- Ц.Цээлээсүрэн: Тэр цагдаа өөрийгөө егүүтгэх хүн биш юмсан –

Гэмт хэрэгтэй тэмцэх тангарагтай 29 настай Ч гэдэг залуу учир битүүл­гээр амиа хорложээ. Түү­ний үхлийн шалтгааныг тогтоохоор Улсын Ерөн­хий прокурорын дэргэдэх Мөрдөн байцаах алба­ны­хан ажиллаж байна. Эх сурвалжийн мэдээлснээр Ч-гийн үхэлд гад­ны нөлөө орсон гэхээс илүү амиа хорлосон гэх дүгнэлт өгч байгаа гэнэ. Учир нь гадны нөлөө гэх ямар ч баримт олдоогүй юм байх. Хамгийн хачирхал­тай нь, албандаа нэр хүнд­тэй бай­сан тэр залуу амьд­ралаас яагаад уйдах болов гэдэг нь асуудал дагуулж байна. Ар гэрийн маргаан ч байгаагүй гэх.

Учир нь тэрээр ганц бие залуу бөгөөд найзалж нөхөрлөсөн бүс­гүй ч байхгүй байжээ. Тэрээр 1983 онд Архангай аймагт төрсөн бөгөөд  Сон­гино­хайрхан дүүр­гийн Цагдаа­гийн хоёр­дугаар хэлтсийн 14 дүгээр хороо­ны хэсгийн бай­цаагчийн ажилтай байлаа. Энэ ал­бан­даа багагүй ху­га­цааг өнгөрүүлсэн учраас хо­рооныхоо иргэдийг ч сайн таньдаг байж. Тус хорооны хэсгийн ахлагч бололтой нас тогтсон эмэг­тэй “Бид бүр үнэмшихгүй байгаа. Яагаад Ч гэж. Түү­нийг амиа хорлосон гэд­гийг сонсоод цочирдоод байна, эгч нь. Их нийтэч хүүхэд. “Аниа” гээд  надад сүйд болно гээч. Ар­хан­гайн хүүхэд байсан. Нут­гийн­хаа тухай их ярина аа. Үнэхээр ит­гэхэд хэцүү байна. Миний хүү шиг л сайхан залуу байсан юм­сан” хэмээн ярьж байв. Харин цагдаа­гийн хэс­гийн байцаагчийн өрөөтэй залгаа орших хо­рооны Ахмадын бие бял­дрын төв хариуцсан Ц.Цээ­лээ­сү­рэн гэх эгчмэд бүсгүй ийн ярилаа.

-Танай хорооны хэс­гийн байцаагч амиа хор­лосон гэх юм. Та сонссон уу?

-Сонсолгүй яах вэ. Өнгөрсөн баасан гаригт ажилдаа ирсэн чинь цаг­даа нар хамгаалалт аваад сүйд болчихсон байсан. Дараа нь сураг сонсоход миний хамгийн сайн тань­даг Ч гэдэг байцаагч өрөөн­­дөө амиа егүүтгэсэн гэсэн.

-Та түүнийг хэр сайн таньдаг байв. Амиа хорлох шалтгаан байсан юм болов уу. Тантай харьцах байдал нь ямархуу байв?

-Өө, их энгийн. Хөдөө төрж өссөн болохоо элдэв муу санаа байхгүй хүүх­дээрээ юм шүү дээ. Манай бялдаржуулах өрөөнд орж ирээд теннис байнга то­гол­дог байсан. Хэрэг явдал гарсан тэр орой ч гэсэн тоглоод л гарсан. Тэр үед өмнөх шигээ хэ­вийн бай­сан шүү дээ. Ямар ч сэтгэл гутрал олж харагдаагүй. Харин ч инээж, хөөрөөд баяртай байсан байх шүү. Үнэхээр гайхаж байна. Яагаад амиа хорлосон юм бол доо, хөөрхий минь.

-Гэр бүлийн үл ойл­голцол байсан юм болов уу. Энэ талаар танд ярьж байсан уу?

-Гэр бүлийн маргаан байхгүй байх. Хангалуун, боломжийн талдаа айлын хүүхэд гэнэ лээ. Миний сонссоноор хувьдаа орон сууцтай гэсэн. Тэгээд ч ганц бие, үерхэж нөхөр­лөдөг эмэгтэй ч гэсэн байх­­гүй. Харин намайг сайн эмэгтэйтэй танил­цуулж өгөөрэй гэдэг бай­сан. “Би таны танил­цуул­сан эмэгтэйг гомдоохгүй” гэхийг нь яана. Хайр сэт­гэлээс үүдсэн гэж бо­дохгүй байна. 

-Эсвэл цагдаагийн албан дотроо түнжин хага­рах зүйл байсан уу. Тийм зүйл ажиглагдсан уу?

-Хэсгийн бай­цааг­чийн­­хаа өрөөнд гурвуулаа суудаг. Тэд эв түнжин сайтай, найзалж нөхөр­лөдөг байсан шүү дээ. Ямар ч байсан хэрүүл мар­гаан дуулдаж байгаагүй. Харин ойрын үед нөгөө хоёр нь ажилдаа ирэхгүй байсан. Нэг нь өвчтэй байгаа гэл үү дээ. Та­лийгаач л ажилдаа ирж байсан юм гэв.

Хорооныхны хэлж буй­гаар талийгаач даруу төлөв зантай, нийтэч нө­хөрсөг залуу байж. Харин юуны учир амиа егүүтгэв гэдэг нь асуудал дагуулж байна. Магадгүй дарга нарынх нь захирах ёс, дээрэнгүй зан чанар нь түүний зүрх сэтгэлийг мохоосон байж мэдэх юм. Уг нь тэр гэмт хэрэгтэй тэмцэх үүрэгтэй төрийн цагдаа байлаа. Өнөөдөр цагдаа нарыг төрийн хам­гаалалтад байдаг, нэг л их эрх ямбатай хүмүүс  гэж ойлгодог. Харам­сал­тай нь, олон хүний боддог, итгэдэг энэ зүйл нь бодит байдлаас хол, бүр дэндүү хол зүйл гэдгийг мэддэг хүмүүс бол цагдаагийн ажилтнууд өөрсдөө  л байх. Учир нь монголчууд биеэ засаад гэрээ, гэрээ засаад төрөө зас гэдэг. Тэгвэл манай цагдаагийн байгууллагад ажиллаж байгаа энэ олон ажилтнуудад биеэ, гэрээ зассан нь хэр олон байгаа бол. Дээрээс нь цаг­даа­гийн жижиг, дунд шатны дарга нар маш их дарамт шахалтыг ажилтан албан хаагчиддаа үзүүлдэг нь нууц биш. Үүнийг  албаны бие бүрэлдэхүүн нэгэн дуугаар хүлээн зөвшөөрөх ч энэ талаар ярихаас эмээ­дэг гэх. Тангараг өргөсөн, төрийн хувцас өмссөн цагдаад бусдын адил амьд­рал байдаг. Тэдэнд үр хүү­хэд, хань ижил ч байдаг. Мөн сэтгэл гутрал, өвчин зовлон, үхэл хагацал ч ирдэг. Харамсалтай нь, энэ бүхнийг дээд албан тушаалтан , дарга даамал нь мэдрэхийг хүсдэггүй. Ярилцахыг ч хүсэхгүй бай­гаа нь дэндүү том гач­лан юм. Цагдаа амиа хорлож байсан тохиолдлыг хүргэе.

Баримт 1

2008 онд Дархан-Уул аймгийн цагдаагийн газ­рын орлогч байсан Б амиа хорлож байв. Тэрээр гэр бүлийн маргаанаас болж амиа хорлосон дүгнэлт тухайн үед гарч байлаа. Түүний дараа даргынхаа үхэлд сэтгэл гутарсан Н нь бас л өөрий­гөө егүүтгэсэн харамсал­тай хэрэг гарч байв.

Баримт 2

Өмнөговь аймгийн Ноён суманд хэсгийн тө­лөө­лөгч байсан 25 настай М гэдэг залуу мөн л өөрийгөө егүүтгэж байв. Шалтгаан нь бяцхан зо­доон хийсэндээ гэмшиж. Тодруулбал, аймгийн цаг­даагийн хэлтсийн удирд­лагууд болсон явдлын та­лаар Цагдаагийн ерөнхий газарт мэдэгдсэнээ хэлж, ажлаас хөөнө гэх мэтээр айлгаснаас үүдсэн гэдэг.

Баримт 3

2012 онд Хөдөлгөөнт эргүүлийн газрын албан хаагч амиа хорлов.  Тэрээр Хөдөлгөөнт эргүүлийн га­зарт цөөнгүй жил ажил­ласан, ажилдаа туршла­гатай нэгэн байжээ. Түүний амиа хорлосон шалтгаан ажилтай нь биш ар гэрийнхэнтэй нь холбоотой байсан гэх.