Б.ЗАЯА
Нийслэлийн хэв журмыг сахиулах зорилгоор цагдаа, олон нийт, төрийн байгууллага хамтран ажиллаж буй юм. Чингэлтэй дүүргийнхэн хэв журам хамгаалахаар сүржин ажил эхлүүлжээ. Тэр нь дүүргээ камержуулах. Уг ажлын тендер өнгөрсөн хоёрдугаар сард болж, “Сектик сервис” гэх дохиолол, хамгааллын компани ажил гүйцэтгэх эрхийг авчээ. Дүүргийнхэн Хайлааст орчмын дөрвөн хороонд тус бүр 10 ширхэг камер суурилуулахаар 400 сая төгрөгийн төсвийг батлуулсан байна. Хэрэг зөрчлийг илрүүлэх, иргэдийн амгалан тайван байдлыг хангах зорилгоор олон нийтийн хөлийн газар, сургууль цэцэрлэгийн орчимд камерийг тавих байсан. Тендерт ялсан уг компани дөрөвдүгээр сард ажлаа эхлүүлсэн гэх. Гэтэл одоог хүртэл ажлын гүйцэтгэл дуусаагүй, үр дүнгүй байгаа мэдээллийн дагуу сурвалжиллаа.
Уг ажлыг Чингэлтэй дүүргийнхэн Цагдаагийн хэлтэстэй хамтран зохион байгуулсан аж. Тиймээс камерийн хяналтын нэгдсэн цэг байрлах “Хайлааст” цагдаагийн тасагт очвол тасгийн дарга уг ажлын талаар юу ч мэдэхгүй гэв. Ямартаа ч хяналтын камерийг хальт харуулаад гаргав. Энэ үед камер хянаж суух ажилтнаас тодруулахад зарим камерийг хүлээлгэж өгөөгүй гэв. Гэхдээ гацсан байдалтай хэд хэдэн камер дэлгэцнээ харагдана. Учрыг лавлахаар дүүргийн үйлдвэр үйлчилгээний хэлтсийг зорилоо. Тус тендерийг гардан гүйцэтгэж, хяналтын камер суурилуулах ажлыг хариуцсан тус хэлтсийн Мэдээлэл технологи, дотоод сүлжээ хариуцсан мэргэжилтэн н.Лхагванямаас тодруулав. Түүний хэлж буйгаар ажлын гүйцэтгэл аль зургаан сарын өмнө дуусч, гарын үсэг зуралцан хүлээн авчээ. Чингэлтэй дүүргийн “Хайлааст” орчмын 13-16 дугаар хороонд тус бүр 10 камер сууриуулсан гэнэ. Хөдөлгөөнт, сүлжээгээр ашигладаг гэх камер суурилуулах ажиллагаанд тус бүр 10 орчим сая төгрөг зарцуулсан гэв. Мөн хяналтын камер байрлах тусгай шон болон хяналтын төхөөрөмжийг хороо тус бүрт суурилуулсан гэнэ. Ингэснээр хорооны ажилчид, цагдаагийн тасгийнхан ажлын байрнаасаа нутаг дэвсгэрийнхээ амгалан тайван байдлыг ажиглан суух боломжит нөхцлийг бүрдүүлсэн гэх тайлбар өглөө. Харин газар дээрээ бодит байдал ямар байж вэ?
ГЭМТ ХЭРГИЙГ БУС ХОГИЙГ ХЯНАГЧ КАМЕР
Хайлааст орчмын нутаг дэвсгэрт баар, цэнгээний газар элбэг тул архидан согтуурах, танхайн хэрэг зонхилдог байна. Хэрэг зөрчлийг хяналтын камерын тусламжтайгаар илрүүлсэн мэдээ харин алга. Хорооны цагдаа нарын дунд “Хэрэг хянагч бус хог хянадаг камер” гэх яриа үүссэн байна. Камерын толгойн хяналт нь “Хайлааст” цагдаагийн тасагт болон хороо тус бүрт байрладаг аж. Хорооныхон хог хаядаг иргэдээ хянах боломжийн арга энэ болжээ. Гэтэл үндсэн үүрэг болох хэрэг зөрчил хянах боломжгүйг хорооны цагдаа нар хэлж байна. Учир нь тавьсан камерийн тал хувь нь гацаж, ажилладаг хэдэд нь бичигдсэн хүмүүс хэн гэдэг нь харагддаггүй гэнэ. Тухайлбал, тус дүүргийн 13 дугаар хороо одоогоор 16 камертай. Өнгөрсөн жил уг хороонд Дэлхийн Зөн олон улсын байгууллагын төслөөр 23.4 мянган ам.долларын хөрөнгөрөөр зургаан камер тавьжээ. Харин өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард 19.4 тэрбум төгрөгийн хяналтын камер суурилуулсан ажил тайлан мэдээд үлдсэн байна. Мөн “Дэлхийн зөн” олон улсын байгууллагын тусламжтайгаар тавьсан хэмээн Засаг дарга нь ярьдаг сурагтай. Тэгвэл өнөөх дүүргийн Засаг даргын хөрөнгөөр тавих камер хаачив.
Хороо бүрт байрлах хяналтын камерийн толгой нь 24 цаг ажиллах ёстой. Гэвч 13 дүгээр хорооны Засаг даргын өрөөн дэх хяналтын камер унтраалттай байх аж. Хэд хоногийн өмнөөс ажиллахгүй болсныг хорооны ажилтан хэлж байв. Ажиллаад ч нэмэргүй гэнэ. Бичлэг хадгалах хугацаа 24 цаг. За тэгээд сүлжээ, тог тасарсан үед камер ажилладагүй аж.
Чингэлтэй дүүргийн 14 дүгээр хорооны хяналтын камер мөн л Засаг даргынхаа өрөөнд заларсан тул энэ эрхэм л хянах эрхтэй. Гэвч хоёр, гурван камер лавтайяа ажилладаггүй гэнэ. Харин 15 дугаар хороог зоривол цагдаагийн ажилтнууд “Цагдаагийн газрын лого бүхий камер өлгөөтэй байгааг харсан этгээд хэрэг зөрчил гаргах нь багассан” гэв. Гэхдээ одоохондоо тэдэнд хороон дээрээ хяналтын камераар хэрэг зөрчил хянах боломж алга. Учир нь Засаг даргын өрөөнд заларсан камерийн хяналтын дэлгэц ажиллагаагүй болжээ. Засаг дарга олон шалтгаан хэлж байна. Тэд хүлээлгэж өгөөгүйг ч онцолсон юм. Камерийн хүчин чадал маш сайн тул айл гэрийн цонхоор юу болж буйг харчихдаг учир хүний эрхийн үүднээс камераа ажиллуулахгүй байгаа гэв. Уг хорооны Засаг дарга МАН-ынх аж. Тиймээс өнгөрсөн сонгуулийн үеэр сурталчилгааны ажилчдаа хянах сайхан боломж олджээ. Мөн өрсөлдөгч намынхаа ч хянаж чадаж. Гэтэл АН-ынхан гомдол гаргасан байна. Тиймээс МАН-ынхнаас орон нутгийн сонгууль дуустал ажиллагааг нь хаажээ. Түүний хэлснээр дүүргийн хөрөнгөөр хороодод тавигдсан камер 60 ширхэг байгаа гэнэ. Бичлэгийг 47 хоног хадгалдаг аж. Түүнчлэн 16 дугаар хороонд очвол шинэхэн байранд орсон хорооныхон сүлжээний кабелиа тавиулаагүй нэрийдлээр одоохондоо камераа хянасан ажиллагаа алга байв.
“ӨНДӨР ҮЗҮҮЛЭЛТТЭЙ НЬ 1-2 САЯ ТӨГРӨГ”
Нэг бүр нь 10 сая төгрөгийн үнэтэй камер иймхэн хүчин чадалтай байгаад эргэлзэв. Хүмүүс рүү утасдаж асуувал, өндөр үзүүлэлт бүхий сүүлийн үеийн камер 1-2 сая төгрөг байдаг байна. Мэдээж энэ нь шөнийн цагаар өөрөөсөө гэрэлтүүлж, орчин тойрноо хянах хөдөлгөөнт камер. Гэтэл тус хороодод тавигдсан хяналтын камерийг Солонгосоос оруулж ирсэн Probe-403, ARE cout-AV5825 гэх загварын хөдөлгөөнт, хөдөлгөөнт бус камерууд аж. Зах зээлийн ханасан үнэ нь нэг сая төгрөг. Тэгвэл үлдсэн хөрөнгө нь дагалдах хэрэгсэл, суурилуулсан ажлын хөлс зэргээр тооцоологджээ. Хамгийн гол нь үзүүлэлт өндөр камер чанараа яагаад алдав.
Ийм үед гэмт хэргийн гаралт багассан эсэх нь эргэлзээтэй. Цагдаа нарын ярьж буйгаар хяналтын камер тавьснаар өдрийн цагаар камерийн тусгалтай газар хэрэг зөрчил багассан гэнэ. Гэвч шөнийн цагаар өмнөх байдлаараа байгааг учирлаж байв. Гэмт хэргийн 85 хувь нь шөнийн цагаар үйлдэгддэг гэх судалгаа бий. Хэрэг зөрчлийг хяналтын камер бус хөдөлгөөнт эргүүлийнхэн илрүүлсэн хэвээр байх аж.
Төслийнхөн 400 сая төгрөгөөс хороодод хяналтын дэд цэг суурилуулсан. Ажиллахгүй, хянахгүй байгаа ажилд хий хоосон хөрөнгө зарцуулсан болж таарах. Засаг дарга нар нь өрөөндөө хав дарчихаад ажиллахгүй, ажилласан ч цоожтой хаалганы цаана байсаар байна. Ийн явсаар хяналтын нэгдсэн цэг байрлах “Хайлааст”-ын цагдаагийн тасагт эргэн очив. Гэтэл “Сектик сервис” компанийн инженер гэх залуу ирчихсэн хяналтын камерийг харуулав. Таталт, хүчин чадал хамгийн сүүлийн үеийн технологи гэх мэтчилэн ажиллагаа сайн хэмээн ам сайтай байх аж. Өдөр, шөнөгүй ажиллах чадалтайг хэлж байв. Гэтэл халуун цэгт ажиллах хорооны цагдаа нарын ам зөрөх юм. Тэд хяналтын камерууд зөвхөн өдрийн цагаар үүргээ гүйцэтгэдэг гэдгийг хэлж байсан. Шөнийн цагаар хяналт тавих боломжгүй юм байна. Нөгөө л таталт, чанарын асуудал энд хөндөгдөнө. Угтаа гудамж талбайд байрлуулсан хяналтын камер 24 цагийн ажиллагаатай байх учиртай. Мөн үнэндээ тохирсон чанарыг хэрэглэгчдэд үзүүлэх ёстой. “Сектик сервис” компани Чингэлтэйг камержуулахынхаа өмнө Багануур дүүрэг, Дархан-Уул аймаг болон Ус сувгийн удирдах газарт камер суурилуулах ажил хийж байжээ. Тэр бүгдэд нь эргээд камер ажиллахгүй байна гэх гомдол, хэл ам тасралтгүй ирдэг байжээ. Чингэлтэй дүүргийн Засаг даргын орлогч twitter хуудсандаа “Чингэлтэйн камерууд ажиллахгүй байна. Камер суулгасан компанийг шүүхэд өгье” хэмээн жиргэсэн байсан юм.
Хагас тэрбум орчим төгрөгийн төсөв бүхий ажил одоог хүртэл дуусаагүй, камер тус бүрт хэдэн төгрөг зарцуулсан, албаны хүн яагаад уг ажлын гүйцэтгэл сайн байгаа хэмээн хаацайлах болсон талаар дахин сурвалжлах болно.
