Нийслэл он гартал хэ­тэвчиндээ хэдэн төгрөгтэй байж түүнийгээ хэрхэн зарцуулах талаар төсвөө тодотгон НИТХ-ын ээл­жит IV хуралдаанаар хэ­лэлц­лээ. Төлөөлөгчид  нийс­лэлийн 2012 оны төс­вийн тодотголыг задлан өдөржин шалгааж хэлэлц­сэн юм. Хоёрхон сарын хугацаанд олон сая, тэр­бум төгрөгийн ажил хийнэ хэмээн бөөнд нь бичиж задаргаа хийгээгүй бай­сан нь ийн тэднийг шүүмж­лэлийн бай болгон сунжирч хуралдахад хүргэжээ. “10 гаруй тэрбум төгрөгийн төсвийн ажил нууцын зэрэглэлтэй биш биз. Тийм бол өмнө нь бидэнд учрыг нь дэл­гээд­хээч” хэмээн  С.Төмөр­чулуун төлөөлөгч баалсан. Солонгосоос 2009-2010 онд оруулж ирсэн 400 автобусны нөхөн төлбөрт хот 4.4 тэрбум төгрөг зар­цуулсан мэдээ “Ямар баян хот вэ” гэж шүүмжлүү­лэхэд хүргэсэн. Хотын шинэ дарга нар энэ талаар төдийлөн мэдээлэлгүй байв. Харин Нийслэлийн нийтийн тээврийн газрын дарга Т.Наранцэцэг хол­бог­дох яам, хотын дарга нар энэ тусгай сангийн мөнгийг захиран зарцуу­лах эрхийг Засгийн газ­раас олгосон. Одоо тэр санд 2,5 тэрбум төгрөг төвлөрсөн гэж тайлбар­лалаа. Нэмэлтээр оруулж ирсэн 10 гаруй тэрбум төгрөгөөр ямар ажил ам­жуулах гэж байна. Нийс­лэлийн Засаг даргын Тамгын газар болон бусад газарт компьютер, техник хэрэгсэл авна гэжээ. Ши­рээ сандал нь гологдсон уу эсвэл тэнд бүтцийн өөрч­лөлт хийх зардал уу хэ­мээн төлөөлөгчид шал­гааж байсан. Энэ мөнгөөр тансаглахгүй харин би­дэнд нэн шаардлагатай төсөв юм хэмээн Нийс­лэлийн ЗДТГ-ын дарга Ё.Гэрэлчулуун товчхон хэлнэ лээ.

Таван шараас Офице­руудын ордон хүртэлх замд 360 градус эргэдэг хянал­тын камер суурилуулах ажилд 1,5 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн нь мөн төлөөлөгчдийн анхаарлыг татаж байсан. Гэр хороол­лыг харанхуй чигээр нь үлдээн төв замдаа хэт анхаарч байна гэж хэлэх ч хүн гарсан. Учир нь хотын захын гэр хороололд лаа­ны гэрэлтэй хоног төө­рүүлж байгаа олон айл бий. Лаатай айлуудыг цахил­гаанд холбохоор 4,5 тэрбум төгрөг төсөвлөтөл тал ду­гуйны үлгэр шиг танагд­саар өнөөх нь 1,2 тэрбум болж буурсанд  төлөөлөг­чид дургүйцэж байлаа. Хүн бүр л сонгогдсон тойрогтоо ямар асуудлыг шийдэж байна гэж хара­хыг хүсч байгаа. Гэтэл тэрийг олоод харчих тодор­хой, нарийвчилсан төсөв болж чадаагүй гэж олон төлөөлөгч саналаа хэлсэн. Зарим төлөөлөгч нийслэлд хийж байгаа ажлын талаар мэдээлэлгүй, ажлынхаа гүнд ордоггүй нь харагд­сан. 10 гаруй хоногийн өмнө нийслэлд ЗАА-ны салбарыг хүн ам олонтой, шийдэх асуудал овоорсон захын хороодыг түшиглэн байгуулах шийдвэрийг НИТХ-ын Тэргүүлэгчид гаргаж байсан. Шинэ ЗАА-ны зардалд 220 сая төгрөг төсөвлөснийг зарим төлөөлөгч өнөөдөр л сонсч гайхаж байх жишээтэй. Барилгын, замын гэх мэ­тээр зураг төсөв шаардсан ажилд 10 гаруй тэрбум төгрөг төсөвлөсөн нь мэдээлэлгүй төлөөлөгч нарыг дахин дахин асуу­хад хүргэсэн. Хэдэн хуруу зузаан зураг, төслийн аж­лыг гаднаас нь харуулаад ийм ажил хийнэ гэх юм. Бид хэдхэн минутад тэр олон ажлыг учрыг ойлгох биш хэмээн хардах өнгө аястай хүн ч гарсан.       

Бүхэл гэж нэрлүүлсэн төсвийн тодотголынхоо учрыг Нийслэлийн Засаг дарга Э.Бат-Үүл тайлбар­лахдаа “Хотод цаашид хийх ажил, зарцуулах төсвийг иргэдийн аятай, таатай аж төрөх нөхцөлд зориулна гэж ойлгоорой. Өмнөх дарга нарын хийсэн ажил иргэдийн амьдралд нөлөөлдөггүй байв. Тэдний гомдоллодог асуудлыг хотын дарга нар төдийлөн шийдэж чаддаг­гүй байж. Улаанбаатар хотын гэр хорооллууд гэрэлгүй, тас харанхуй хэвээрээ байна. Өвөлд машины болон явган хүний зам, гудамж талбай нь мөсөн гулгуур болчих­дог. Дүүргүүд нь хог, новшиндоо дарагдаад хүн аятай амьдрах ямар ч бо­ломжгүй явсаар өнөөдөр­тэй золголоо. Тэрбум гаруй төгрөгөөр захын хорооллын 4800 айлын цахилгааны хүчдэлийг нэмнэ. Нийслэлийн 2012 оны төсөвт сургуулийн сурагчдыг тээвэрлэх авто­бусны зардал багтаагүй. Энэ удаа зөвхөн Хан-Уул дүүргийн хоёр сургуулийн сурагчдыг унаатай болго­ход есөн сая төгрөг тусга­сан. Хан-Уул дүүргийн хоёр сургууль төсвөө хуга­цаанд нь гаргаж өгснөөр асуудлаа хурдан ший­дүүлж байна. Өмнө нь нийслэлээс давсан орлого гарвал тэрүүгээр иргэдийн төлөө ажил хийе гэдэг байж. Одоо бид Улаан­баатар хотын иргэдийн төлөө хийх ажилд тус­гайлан эртнээс хөрөнгө төсөвлөж хийнэ. Ингэж байж Засгийн газарт шийд­вэрлэх асуудлын сана­лаа оруулна, гадаа­дын зээл, тусламжийг нийслэл рүү, иргэдийг таатай амьдруулах ажилд татна. Улаанбаатар хот аливаа бүтээн байгуулал­тын ажлын зураг төслийг өөрсдөө хийдэггүй. Яамдын царайг хардаг байсан. Бид бүх ажлаа өөрсдөө хийгээд ирэхээр хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын эрх бидэнд шилжиж ирж байна” хэмээн учирлалаа.

Энэ тодотголоор хотын тохижилтод 5,9 тэрбум төгрөг зарцуулна. Замын шороог соруулж угаадаг 12 машин худалдан авахад 200 сая, УБЗЗА компанид шаардлагатай техник хэрэг­сэл, машин, меха­низм худалдаж авахад 800 сая төгрөг  зэргээр аж ахуйн чанартай ажил руу ихэнх мөнгө урсан орж байгаа юм байна.  Ийн нийслэлийн инженерийн байгууламж, сургууль, цэцэрлэгийн байр, замын зураг төсөлд зарцуулах 10 тэрбум төгрөг шүүмжлэ­лийн бай болсны эцэст төсөвт сууж чадлаа. 

Төсвийн нэмэлт өөрч­лөлтөөр НИТХ-ын төлөө­лөгчид зарим санаа оруул­сан. Агаарын бохирдлыг бууруулах, нөөцийн мах бэлтгэл, сургуулийн хүүх­дийн унааны асуудалд төсөв нэмэх саналыг  гаргаж байсан. Мөн алслагдсан суурин газарт нийтийн тээврийн шугам нээж өгөх зэрэг саналыг хэлж байсан ч төсвийн тодотголоос хоцорчээ. Тиймээс энэ мэт ажлын саналаа бичгээр хүсэлт гаргаж өгвөл шийдээд өгнө хэмээн мээр хэлж байсан. “Харгиа” цэвэр­лэх байгууламжийн аж­лыг сайжруулахад зориулсан 200 сая төгрөгийг нэлээн шалгааж байж төсөвт суул­галаа. Лаатай айлуу­дыг гэрэлтэй болгохоор 1.2 тэрбум төгрөгийн төсвийг тэд дэмжлээ. Харин  “Улаанбаатар таймс”  сони­ны  өр, хогны менеж­ментийг сайжруулах  578 сая, өмч хувьчлалын орло­гын  2.5 тэрбум,  Сэлбэ голын төслийн 5.5 тэрбум төгрөгийг тодотголоос хаслаа. Ирэх оны төсөвт Сэлбэ голын урсацыг сайжруулах хөрөнгийг суулгахаар хойшлууллаа. Дээрх тогтоолын төслийг НИТХ-ын ээлжит хур­лаар 100 хувь дэмжлээ.