Б.УРАН, Б.ЗАЯА


“ХАНГАЙ” БУУДАЛ ЯМАР БАЙСАН БЭ

“Хангай” зочид бууд­лын барилга одоо балгас ч гэлээ загвар хийцийн хувьд гологдохооргүй. Ор­чин үеийн цаасан бай­шин­гуудтай харьцуулахад жинхэнэ капитал барилга гэж хууччуул ярьдаг юм билээ. Барилгын хийцийн хувьд маш сайн шийдэл­тэй, төмөр карказан цут­гамлыг хольж босгосон гэж тэр үед залуухан ин­женер байсан нэгэн ярьж өглөө. “Хангай” зочид буудал ер нь ямар байсан бэ. Тэнд ажиллаж байсан хүний яриаг буулган, дүрс­лэх гээд үзье. 1982 оны үед баригдсан уг буудлыг ер­дөө аравхан жил ашиг­ласан. Тухайн үедээ орос, польш, чех, болгар, гер­манууд буудалладаг бай­сан. Тэр үед гадны мэр­гэжилтний өмнө бараг сунаж мөргөх нь холгүй хүндэлдэг байсан гэх. “Хангай” зочид буудалд ихэвчлэн манай улсад удаан хугацаагаар ирсэн гадныхан буудалладаг бай­сан. “Хангай”-гаас 20-иод жилийн өмнө баригд­сан “Алтай” зочид буудлыг голдог байсан гэнэ. Хэд хоногоор ирсэн хүмүүс “Алтай”-д, харин нэг хоёр жилээр ажиллахаар ирсэн нь “Хангай”-д буудалла­даг байж. Гэтэл одоо 50 гаруй жилийн түүхтэй “Алтай” зочид буудлын барилгыг “Цэцэг” болгон нэрийг нь өөрчилж, тун ч сайхан додомдоод авчих­сан бай­гаа. “Хангай” зо­чид бууд­лын бүх давхрыг ашиг­­ладаг байсан. Тухайн үедээ л хамгийн тансагт тооцдог байсан Румыны модон барилгуудаар иж бүрэн тохижуулж, Их дэл­гүүрт өдөр шөнөгүй ду­гаар­лан байж авдаг байсан 700-гийн орыг хэрэглэдэг байсан гэнэ. Оросууд ма­найхаас гарч явсны дараа уг барилгын байж болох бүх зүйлийг нь тоноод дуусгасан. Одоогийн эзэн­дээ ирэхдээ хэдэн хүний гар дамжсанаас хаягдаж хо­цорсон шалтгаантай ажээ.


ДЭД БҮТЦЭД АСУУДАЛ БАЙХГҮЙ

“Хангай” буудлын бал­гасыг яагаад өдий олон жил ашиглахгүй байлгаад байна вэ. Энэ асуултанд хувийн өмч гэсэн ганцхан хариулт бий. Бусад нь ойлгомжгүй. Зарим хэв­лэлд бичсэнээр уг барил­гын шугам хоолой, дэд бүтцийг бүгдийг салгачих­сан, бүтээн байгуулалтын үед өөрчлөлт хийсэн гэх. Хэрэв дахин ашиглах бол­вол байшинг нурааж, шинэ барилга барихаас ч өндөр өртөгтэй гэж байв. Гэвч үгүй бололтой. Ту­хайн үед өмч хувьчлалын ажлын хэсэгт байсан ин­же­нерийн хэлснээр дэд, бүтэц шугам сүлжээ нь бүгд хэвийн гэнэ. Засвар хийх гээд зочид буудлын дээд хэсгийг нь түр хаас­наас биш бүгдийг салгаа­гүй ажээ. Барилгын шу­гам сүлжээний гол хэсэг нь Солонго рестораны доод талд байдаг. Тэндээс цахилгаан дулаанаа авдаг байсан. Одоо ч хэвээрээ. Дахин ашиглахад ямар ч асуудал байхгүй, зориу­лал­тын шугам сүлжээ нь бэлэн гэнэ. Гэвч 30 гаруй жилийн түүхтэй уг барил­гын сууринд цууралт үүс­сэний улмаас мэргэжлийн хяналтын газраас ашиг­лаж болохгүй гэсэн дүг­нэлт гаргасан. Гэхдээ ба­рилгыг нураасан ч оронд нь шинэ байшин бариад ашиглахад асуудалгүй ажээ.


ЖАГААД ОЛОН ТӨСӨЛ БИЙ

Бизнесийн байгуул­лагууд Буянгийн Жагаад уг барилгыг өөрчилж, янз­лах хэд хэдэн санал өгч байсан удаатай гэнэ. Бас нэгэн эх сурвалжийн хэлс­нээр Их Дэлгүүрээс урагш усан оргилуурын доогуур хөндийлөн байгууламж хийж, “Хангай” буудалтай холбох төсөл ч байжээ. Тэр нь оюутан, залууст зориул­сан иж бүрэн амралт, чө­лөөт цагаа өнгөрүүлэх цогцолбор болох учиртай байж. Гэвч юун дээр гац­сан нь тодорхойгүй. “Хангай” буудлын барил­гыг барьцаанд тавьж зээл авсан гэх сураг ч байх юм. Ямар боловч хотын “А” зэрэглэлийн бүсэд амга­лан дүнхийж буй уг барилгын түүх ийм.