Жил бүрийн энэ үед Монгол Улсад арабын орнуудаас ирсэн иргэд идлэг шонхор барихтай холбоотой үйл ажиллагаанд оролцдог. Энэ үйл ажиллагаа нь холбогдох хууль тогтоомж, зөвшөөрөл, гэрээ, тогтоосон квот болон хугацааны хүрээнд явагдах ёстой.
Гэвч шонхорын отог, тэнд ажиллаж буй гадаадын иргэдтэй холбоотой асуудал жил бүр цахим орчинд маргаан дагуулдаг. Энэ жилийн тухайд ч мөн адил хүүхдийн эрх, шонхор барих үйл ажиллагаа, мөнгө төгрөгтэй холбоотой гэх зэрэг янз бүрийн мэдээлэл олон нийтийн сүлжээнд тархсан байна.
Ийм нөхцөлд нэг талаас хууль зөрчсөн аливаа үйлдэлд хяналт тавьж, шалгах шаардлагатай. Нөгөө талаас Монгол Улсад хууль ёсоор оршин сууж, үйл ажиллагаа явуулж буй гадаадын иргэдийн аюулгүй байдал, нэр төр, хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалах асуудлыг мөн орхигдуулж болохгүй.
Тухайлбал, аливаа гадаадын иргэнийг гэмт хэрэг, зөрчил үйлдсэн гэх мэдээлэл нотлогдоогүй байхад цахим орчинд буруутган мэдээлэх, дарамтлах, сүрдүүлэх, мөнгө нэхсэн гэх мэт асуудал үүсвэл энэ нь зөвхөн тухайн хүний асуудал биш. Монгол Улсад хууль хэрэгжиж байгаа эсэх, гадаадын иргэдийн аюулгүй байдлыг төр хэрхэн хангаж байгаа талаар асуулт дагуулна.
Хяналт шалгалт байх ёстой, гэхдээ хууль ёсны эрх ч хамгаалагдах ёстой
Иргэдийн гомдол, мэдээллийн дагуу Төв аймгийн Сэргэлэн суманд байрлах отогт төлөвлөгөөт бус хяналт шалгалт хийсэн нь хууль хэрэгжилтийг хангах нэг хэсэг юм. Хэрэв шалгалтаар зөрчил илэрсэн бол холбогдох хуульд заасан журмын дагуу шийдвэрлэх нь зүйтэй.
Харин зөрчил илрээгүй тохиолдолд тухайн үйл ажиллагаанд оролцож буй гадаадын иргэдийг олон нийтийн сүлжээнд нотлогдоогүй мэдээллээр буруутгах, нэр төрд нь халдах, дарамт шахалт үзүүлэхээс хамгаалах шаардлагатай.
Өөрөөр хэлбэл, төрийн хяналт шалгалт бодитой, хараат бус байх ёстой болохоос цахим орчны хардлага, таамаг төрийн шийдвэрийн оронд явах ёсгүй.
Гадаадын иргэдийн аюулгүй байдал Монголын нэр хүндтэй холбоотой
Монгол Улс гадаадын жуулчин, бизнес эрхлэгч, хөрөнгө оруулагчдыг татах зорилго тавьдаг. Гэхдээ хөрөнгө оруулалт татахын зэрэгцээ Монголд хууль ёсоор үйл ажиллагаа явуулж буй гадаадын иргэдийн аюулгүй байдал, өмч хөрөнгө, нэр төр, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалж чаддаг орчин бүрдүүлэх шаардлагатай.
Хэрэв Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй гадаадын иргэдийг баталгаагүй мэдээллээр буруутгах, дарамтлах, сүрдүүлэх, эсвэл хууль бус үйлдлээс хамгаалах төрийн механизм сул байвал энэ нь тухайн нэг отгийн асуудлаас давж, Монгол Улсын бизнесийн болон хөрөнгө оруулалтын орчны талаарх ойлголтод нөлөөлөх эрсдэлтэй.
Тиймээс төрийн байгууллагуудын хийх ажил зөвхөн шонхор барих үйл ажиллагаанд хяналт тавихаар хязгаарлагдахгүй. Хууль зөрчсөн бол хариуцлага тооцох, хууль зөрчөөгүй бол хууль ёсны үйл ажиллагааг нь хамгаалах зарчим зэрэгцэн хэрэгжих учиртай.
Мэдээллийн хариуцлага мөн адил чухал
Хүүхдийн эрх, байгаль орчин, гадаадын иргэдийн аюулгүй байдал зэрэг эмзэг асуудлаар мэдээлэл түгээхдээ баримтыг нягтлах шаардлагатай. Олон дагагчтай хүн мэдээллийг хурдан түгээх боломжтой боловч энэ нь баталгаагүй мэдээлэл тараах эрх гэсэн үг биш.
Ялангуяа “шантаажилсан”, “мөнгө авсан”, “хууль бус үйл ажиллагаа явуулсан” гэх мэт ноцтой мэдээллийг нотлох баримтгүйгээр олон нийтэд түгээх нь тухайн хүний нэр хүнд, аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй.
Иймд энэ асуудлыг “арабуудын талд уу, монголчуудын талд уу” гэсэн өнцгөөс бус, харин “хууль зөрчсөн бол хэн ч хариуцлага хүлээх, хууль ёсны үйл ажиллагаа явуулж байгаа бол хэн ч хамгаалагдах” зарчмаар авч үзэх нь зүйтэй.
Монгол Улс байгаль орчноо хамгаалж, хууль тогтоомжоо мөрдүүлэхийн зэрэгцээ тус улсад хууль ёсоор ирж, ажиллаж, бизнес эрхэлж буй гадаадын иргэдийн аюулгүй байдлыг хангаж чаддаг гэдгээ харуулах шаардлагатай. Энэ нь зөвхөн нэг хэсэг гадаадын иргэний асуудал биш, Монгол Улсын хууль ёсны засаглал, олон улсын нэр хүнд, цаашдын хөрөнгө оруулалтын орчинтой холбоотой асуудал юм.
