Л.БЭХ
Сүүлийн үед Уртцагаан үйлчилгээний төвийн байранд шунаж шүлэнгэтсэн зарим хүмүүс уг төвийн талаар хэвлэл мэдээлэл, сайтуудаар ор үндэсгүй гүтгэлэг зохиож шуугиан дэгдээсээр байна. Үүний гол зохиогч нь Нийслэлийн өмчийн газрын зарим ажилтнууд, Чингэлтэй дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч гэх Д.Ганболд нар юм.
Эдгээр хүмүүс бодит баримтаас тэс өөр зүйлийг санаанаасаа зохиож хүний нэр төрд эрээ цээргүй халджээ. Уртцагаанд хөрөнгөө оруулж түрээсэлсэн 20 орчим жил тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж байгаа 30 аж-ахуйн нэгж, хувь хүмүүсийн нэр төрд хуульгүй юм шиг халдаж гүтгэлгийн компанит ажил өрнүүлж байна. Уртцагаан үйлчилгээний төв нь 1960 онд үйлдвэр хоршоологчдын хөрөнгөөр баригдаж, улмаар 1990-ээд онд Нийслэлийн өмчид шилжжээ. 1990 онд УБ хотын бүх ахуй үйлчлилгээний төвүүд хувьчлагдан бүгд баар, худалдааны лангуу болж 2000 гаруй хүн гудамжинд гарсан байхад ганц Уртцагаан үйлчилгээний төв зориулалтаа өөрчлөөгүйгээр үйл ажиллагаа явуулж, одоогийн түрээсээр эзэмшиж байгаа хүмүүсийн 60 орчим хувь нь хуучин ахуй үйлчилгээний ажилчид юм. Энэ төвд одоо 600 орчим хүн ахуй үйлчилгээний ажлаа эрхлэн амьдралаа залгуулсаар байна.
1990-ээд оны сүүлчээр их засварт орох шаардлагатай болж Нийслэлийн засаг даргын захирамжаар тэнд ажил үйлчилгээ явуулж буй түрээслэгчдийн хөрөнгөөр засварлахыг зөвшөөрч хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулж удаан хугацааны түрээсийн гэрээ байгуулжээ. Энэ гэрээний дагуу бүх түрээслэгчид 20-530 сая хүртэл төгрөгийн хөрөнгө оруулж НӨХГ-аар хянуулан хүлээлгэн өгч хөрөнгө оруулалтаа баталгаажуулж гэрчилгээжүүлсэн байна. Хөрөнгө оруулагч 30 аж ахуйн нэгж 600 гаруй хүмүүсийн ажлын байрыг хамгаалж 20 орчим жил тогтвортой ажиллуулж байгаа билээ. Сүүлийн үед ажилчид өөрсдөө бие дааж аж ахуйгаа эрхлэх болж орлого, зарлагаа өөрсдөө тооцож эзэмшиж буй байрныхаа үнэ хөлс зардлыг оногдох хэмжээгээрээ төлж байгааг давхар түрээс хэмээн хөөрөгдөж мушгиж гуйвуулах болов.
Сэтгүүлч Б.Долзодмаа бичихдээ маш бага түрээс төлж, дулаан, цахилгаан, цэвэр бохир усны зардлыг НӨХГ-аар төлүүлж түрээсийн гэрээг нэг ч удаа дүгнээгүй гэж гүтгэжээ. Түрээсийн талбайн төлбөрийг НИТХ-аас ялгавартай баталж дулаан, цахилгаан, цэвэр бохир усны төлбөрийг мөрдөж буй хууль тогтоомжийн дагуу гэрээнд нэмж тусгаж, харуул манаа, цэвэрлэгээ, урсгал засвар, цахилгааны зардлыг түрээслэгч нар хариуцан төлдөг болно. Хотод төлөх 1м2-ын үнэ 9-10 мянган төгрөг, ашиглалтын зардлыг нэмбэл 12 мянга орчим төгрөгийг оногдох талбайгаар төлдөг. Энд ямар ч зөрчил гардаггүй. Үсчин, гуталчин, оёдолчин, дархан, засварчин нар үүнээс илүү төлбөр төлөх ямар ч боломжгүй юм. Гэтэл Б.Долзодмаа “Уртцагааны луйвар” гэх хий хоосон зохиомж сенсац үүсгэж Си-А-Ти группын Анома компанийг янхны газар байгуулж, том дарга нарын өвөрт охидуудыг оруулдаг, “Хорго” рестораны дээр Т.Бадамжунайн нууц баар байгаа гэжээ. Хүний ой тойнд яаж ийм зүйл багтдаг байна аа. Т.Бадамжунай, Ч.Бат нар Уртцагаанд юу байдгийг ч мэдэхгүй, уг байрны дотор орж ирж үзээгүй гэхэд хэлсдэхгүй. Бодвол эдгээр хүмүүс нэр төрөө сэргээлгэхээр шүүхэд хандаж байгаа байх.
Давхар түрээсээр маш их олдог гэж луйварчнаар цоллуулсан нэг компанийн 2012 оны 12-р сарын ашиг орлогын гэрээ баримтаар нь тулган шалгаж үзэхэд түрээслэгч хүмүүсээс 4820.0 мянган төгрөг авч үүний 3470.0 мянган төгрөг (дулаан, цэвэр, бохир ус, хог, газрын төлбөр багтсан)-ийг НӨХГ-т, 280.0 мянган төгрөгийг цахилгаанд, 3 ээлжийн харуул хамгаалалтын хүнд 750.0 мянган төгрөг, цэвэрлэгч үйлчлэгчид 200.0 мянган төгрөг, ариун цэврийн материал 30.0 мянган төгрөг тус тус зарцуулж 90.0 мянган төгрөг үлдсэн байна. Энэ нь ашиг олж байгаа хэрэг үү.
Мөлжигдөж байгаа гэх зарим хүмүүстэй уулзаж сэтгэгдлийг нь сонслоо. V корпуст цайны газар ажлуулдаг тогооч Г.Бадамсүрэн:
10 гаруй жилийн өмнөөс энэ цайны газрыг баар байхад нь ажиллуулж байгаад компанидаа хүсэлт тавьж цайны газар болгон бие дааж ажиллуулахаар тохиролцон орлогынхоо тодорхой хэсгээс эзэмшиж байгаа байрныхаа төлбөрийг төлж аж-ахуйн тооцоогоор 6 хүнтэй ажиллаж эхэлсэн. Одоо сард байрны хөлсөнд 350 мянга, тоног төхөөрөмжийн эзэнд 150 мянган төгрөгийг төлж бусад орлогоо өөрөө авдаг. Компанийн хөрөнгөөр тохижуулж тоноглосон бэлэн байранд үйл ажиллагаа явуулснаар манай амьдрал дээшилж хүүхдийнхээ сургалтын төлбөрийг төлж 2 давхар орон сууц барьсан. Манай компани давхар түрээсээр ашиг олж байгаа юм огт байхгүй. Тус компани хэдэн зуун сая төгрөгийн барилгын ажил хийдэг бөгөөд бидний түрээсийг нэмж ашиг олох ямар ч шаардлагагүй. Бид компанийн хөрөнгө оруулалтаар барьцаалж улирал бүр зээл авч хоолны материалаа бэлддэг гэлээ.
4-р корпусын 2-р давхарт оёдол эрхэлдэг Д.Долгормаа би энэ компанийн хөрөнгө оруулж засч тохижуулсан 30м2 талбайтай байранд оёдлын үйл ажиллагаа эрхлээд 10 гаруй жил болж байна. Хоёр ээлжээр 6 хүнтэй ажилладаг. Сардаа бид зургаа 390 мянган төгрөгийг хувааж төлдөг. Гэтэл НӨХГ-ын шалгалтын гэх нэгэн эмэгтэй хүн тус бүрээс дээрх мөнгийг авдаг мэтээр судалгаа гаргаж удирдлагууддаа буруу танилцуулсан байна лээ. Уг нь компанийн ажилтан байгаад хувиараа эрхлэх аж ахуй байгуулж бие дааж ажилладаг болсон. Манай компанийн авч байгаа байрны төлбөрт НӨХГ-ын төлдөг байрны түрээс, дулаан, цэвэр бохир ус, хог, газрын төлбөр зэргээс гадна цахилгаан, харуул манаа, өдрийн жижүүр, цэвэрлэгч, урсгал засварын зардлыг оруулаад төлдөг энэ бол давхар түрээс биш. Давхар түрээс гэдэг бусдыг мөлжиж их хэмжээний орлого олдгийг хэлэх байх.
“Нийслэл таймс” сонин энд огт хамааралгүй нийслэлийн үе үеийн удирдах хүмүүс болон МАН-ын зарим хүмүүсийг хамруулж улс төржүүлж тэдний зураг хөргийг хэвлэлд тавьж нэр төрийг гутаажээ. Хотын дарга агсан Ж.Наранцацралт болон М.Энхболд, Т.Бадамжунай, Ч.Бат, Г.Мөнхбаяр нарын хэн нь ч гэсэн Урт цагаанаас улаан мөнгө аваагүй, харин ч ахуй үйлчилгээний ажилчдыг ажлын байраар хангахыг дэмжиж байсан хүмүүс гэдгийг Уртцагаанд ажиллагсад цөмөөрөө нэг дуугаар хэлнэ. Засаг дарга асан Г.Мөнхбаяр, УИХ-ын гишүүн сайд Н.Батбаяр, талийгч Ж.Наранцацралт нарын эгч дүү болох хүмүүс энд үйл ажиллагаа явуулдаг нь үнэн. Тэд талбайгаа өөрийн хөрөнгөөр засч тохижуулан бусдын жишигээр түрээс, ашиглалтын зардлаа төлж амьдарч яваа жирийн хүмүүс. Тэндээсээ овойсон ашиг олж ах дүү нараа мөнгөөр угжиж буй зүйл огт байхгүй. Үүнийг шалгаж үзэх хэрэгтэй.
Дөнгөж амьдралаа залгуулж яваа ахуй үйлчилгээ эрхэлдэг гуталчин, засварчин, үсчин, дархан, тогооч нар МАН-ын дарга нар, Эрдэнэтийн ерөнхий захирал Ч.Ганзориг нарыг санхүүжүүлдэг гэхэд хөх инээд хүрмээр зүйл.
Иргэний хуулиар 10-аас дээш жил түрээсэлж тогтвортой ажиллуулсан хүмүүс хувьчилж авах эрхтэй гэж заасны дагуу одоогийн хөрөнгө оруулагч түрээслэгч нарт хувьчилж өгөх нь шудрага ёсонд нийцнэ.
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн газарт шунасан жинхэнэ улаан луйварчдын гар хөл болж хэвлэлээр зохиомол хэрэг үүсгэж хий хоосон улс төр хийж байгаагаа зогсоох хэрэгтэй гэдгийг Б.Долзодмаа, Д.Ганболд нарт анхааруулж байна. Бид шүүхээр нэр төрөө сэргээж дараагийн арга хэмжээнд шилжих болно.
