарсан үед эмч очоод сандрах явдал бишгүй  гардаг. Ийм үед телемедицинийг ашиглан  зайнаас харьцсанаар зааварчилгаа өгөх, эмчийн сандрах асуудлыг багасгаж, эмч сувилагч, жолооч зэрэг бүх хүн тусламж үйлчилгээ үзүүлэх боломж бүрдэх юм.