З.ЦЭЦЭГ
Америкийн эрдэмтэд туршилтаар хэд хэдэн макакуудыг Эболагийн хамгийн бага судлагдсан омгийн нэг болох Бомбалигаар халдварлажээ. Бүх амьтад халуурч, амьд үлдэж, халдварын эсрэг хүчтэй дархлаа бий болсон. Вирусыг ялах чадвартай энэхүү байгалийн дархлааны хариу урвалыг өөр нэг омог болох үхлийн аюултай Бундибугёо эмчлэхэд ашиглаж болно. Яг энэ омог нь Африкт одоогийн дэгдэлтийг өдөөсөн юм. Бундибугёог эмчлэх тусгай арга хараахан олдоогүй байна. Эбола өвчний хөнгөн хэлбэр нь үхлийн аюултай вирусын эсрэг хэрхэн тусалж болох талаар "Известия" мэдээлэв.
Америкийн судлаачдын баг Эбола өвчнийг эмчлэх шинэ аргыг боловсруулахад чухал алхам хийлээ. Эрдэмтэд 2018 онд Африкийн сарьсан багваахайгаас анх илрүүлсэн Бомбали вирусын омгийг макакуудыг халдварлажээ. Туршилтад хамрагдсан бүх амьтад Эбола вирусын улмаас үүссэн өвчний онцлог шинж тэмдгийг харуулсан боловч тэд амьд үлдэж, эмгэг төрүүлэгчид, тэр дундаа саармагжуулах эсрэгбие зэрэг хүчтэй дархлааны хариу урвалыг бий болгосон байна. Тиймээс мэргэжилтнүүд одоо үхлийн аюултай вирусыг ялах чадвартай байгалийн дархлааны тодорхой загварыг эзэмшиж байна.
Туршилтын өгөгдөл нь "Бомбали вирус нь Бундибугёо вирус зэрэг эмгэг төрүүлэгч эбола вирустэй харьцуулахад суларсан өвчний фенотиптэй байж магадгүй бөгөөд Эбола вирусын өвчнийг судлахад чухал загвар болж чадна" гэж судлаачид "Nature Communications" шинжлэх ухааны сэтгүүлд нийтэлжээ.
Эболагийн "хөнгөн" хэлбэрийн талаар олж авсан мэдээлэл нь Африкт өдгөө тархаж байгаа түүний хүнд хэлбэрийн эмчилгээг олоход тусална. Сармагчны болон хүний бие маш төстэй учраас судалгаа онцгой үнэ цэнэтэй гэж дархлаа судлаач Михаил Болков "Известия" сонинд тайлбарлав.
Энэхүү хувилбар нь туршилтаар макакуудад үхэлд хүргэхгүй эбола халдварыг өдөөж чадсан юм. Энэ загвар нь хүнд өвчний үед ч гэсэн сэргээхийн тулд дархлааны систем хэрхэн ажиллах ёстойг харуулж байна. Эцсийн эцэст, цусархаг халууралт нь хүнд хэлбэрийн хавсарсан үрэвсэл, их хэмжээний цус алдалтаар тодорхойлогддог. Тиймээс хүний амь насыг аврахын тулд дархлааг зөв зохицуулах нь чухал гэж тэр хэллээ.
Өвчний цочмог үе шатанд үрэвсэл үүсч, бие махбодийг устгадаг. Бомбали бол хөнгөн хэлбэрийн өвчин бөгөөд цочмог үе нь буурч, дараа нь дасан зохицох дархлааны систем идэвхжиж, эсрэгбие үүсгэдэг. Энэхүү байгалийн загвар нь Бундибугёо, Заирын эм, эмчилгээний стратеги боловсруулахад тусална гэж мэргэжилтэн нэмж хэлэв.
ДЭМБ-аас олон улсын хэмжээнд онц байдал зарлаад байгаа Африкт өдгөө дэгдсэн Эбола вирусын халдвар аль хэдийн 90 гаруй хүний аминд хүрээд байна. Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго улсад халдварын голомтод халдвар авсан хүний тоо 515-д хүрчээ. Роспотребнадзорын мэргэжилтнүүд тус улсад төдийгүй Уганда улсад ажиллаж байна. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага уг өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд зургаан сарын хугацаатай, 518 сая ам.долларын хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлснээ зарлалаа. Тус бүс нутагт үхлийн аюултай Бундибугёо омгийн тархалт ажиглагдаж байгаа бөгөөд одоогоор тодорхой эмчилгээ байхгүй байна.
Эмнэлгийн мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар Бомбали омог нь эболагийн эсрэг шинэ вакцины үндэс суурь болж магадгүй юм. Энэ нь уламжлалт Эболагийн дэд омгуудтай бүтцийн хувьд төстэй боловч эмгэг төрүүлэгч нь хамаагүй бага. Энэ нь тийм ч олон хүнд хэлбэр, үхэлд хүргэдэггүй гэж INVITRO-ийн халдварт өвчний мэргэжилтэн Андрей Поздняков тэмдэглэв.
Миний бодлоор, энэ омог нь илүү уламжлалт аргыг ашиглан вакцин боловсруулах амлалт өгч байна. Гэсэн хэдий ч хүнд өвчний эсрэг вирусын амьд вакциныг одоогоор бараг ашиглаагүй байна. Идэвхгүй болгосон вирус эсвэл зохиомлоор үүсгэгдсэн генетикийн материал, эсрэгтөрөгчийг ашигладаг. Гэсэн хэдий ч халдварын дараа удаан хугацааны, тогтвортой дархлаа үүсгэдэг омгууд байдаг. Үүнийг ядаж дархлаа судлал, вакцин судлалын хүрээнд судлах нь зүйтэй” гэж Андрей Поздняков хэлэв.
Гамалея төвийн шинжлэх ухааны захирал Александр Гинзбург мөн Бомбали омгийг эболагийн илүү хүнд хэлбэрийн эсрэг вакцин бүтээхэд ашиглаж болно гэдэгтэй санал нэг байна.
Бид энэ омгийн шинж чанарыг ойлгож, Бундибугёотой хэр төстэй болохыг харьцуулах хэрэгтэй. Хэрэв энэ нь одоо байгаа вакцины үндэс болсон Заир омгийнхоос илүү ойр байвал энэ боломжтой" гэж мэргэжилтэн хэлэв.
Гэсэн хэдий ч Александр Гинцбургийн хэлснээр, хэрэв Бомбали нь үхэлд хүргэхгүй бол эболагийн үхлийн хувилбаруудад олдсон генүүд байхгүй байх магадлалтай тул ийм вакцины дархлааны хариу урвал нь Заирт суурилсан эмийнхээс бага үр дүнтэй байж магадгүй юм.
Эх сурвалж: zms.mn
