Б.ЭНХЗАЯА
Ой хээрийн түймэрт өртөөд байдаггүй говийн бүсэд үер усны аюул тулгарах нь бий. Түүний дээрээс сүүлийн жилүүдэд энэ бүс нутагт, ялангуяа Өмнөговь аймагт уул уурхай эрчимтэй хөгжсөнөөр осол гэмтэл нэмэгдсэнийг аймгийн Онцгой байдлын хэлтсийн албан хаагчид дуулгав. Өмнийн говийн ард иргэдийн амь нас, эд хөрөнгийг хамгаалж яваа Тэдний ажлын нэгээхэн хэсгийг сурвалжилснаа хүргэе.
7-8 СУМАНД СУРГАЛТ ЯВУУЛДАГ
Өмнөговь аймагт гал унтраах ангийг 36 жилийн өмнө байгуулжээ. 2003 оны зургадугаар сард УИХ-аас Гамшгаас хамгаалах тухай хууль батласнаар Иргэний хамгаалалтын газар, Гал түймэртэй тэмцэх алба, Улсын нөөцийн газар нэгдэн Гамшгаас хамгаалах штаб байгуулсан байна. Хоёр жилийн дараагаас буюу 2005 онд Онцгой байдлын хэлтэс болон өргөжжээ. Одоо тус хэлтэс Улсын нөөцийн салбар, аврах гал унтраах 21 дүгээр ангийн нийт 42 албан хаагч аймгийнхаа 56 мянга гаруй иргэнийхээ амь нас, эд хөрөнгийг хамгаалах үүргийг гүйцэтгэж явна. Харин таван албан хаагч Өмнөд Суданд энхийг сахиулахаар энэ сарын 6-нд морджээ. Хамт олны дундаас анх удаа олон улсын энхийг сахиулах үйлсэд оролцож байгаа энэ гэнэ. Өмнөговь аймгийн онцгойгийнхон орон нутагт гамшгаас хамгаалах урьдчилан сэргийлэх, хойшлуулашгүй сэргээн босгох ажиллагааг орон нутгийн онцлогт тохируулан ажиллаж буйгаа орлогч дарга, ахмад Д.Гантулга онцолсон юм. Уул уурхайн салбар эрчимтэй хөгжиж байгаа энэ нутагт гэнэтийн осол гарах тохиолдол цөөнгүй. Гамшгаас хамгаалах сургалтыг үр дүнтэй явуулж чадсанаар хүний амь нас эрсэдсэн тохиолдол гараагүйг тэд хэлж байв. Аймгийн нутаг дэвсгэрт газрын баялаг олборлож буй 10 гаруй уурхай байдаг бөгөөд зарим компани нь аврах бүлэгтэй. Тиймээс аймгийн Онцгой байдлын хэлтсээс аврах бүлгүүдтэй жил бүр гэрээ байгуулж, гамшгаас хамгаалах сургалт семинар зохиож иржээ.
Түүнчлэн жилд 7-8 суманд энэ төрлийн сургалт явуулдгаас гадна байгууллага иргэдийг хамруулсан гэнэтийн ослын үед өөрийгөө болон бусдыг аврах сургуулилт хийдэг байна.
ГАМШГААС ХАМГААЛАХ ЦОГЦОЛБОР БАЙГУУЛЖЭЭ
Аймгийн Гал унтраах ангийнхан дөрвөн ээлжээр үүрэг гүйцэтгэдэг. Долоон хүний бүрэлдэхүүнтэй аврах бүлэгтэй, усчин аврагч, химичин аврагч, аврагч гал сөнөөгчид бий. Гал түймрээс эрдэнэт хүний амь нас аварсан гурван албан хаагч онц гал сөнөөгч цолтой. Албан хаагчдаа ОБЕГ-ын харьяа Мэргэжил сургалтын үйлдвэрлэлийн төвд мэргэшүүлж авдаг байна. Онцгой байдлынханд хүний амь, нас эд хөрөнгийг авран хамгаалах нь тэдний хамгийн том гавьяа гэдгийг хэн хүнгүй мэднэ. Бусдын амь нас, эрүүл мэндийг хамгаалах тангараг өргөсөн эрчүүд нийгэмд тустай үйл ажиллагааг санаачлан хэрэгжүүлж эхэлснийг нутгийнхан сайшаадаг юм билээ. Өнгөрсөн 2010 оны зудын үеэр малчдад туслах аян өрнүүлж байсан. Мөн Гурвантэс суманд гамшгаас хамгаалах сан байгуулж амжжээ. Тухайн орон нутагт гэнэтийн осол, гамшиг нүүрлэхэд сангаас зарцуулах хэмжээний хөрөнгө цуглуулсан байна. Орон нутагт анх удаа гамшгаас хамгаалах сургалтын цогцолбор байгуулснаа хэлтсийн орлогч, ахмад Д.Гантулга бахархан ярив. Тэрээр 2010 онд говийн бүсийн гамшгаас хамгаалах цогцолборын барилгыг эхлүүлж, өнгөрсөн оны зургадугаар сард нээлтээ хийсэн байна. Энэ үеэр гал унтраах техникийн олон төрөлт уралдааныг амжилттай зохиожээ. Үүгээр Өмнөговь аймгийн Онцгой байдлын хэлтсийнхэн өнгөрсөн амжилтуудаа ахиулж, 2011 онд улсын хэмжээнд тэргүүн байрт шалгарч байснаа албан хаагчид бахархан ярив. Тэд амжилтаа алдалгүй өнгөрсөн онд ч дэд байрт шалгарчээ.
ОРЧИН ҮЕИЙН АВРАХ БАГАЖ, ХЭРЭГСЛИЙГ АШИГЛАДАГ
Өмнийн говьд бусад орон нутгаас хавьгүй амгалан тайван байдаг бололтой. Онцгой байдлынханд аврах багаж хэрэгсэл дутмаг гэх хүн байдаг ч Өмнөговь аймгийн онцгойгийнхонд энэ талаар санаа зоволтгүй гэнэ. Энэ талаар Онцгой байдлын хэлтсийн орлогч, ахмад Д.Гантулга “Голланд улсад үйлдвэрлэгдсэн гамшгийн үед хэрэглэх сүүлийн үеийн багаж хэрэгслийг орон нутгийн дэмжлэгтэйгээр авч чадсан. Харин 1974 онд үйлдвэрлэсэн гал унтраах шуурхай албаны автомашиныг солих шаардлагатай” гэв. Хэдийгээр амжилт бүтээлтэй ажиллавч тулгамдаж буй асуудал үүгээр дуусахгүй байгаа гэнэ. Уул уурхайн хөгжихийн хэрээр Цогтцэций, Гурвантэс, Ханбогд суманд хүн амын нягтаршил их болжээ. Цогтцэций суманд 20 мянга орчим хүн ам суурьшсан байна. Нягтарших хэрээр техник технологитой холбоотой осол нэмэгдэж байгааг дуулгалаа. Ялангуяа хүнд даацын авто тээврийн хэрэгсэл осол гаргах болсон байна. Тиймээс тус сумуудад гал унтраах анги байгуулах шаардлагатайг онцолсон юм.
