Их, дээд сургуулийн харъяалалгүй хүмүүсийн бүртгэл нэг өдөр байгаа хэдий ч бүртгэл эхлээд дуусах хүртэл 10 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй баг ажилладаг. Тиймээс дараалал үүсэх зэрэг асуудал байхгүй.
-Хятадын Засгийн газрын энэ удаагийн тэтгэлэгт ямар чиглэлээр хэдэн оюутан элсүүлэх вэ?
-Бусад оронтой харьцуулахад Хятадын Засгийн газрын тэтгэлэг нь ямар нэг чиглэл заадаггүй. Эхний ээлжинд шаардлага хангасан, сурах чадвар бүхий хүмүүсээ сонгож авдаг. Үүний дараа тухайн хүн ямар мэргэжлээр суралцах сонирхолтой байгаа болон одоо ямар мэргэжлээр сурч байгаа зэргээс нь хамаардаг. Гэхдээ манай зүгээс сонгон шалгаруулалт буюу тэтгэлэгт хөтөлбөрийг хариуцаж байгаа Хятадын Элчин сайдын яаманд Монгол Улсын дээд боловсролын эрэлт хэрэгцээг харгалзан үзэх хүсэлтийг тавьдаг. Энэ жил 67 баклавр, 36 магистр, доктор, мэргэжил дээшлүүлэгч гэсэн 103 хүн Хятадын Засгийн газрын тэтгэлэгт хамрагдана.
-Тэтгэлэгт хамрагдахыг хүсэгчдэд ямар шаардлага тавьж байгаа вэ?
-Монголын Улсын магадлан итгэмжлэгдсэн их, дээд сургууль, коллежийн нэг болон хоёрдугаар дамжаанд 3.0 ба түүнээс дээш голч дүнтэй суралцдаг байх хэрэгтэй. Мөн Хятадын их, дээд сургуулийн бэлтгэл ангид нэг хичээлийн жилээс илүү хугацаагаар 80 ба түүнээс дээш хувийн амжилттай суралцаж, хятад хэлний төвшин тогтоох HSK шалгалтад дөрөв ба түүнээс дээш зэрэг авсан 25 хүртэлх насны Монгол Улсын иргэн байх. Магистрантад сурах бол бакалавр зэрэгтэй 3.0 ба түүнээс дээш голч дүнтэй, 35 хүртэлх насныхан хамрагдаж болно. Докторт сурах бол магистр зэрэгтэй 3.0 ба түүнээс дээш голч дүнтэй, 40 хүртэлх насныхан. Жирийн мэргэжил дээшлүүлэгч бол мэргэжлийн дунд боловсролтой болон бакалавр зэрэгтэй, 35 хүртэлх насныхан. Дээд зэргийн мэргэжил дээшлүүлэгч бол магистр зэрэгтэй, 40 хүртэлх насны Монгол Улсын иргэн байх гэсэн шаардлагуудыг тавьж байгаа.
-Эхний шалгаруулалт нь хэзээнээс эхлэх вэ?
-Ирэх сарын 16-нд баклаврын шалгалт явагдана. Шалгаруулалтыг Элчин сайдын яам хариуцан зохион байгуулдаг. Энэ шалгалтын гол агуулга нь математик, англи, хятад хэлний шалгалт авдаг. Нэмж хэлэхэд баклаврын төвшинд суралцаж байгаа бүх оюутнууд нэг ижил шалгалт өгдөг. Ямар нэгэн байдлаар мэргэжлийн чиглэлээсээ хамаараад агуулга нь өөр зүйл байдаггүй. Энэ бол ерөнхий төвшин тогтоох шалгалт. Тест болон бичгийн шалгалтыг нь үндэслэн ярилцлагад орох оюутнуудаа сонгож авдаг. Магистрын төвшинд бичиг баримт дээр нь Элчин сайдын яамнаас ирсэн багш нар материалтай нь танилцаж үнэлэлт дүгнэлт өгсөнөөр эхний шалгаруулалтыг хийдэг. Тиймээс магистр, докторт болон жил хүртэлх хугацаагаар мэргэжил дээшлүүлэх хүмүүс материалаа бүрэн гүйцэд сайн бүрдүүлж өгөх хэрэгтэй. Эхний шалгалт бол бүрдүүлж өгсөн материал чинь гэж ойлгох хэрэгтэй. Ингээд материал дээрээ үндэслээд ярилцлагад орох хүмүүсээ сонгон авдаг.
-Эхний шалгалтаа давсан оюутнууд дараагийн ярилцлагаа хэзээ өгөх бол?
-Баклаврт суралцах оюутнуудын хувьд 16-нд бичгээр, тестийн шалгалтаа өгөөд 19-нд дүн нь гарна. Ингээд 23, 24-нд Элчин сайдын яамнаас зохион байгуулах ярилцлагад орно. Магистр, докторт суралцах хүмүүсийн хувьд ирэх сарын 27-нд бичиг баримтад нь хийсэн үнэлгээний дүн гараад 30, 31-ний өдөр ярилцлагад орно.
-Тэтгэлэгт хөтөлбөрт хамрагдах боломжгүй гэсэн ямар нэгэн заалт, бий юу?
-Өмнө нь Хятадын Засгийн газрын тэтгэлэгт хамрагдаж байсан бол давтан хамрагдах боломжгүй гэсэн тус улсын Засгийн газраас өгсөн заавар бий. Тэгэхээр Хятад улсын аль нэг хотод Засгийн газрын тэтгэлгээр сурч байсан бол дахин тус улсын тэтгэлгээр сурах боломжгүй. Гэхдээ заавал Засгийн газрын гэхгүйгээр сургалтын төрийн сангийн зээл зэрэг өөр эх үүсвэрээр сурах боломж хүн бүрт бий.
-Засгийн газар хоорондын тэтгэлгээр сурах оюутнуудын дараагийн улсын бүртгэл хэзээнээс эхлэх бэ. Аль улсад сурах оюутнуудыг сонгон шалгаруулах вэ?
-Монгол Улс хамтын ажиллагаатай улсынхаа их, дээд сургуульд Засгийн газар хоорондын гэрээгээр оюутан суралцуулдаг. Тиймээс ирэх дөрөвдүгээр сараас Хятадын Засгийн газрын тэтгэлгээр ӨМӨЗО-ы их, дээд сургуульд суралцах оюутныг бүртгэж эхэлнэ. Үүнд баклавр болон магистрт тус бүр 100 гаруй хүн суралцуулна. Гэхдээ одоогоор бүртгэлийн талаарх тодорхой мэдээлэл ирээгүй байна. Гэрээ хэлэлцээрийн дагуу тохирсон хугацаа, сонгон шалгаруулалт дөрөвдүгээр сард гэсэн байгаа.
