МУНН-ын дарга Б.Батболдтой зарим нэг улс төр, нийгэмд өрнөөд байгаа цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Facebook-ийг эс тооц­вол танаар сонин сайхан юу байна даа. Та ойрд нам гүмхэн байх чинь?

-Тайван сайхан байна даа гэж хэлье дээ.

-МУНН цагтаа УИХ-д суудалтай улс төрийн хүчин байлаа. Тиймдээ ч өдгөө МУНН-ыг идэвхгүй дэндүү сул дорой байна гэж шүүмжлэх хү­мүүс­тэй би таарч байлаа. Та намын даргын хувьд ямар хариулт хэлэх вэ?

-Нэгдүгээрт, МУНН УИХ-д суудалгүй учраас үйл ажиллагаа, бодлого нь хүрч чадахгүй байна. Хоёр­дугаарт, МУНН-ын үнд­сэн гол үзэл баримтлал болох Монгол Улсын газар нутаг, тусгаар тогтнол, аюулгүй байдал гэсэн үнд­сэн сэдвээ барьж ажилладаг ийм л нам шүү дээ. Тэгэх­лээр бидний хийдэг ажил заримдаа нүдэнд хараг­дахгүй байж болох юм. Бид сүүлийн 80 жи­лийн хугацаанд ард тү­мэндээ үндэсний үзэл, уламжлал,  түүх соёлын талаар гайгүй мэдлэг мэ­дээллийг түгээж чаджээ гэж үзэж байгаа. Нөгөө талаар манай намд олигар­хи байхгүй, санхүүжилт муутай нам. Зөвхөн на­мын­хаа тэргүү­лэгч гишүүдийн татва­раар санхүүждэг. Энэ агуулгаараа бод­сон ч тэр айхтар үнэтэй, төлбөртэй радио, телевиз, сонинд ярилцлага өгөөд байх боломж муутайг нуух юун.

-Шинэчлэлийн Зас­гийн газар удахгүй нэг жилийн­хээ  ойг үзнэ. Тийм­дээ ч одоогийн Зас­гийн газарт шүүмжлэлтэй ханддаг цөөн хүний нэг нь яах аргагүй та. Энэ талаар юу хэлэх вэ?

-Харин ч бид Засгийн газрыг юм болгон дээр гоочлоод бай­даггүй, гооч­лоо ч үгүй. Бидний барим­талдаг нэг гол зарчим бол 2012 оны УИХ-ын сон­гууль­тай холбоотой асууд­лаар байр сууриа ойлгомж­тойгоор маш тодорхой илэр­хийлсэн.

МАН болон бусад на­мууд сонгуулийг буди­лаан­тай боллоо хэмээн шуугиж байхад, МУНН хамгийн анх сонгуулийн үр дүнг албан ёсоор хүлээн зөв­шөөрч байгаагаа мэ­дэг­дсэн.

Сонгуулийн санал тоо­лох машин зөв, буруу бай­сан гэдгийг баталж чадах­гүйгээс хойш, ийм дэмий юмаар цаг заваа барах нь утгагүй гэсэн санааг ту­хайн үед илэрхийлсэн.

Нөгөө талаар сүүлийн хориод жил Монголын төрийг дангаараа эзэгнэж байсан МАН унасан нь шинэчлэл хийгдэж магад­гүй нь дээ гэсэн горьдло­гийг бий болгосон.

Энэ ч агуулгаараа эд нар нь булхайцсан байлаа ч гэсэн, засаг төрөө бай­гуулаад, эмхэлээд, ард түмнийхээ эрх ашгийг дээд­лээд аятайхан юм бол­гоод аваад явчих болов уу гэж горьдсоных...

Тэр ч утгаараа бид таг дуугүй байгаа юм. Дуу­гарах бай­сан бол их л олон асуудал байсан. Өөрөөр хэлбэл таг дуугүй байсан нь үндэс­нийхээ эрх ашгийн үүд­нээс ханд­сан, гаргасан шийдвэр гэж ойлгож болно.

Харин өнгөрсөн бямба гаргийн Засгийн газраас хийгдсэн томилгоо нь ямар ч тэвчээрийг, эрх ашгийг доош нь дарсан ийм л томилгоо байсан. Н.Алтанхуяг гэдэг нөхөр Ерөнхий сайд болонгуутаа Тагнуулын ерөнхий газ­рын дэд даргыг ажлаас нь чөлөөлж, оронд нь Б.Аринсан гэдэг нөхрийг томилсон. Тухайн үед энэ томилгооноос үүдэн мар­гаан үүссэн. Асуудал биш боллоо гээд Н.Алтанхуяг гаргасан шийд­вэрээ Үндсэн хуулийн цэцийн Дунд сууд­лын хуралдааны өмнө татаж авсан.

Түүнчлэн, Сөрөг тагнуулын албанд олон жил зүтгэсэн н.Баяр­сай­хан гэдэг даргыг ажлаас нь чөлөөлсөн. Оронд нь нэг залууг аваачиж тавь­сан боловч, тэр залуу нь гэмт хэрэгт холбогдоод өнөөдөр ажил нь түдгэл­зэгдсэн байж байгаа. Өөрөөр хэлбэл Монгол Улсын Тагнуулын Ерөнхий газар удирдлага, жолоодлогогүй боллоо.

Гадаад тагнуулын албаны дарга нь мөн энэ мэргэжлийн байгуул­лагын хүн биш. Сөрөг тагнуул, гадаад тагнуул гэдэг чинь Тагнуулын ерөнхий газ­рын үндсэн хоёр багана нь юм. Гэтэл гадаад тагнуу­лын албаны дарга нь бат­лан хамгаалахын армийн хүн, тагнуулын байгуул­лагатай огт хамаагүй, энэ чиглэлийн ажлын турш­лага ч байхгүй, хавьтах ч хүн биш. Тагнуулын ерөнхий газрын дарга Д.Гэрэлийг эмнэлэгт хэвтэж байхад нь Засгийн газрын хуралдаанаар ТЕГ-ын даргыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх, томилох шийд­вэрээ гаргасан. Ерөн­хий сайд Н.Алтан­хуяг тэдний ажлыг хоёр цагийн дотор хүлээлцэн өгүүлэхээр өөрийн биеэр очсон байгаа юм. Энэ нь эрхгүй хар төрүүлж байгаа биз дээ. Сөрөг таг­нуул удирдлагагүй байна. Гадаад тагнуул дээр мэр­гэжлийн бус хүн байгаа. Яагаад заавал Б.Ариунсан гэдэг нөхрийг энэ бай­гууллага руу зүтгүүлээд байна вэ. Би facebook-ээр олон сэтгэгдэл үзлээ. Үүний 90-ээд хувь нь энэ томилгоог эсэргүүцсэн, улсын тусгаар тогтнол, аюулгүй байдалд эргэл­зээ­тэй байдал үүсгэлээ гэх төрлийн сэтгэгдлүүд байна лээ. Мэдээж намынхан ч юм уу, томилогдсон хүний найз нөхөд ч юм уу, Н.Алтанхуягийн найз нөхөд ч юм уу ганц, хоёрхон хүн л энд тэнд гав гэсэн байна лээ. Гэхдээ тэр нь үндэслэл муутай, өмөөрөхийн тулд өмөөрсөн тэнэгдүүхэн сэтгэгдлүүд байна лээ. Энэ болгоноос дүгнэн харах юм бол монголчууд хэзээнээсээ нааш тусгаар тогтнол, эрх чөлөөгөө эрхэмлэж ирсэн ард түмэн. Монгол Улсын тусгаар тогтнол, түүний аюулгүй байдал, тэрийг хангадаг байгууллагыг хүчгүйдүүлэх, системтэй­гээр устгах үйл ажиллагаа явуулж байгааг монгол­чууд хэн нь ч хүлээж авах­гүй. Энэ бол таны ч, миний ч, бүх монголчуудын өөрсдийнх нь эрх ашиг, Бидэнд хамгийн чухал зүйл бол тусгаар тогтнол гэдэг асуудал. Энэ тусгаар тогтнолоо бид асар их үнээр олж авсан шүү дээ. Газар нутгийнхаа гуравны хоёрыг хүн амтай нь харийн хоёр мангаст тасдаж чулуудаж байж энэ газар нутаг, тусгаар тогтнолыг авч үлд­сэн. Бид түүхээ мэдэхгүй учраас өнөөдрийн энэ тус­гаар тогтнолын золиосонд явчихсан Орос, буриа­дуудаа ад үзээд байдаг. Нэгийг нь хужаа гээд байдаг. Ийм л байдалтай болчихсон байна. Түүхээ мартсан ард түмэн ойд төөрсөн сармагчин лугаа адил гэдгийн хамгийн тод жишээ нь энэ. Тэгэхээр энэхүү асуудал нь том утгаараа тусгаар тогт­нолын асуудал юм.

ТЕГ гэдэг бол мэргэж­лийн байгууллага, юун дарга. Дарга битгий хэл Тагнуулын ерөнхий газ­рын дэргэдэх Тагнуулийн сургуульд ороход хүртэл маш өндөр шалгуурыг давж байж ордог онцлогтой.

Энэ талаарх сайн сай­хан сэтгэгдлүүд интер­нэтээр бичигдсэн байна лээ. Н.Алтанхуяг 17 тэрбум төгрөгөө дарах гэж байна, тэрбумаар тоолог­дох мөнгөө цэвэрлэх гэж Б.Ариунсанг явууллаа гэх мэт олон сэтгэгдэл бичигдсэн байна билээ. Тагнуулын ерөнхий газар эдийн засгийн гэмт хэрэг­тэй тэмцдэг байгууллага ч биш л дээ. Тэрэнд нь зо­риулсан АТГ гэгч тусгайд нь зохион байгуулсан чиг үүргийн байгууллага бий. Тиймээс би энэ бүгдийг үүнтэй холбож харахгүй байна. Түүний цаана илүү том юм, эрх ашиг нуугдаж байна гэж харж байна. Энэ нь Н.Алтанхуягийг огцруулах үндсэн шалтаг, шалтгаан мөн. Н.Алтан­хуяг гэдэг хүн Монгол Улсын тусгаар тогтнол руу санаатай, санамсаргүй халдсан, нөхцөл байдлыг эрсдэлтэй байдалд оруу­лахаар үйлдэл хийчихсэн. Дээр нь Монгол Улсын Үндсэн Хууль, Тагнуулын байгууллагын тухай хууль, Ашиг сонирхлын  тухай хууль зэрэг энэ бүгдийг ноцтойгоор зөрчсөн. Хууль зөрчдөг гүйцэтгэх засаг­лалын тэргүүн гэж байж болохгүй. Ганц хоёр ги­шүүнийг УИХ-д оруулах гээд УИХ-ын гишүүд нь амиа тавин орилоод байдаг юм билээ. Энэ том асуудал дээр яаж хандах нь вэ гэдгийг бид харах болсон. Энийг яавч зүгээр өнгөрөө ч болохгүй. Н.Алтанхуяг энэ гүйцэтгэх засаглалаас нэн даруй зайлах ёстой. Н.Алтанхуяг гэдэг хүн Монгол Улсын Ерөнхий сайд биш байна, Н.Алтанхуяг гэдэг хүн Монгол Улсын үндэсний эрх ашгийг хамгаалж чадахгүй юм байна, Н.Алтанхуяг гэдэг хүн Монгол Улсын тусгаар  тогтнол, аюулгүй байдалд халдаж байна гэж  бид  үзэж, дүгнэж байна.

-Таны яриаг сонсоод байхад, Тагнуулын ерөн­хий газрын талаарх бүтэц, зохион байгуулалт, чиг үүрэг болон бусад асууд­лаар дэндүү сайн мэдээ­лэлтэй юм уу даа. Та яагаад ийм мэдээлэл сайтай байна вэ?

-Манай МУНН-ын бүтцийн 75-80 хувь нь дандаа хуучны тэтгвэр­тээ гарсан цэрэг, хүчний байгууллагын хүмүүс байдаг. МУНН-ын дэргэд Уламжлалт Тусгаар Тогтнолын Холбоо гэгч цэвэр тагнуулын чиг­лэлээр ажиллаж байсан хүмүүсээс бүрдсэн бүтэц байдаг. Энэ холбоо нь судалгаа, шинжилгээ, дүг­нэлт хийдэг чиг үүрэгтэй байгууллага юм.

Өнөөдөр бид Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид болон УИХ дахь улс төрийн намуудын бүлэгт “Шаардах Бичиг”-ээ хүр­гүүлчихлээ. Энэ асуудлыг хэн өнөөдөр анхааралтай авч ажиллах нь вэ гэдгийг харах л үлдлээ.

МАН энэ асуудалд улс төр хийх үүднээс ч юм уу, аль эсвэл үнэхээр ноцтой асуудал байна гэж олж харж чадах юм бол энэ асуудлыг аваад явж чадах байх гэж харж байна. Нөгөө МАХН-МҮАН-ын “Шударга Ёс” эвсэл тухайн асуудалд яаж хандах нь вэ гэдэг нь бас их чухал байна.

Энэ бүгд хүссэн ч, эс хүссэн ч Монголын ард түмний өмнө ил болно. Тиймээс энэ асуудал өөрөө өндөр ач холбог­долтой үйл явц юм гэж бид харж байгаа.

БИ МОНГОЛ УЧРААС МОНГОЛДОО МОНГОЛООРОО БАЙМААР БАЙНА

-Та мөн facebook хууд­саараа “...асуудал  ихсэж байна” гэж нэлээн их бухимдаад авах шиг болно лээ?

-Геополитикийнхээ эргэн тойронд болж байгаа үйл явдлыг Монголын төр, засаг дүгнэх ёстой. УИХ-ын АБГББХ-оос зохион байгуулсан геополе­ти­кийн талаарх эрдэм шин­жилгээний хуралд бид оролцсон, үгээ хэлсэн. Тэнд тавигдаж байгаа илт­гэлүүд, стратеги судал­гааныханы хэлж байгаа үг, Гадаад хэргийн яамны төлөөлөгчийн хэлж байгаа үгээс харахад, Монгол Улсын төр, засаг мэргэж­лийн хүмүүсээр дутмаг болсон юм байна гэдэг нь нэг­дүгээрт шууд харагд­сан. Хоёрдугаарт, цагийн байдлын үнэлгээгээ хийж чадахгүй юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн. Яагаад гэвэл, Монгол Улсын тусгаар тогтнол, аюулгүй байдал юун дээр оршин тогтнодог вэ гэдгээ ойлгодоггүй ч хүн байдаг юм байна.

Зарим нэг УИХ-ын болон сайд дарга нар явсан хүмүүс дургүй хүргэмээр үг хэлж байна лээ. Цагийн байдлын үнэлгээгээ хийж чадахгүй байгаа хүн зөв шийдвэр гаргаж чадахгүй. Тэд мэдээлэлгүй байна, мэдээллээ боловсруулж чадахгүй байна. Мэдээллүүд нь дандаа хов живээр явж байна гэдэг нь харагдсан.

Монгол Улсын тусгаар тогтнол, гадаад аюулгүй байдлын асуудал сүүлийн 20-оод жил гайгүй тогт­вортой байсан. Харин өнөөдөр энэ нөхцөл байдал өөрчлөгдөж байна, үүнээс илүү зүйл хэлэх боломж­гүй байна. Нөгөө талаар төр засгаас эдийн засгийн шинэчлэлийн асуудлаар явуулж байгаа бодлого бидэнд таалагдахгүй байна. Өнөөдөр Монгол Улсын эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэлд юу байх юм бэ гэдгээ тодорхойлж чадаагүй эрх баригчидтай байна шүү дээ.

Монголд өнөөдөр компаниудын лоббийгоор төр, засгийн ажлууд явж байна гэж хэлэхэд болно. Өөрөөр хэлбэл төр, засаг бодлоггүй байна, үүргээ биелүүлж чадахгүй байна.

Тухайлбал байгаль, экологийн тэнцвэр алдагдаж байгаа байдал, хүнсний дутагдалд орох гэж байгаа нөхцөл байдал зэрэг энэ бүгдэд бодиттой дүн шинжилгээ хийж чадахгүй байна. Өнөөдөр экологийн цэвэр хүнс бүтээгдэхүүн хаана байна, зөвхөн Монголд л байна. Монголд химийн үйлдвэр нэгээхэн ч байхгүй, хөрс нь бохирдоогүй эх орондоо ард  түмэн.

Аливаа улс орон хөгжихдөө давуу талаа түшиглэж, хөгжих ёстой. Тиймээс монголчууд бид газар нутаг дээрээ жиг­дэхэн тархаж байж гэмээнэ энэхүү сайхан газар орныг зөв зохистой эзэмшиж, үр хойчдоо үлдээж чадна.

Тиймээс Монгол Улсын тэргүүлэх салбар бол нөхөн сэргээгдэх эдийн засагт суурилсан салбар байх ёстой гэж МУНН бодлоготой тодорхой тодорхойлсон. Энэ нь нэгдүгээрт мал аж ахуй, газар тариалан, аялал жуулчлал, банк санхүү, эрүүл мэнд, боловсрол гэсэн үндсэн чиглэлүү­дийг тэргүүлэх чиглэл болгоноо гэж бид мөрийн хөтөлбөртөө тусгасан зүйл бий л дээ. Энэ талаар МАА дээр зөвхөн тооцоо хий­гээд үзэхэд, малаа эрүүл­жүүлэн вакцинжуулаад түүнээс гарч байгаа мах болон сүү сүүн бүтээг­дэхүүнийг борлуулахад зөвхөн нэг жилдээ 5-6 тэрбум ам.долларын цэвэр орлоготой байж болох бүрэн бололцоотой байж байна. Энэ чинь нөхөн сэргээгдэх баялаг шүү дээ.

Тэгээд ч дэлхийн судлаачдын үзэж байгаа­гаар 2060-2070 онд бай­галын баялаг шавхагдаж, багасана гэсэн урьдчил­сан прогноз гараад байгаа. Эндээс үзэхэд, байгалийн баялагаа хадгалж үлдсэн улс орон ирээдүйдээ үнэ цэнэтэй байх нь гэсэн дүг­нэлтэд бид хүрээд байна.    

Барууны хөг­жингүй орнууд хөгжлийн бодлогоо эргэж харж эхэлж байна.

-Мөн гадны бодлого манайд хэтэрхий их яваг­даад байна гэж та бас хардаад байгаа шүү дээ?

-Нанхиадуудын том том бодлогуудыг харж байхад, үндсэн цөм хэд хэдэн бодлого байгаад байгаа юм. Тухайлбал, түүхийг мартуулах, Хэл соёлыг нь устгах зэрэг гэх  мэт. Эдгээр бодлого нь манайд явагдсан. Түүхээ мэдэхгүй учраас бид хэн нь хэн бэг гэдгээ мэддэг­гүй. Түүх бол ард түмний хувьд ой санамж нь юм.

Чи бид хоёрын ой санамжийг авчих юм бол чи нэрээ мэдэхгүй, би гэрээ олохгүй ийм л байдалд орно. Яг үүнтэй адил зүйл Монголд бий болчихоод байна. Энийгээ ч урд, хойд хөршүүд маань амжилттай хэрэгжүүлсэн.

Нанхиадуудын дараа­гийн бодлого нь юу байсан гэхээр, цэрэг дайны байдлаар өчнөөн зардал гаргаж байхаар  өөрсдөөр нь суурьшуулчих. Тэгж чадвал монголчууд өөр өөрсдийгөө устгаад эхлэх болно гэж хэлсэн байдаг юм. Энэ бүгд өнөөдөр бодиттой хэрэгжээд явж байна.

Түүнчлэн малын бэл­чээрийг нь үгүй хийх бод­лого хэрэгжүүлэх. Малаас нь салгаж газар тариланч болгох, улмаар хот суурин газар луу суурьшуулж газар нутгийг нь эзэн­гүйрүүлэх зэрэг нь мөн нанхиадуудын бодлого шүү дээ. Малчдыг хотруу суурьшуулчихлаа, газар нутаг нь эзэнгүйрчихлээ. Нэгэнт бэлчээр байхгүй юм чинь мал байхгүй, мал байхгүй юм чинь малчин байхгүй, малчин байхгүй болохоор хүн нь байхгүй болно, мөн үү. Тэгэхээр өнөөдөр газар нутаг маань эзэнгүй болчихсон байна шүү дээ.

Өнөөдөр урдаас 25 мянган хятад ажилчин авахаар гэрээ хийсэн байна. Тэднийг хянаж, цагддаг чиг үүргийн бай­гууллагууд нь яагаад ажлаа хийхгүй байна вэ. Тэднийг хэний ямар зөвшөөрлөөр оруулж ирээд байна вэ. Худлаа сонсоо­гүй бол дахиад нэмж 25 мянган хятад ажиллах хүч оруулж ирэх гэж байгаа тухай албан бус мэдээлэл би сонсоод байна. Худлаа байгаа даа л гэж бодож байна шүү.

-Сүүлийн үед хүний эрхийн тухай асуудлыг ихэд хөндөж ярьдаг бол­жээ. Тэр тусмаа морь унаач хүүхдийн тухай асуудлыг зарим нэг хү­рээнийхэн хүчтэй ярих боллоо?

-Бидний үнэт зүйл­сийг яагаад хүчиндэж үгүй болгох гээд байгаа юм. Монголын уламжлалын эцсийн цэг болоод үлдсэн уяачдын асуудлыг сүү­лийн үед УИХ-ын төв­шинд хүчтэй ярих болжээ. Тэд хүүхдийн хөдөл­мөрийг мөлжиж байна, хүүхдийн амь насанд аюултай байна гэж. Хэдэн зуун мянган жил яваад ирсэн соёл уламжлалыг хэдэн хүүхнүүд үгүй болгох  юм гэнэ дээ. Надад энэ таалагдахгүй байна. Яагаад гэвэл би Монголоо Монголоор нь авч үлдэх гэсэн үзэл санаатай хүн. Яагаад миний уламж­лалыг таслах гээд байгаа юм. Чамд таалагдахгүй бол чи хүүхдээ морь унуулахаа больчих л доо. Чамд Монгол Улс таалагдахгүй бол Америк, Япондоо очоод амьдар. Энэ чинь Монголын газар нутаг. Бидний өвөг дээдэс энэ газар нутгийн төлөө маш их цусаа урсгаж, маш их амиар төлж байж энэ газар нутгийг авч үлдсэн. Би монгол хүн учраас Монголдоо Монголоороо л баймаар байна. Энэ бол МУНН-ын үндэс нь юм.

ТОМ ДАРГА НАРЫН АМАА МЭДЭХГҮЙ БУРДАГ НЬ АЮУЛ ДУУДДАГ

-Таны ярианаас сон­соод байхад Монгол Улсын ойрын ирээдүйд юу бо­лохыг урьдчилан таамаг­лаад байх шиг санагдах юм?

-Бид судлаачдын хувьд Монгол улсад ойрын үед юу болох гэж байгааг маш сайн мэдэж байна. Хэлэх юм ч бий, хэлэхгүй нь ч бий.

-Хэлж болохыг нь дурдаж болохгүй юм уу?

-Хоёулаа тэгж онигоонд ороод яахав. Би Нострадамус ч болоод яахав. Тийм байдалд оруу­лахгүй тулд бид өөрс­дийнхөө хүч бололцоо, оюун ухаан, эрдэм мэдлэг зэрэг бүх  юмаа шавхан ажиллаж байна. Энийг та миний ярианаас ойлгосон бол  тэрийг хүргэж өгөөсэй гэж хүсэж байна. Тэрнээс биш гоё сайхан үг, үнэн үг хоёр чинь хоорондоо ялгаатай ш дээ.

-Тандаа мөн уулзсаных “Чингис” бондын талаарх таны байр суурийг сонсмоор байна?

-Манайд “Чингис” бонд зайлшгүй хэрэгтэй байсан уу гэвэл байсан. Чингис бондоос босгосон мөнгийг юунд яаж зар­цуулах вэ гэдэгт асуудал бий. Өнөөд­рийн байдлаар Засгийн хийгээд байгаа хуваарилалт надад таалаг­дахгүй байна. Энүүхэндээ гэж хэлэхэд, АН-ынхан идэж, уухын донтой хүмүүс шүү дээ, зүгээр л дон. МАН нь ч ялгаа байхгүй донтсон. Тэгээд нам нь бондын мөнгөнөөс хувь хүртэж чадахгүй үхчих гээд орилоод байгаа юм. Нөгөөдүүл нь яахав мөн нөгөөдүүлдээ өгөхгүй гялс хусчих гээд байгаад байгаа юм.

Хэрэв бид тэдний оронд байсан бол эхнийн ээлжинд улс орны тэр­гүүлэх чиглэлийг бий бол­гоод, жижиг, дунд үйлдвэр эрхлэгчдийг хүрээг тэлэх энэ ажил руу хамгийн эхнийн мөнгө чулуудах байсан. Хоёрдугаарт, гурван бүсэд цахилгаан станцыг барих байсан. Тэгээд дэд бүтцийг бий болгох тал дээр анхаарч ажиллах, эцэст нь хотоос төвлөрөлийг хөдөө рүү чиглүүлэх тэр чиглэлд ажиллана гэх байсан. Энэ бүгд богино хугацаанд эргэн төлөгдөх бололцоо­той хөрөнгө оруулалтууд юм. Ингэснээр Монгол Улс асар түргэн хугацаанд босоод ирэх бололцоотой болох юм гэж бид  харж байна.

-Манай улсын үндэс­ний аюулгүй байдалд юу заналхийлж байна гэж та үздэг вэ?

-Манай улсын үндэс­ний аюулгүй байдалд юу гол нөлөөлж байна вэ гэхээр, эрх баригчдын гаргаж байгаа шийдвэр нөлөөлж байна. Түүнчлэн  том дарга нарын урвалт, идэлд, уулд болоод бас том дарга нарын амаа мэдэхгүй хуцдаг нь өөрөө аюулгүй байдлыг дуудаад байгаа байхгүй юу.

Тэд нарыг чинь хяналтандаа байлгаж байх ёстой чиг үүргийн бай­гууллага чинь өнөөдрийн  Тагнуулын ерөнхий газар шүү дээ. Анхнаасаа ард түмний зэвүү, дургүй  хоёрыг хүргэх гэж “Таг­нуулын ерөнхий газар” гэдэг нэрийг өгсөн  юм. Тагнана, туршина гэсэн энэ үг ард түмнээс хөндий сонсогдож байгаа биз. Аюлгүй байдлыг хангах газар, аюулгүй байдлын агентлаг  юм уу, аюулгүй байдлын яам гэсэн нэртэй байх ёстой шүү дээ уг нь. Энэ нь өөрөө ганцхан дотоод, гадаад тагнуулын үйл ажиллагаа явуулаад байх биш. Эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцдэг, албан тушаалын гэмт хэрэгтэй тэмцдэг, идэж уугаад байгаа тэр  том, жижиг дарга нарыг нам харгалзахгүйгээр хянаж байдаг ийм л үйл ажил­лагаа явуулах хэрэгтэй чиг үүргийн байгууллага байх нь чухал.

Өнөөдөр Хил хамгаа­лах ерөнхий газар, Гадаадын харъяат эрхлэх газар, Авилгатай тэмцэх газар зэргийг өөр хооронд нь нэгтгэх хэрэгтэй. Ма­най өнөөдөр энэ бүгдийгээ үгүй хийх, тусгай албадыг улам л жижигрүүлж, сул­руулах үйл ажиллагаа явуу­лаад байгаад харам­саж байна. Манайх шиг жижиг улс хүчтэй тусгай албатай байх ёстой.

Хуучин “Нийгмийн аюулаас хамгаалах яам” гэж байлаа. Дарга нар нь айгаад хулгай хийж чаддаггүй, элдэв долоо юм донгосдоггүй, ажилд авах гэж байгаа хүнээ нэг бүрчлэн нарийн судалж, шалгадаг ийм л том хүчтэй байгууллага байсан. Ийм л хүчтэй тогтолцоо бидэнд өнөөдөр дутагдаад байна.

Мөн өнөөдрийн Таг­нуулын ерөнхий газрын даргыг Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн 3 гишүүний 100 хувийн саналаар томилдог болгох ёстой байгаа юм. Тэгсэн  тохиолдолд тэр хүн тогт­вортой ажиллана. Толгой тогтвортой ажиллаад ирэхийн цагт энэ мэт гаж үзэгдэлүүд гарахаа болино. Тэр Тагнуулын ерөнхий газар буюу аюулгүй байдлын газрын даргаар очсон хүнд аль ч нам ялаад, засаг төрд гарах нь, хэн нь ямар сайд дарга болох нь  тийм ч сонин биш. Харин ч эсрэгээрээ ямар дарга сайд байх нь хамаагүй, хууль зөрчөөд, үндэсний аюулгүй бай­далд онц ноцтой аюул за­налхийлж байвал түүнийг аюулгүй болгох нь Таг­нуулын ерөнхий газрын чиг үүрэг байх ёстой. Даанч энэ эрхзүй хүчтэй чадамжийг 1990 онд сал­гаад, жижиглээд хаясан юм.

-МУНН өнөөдөр УИХ-д төлөөлөлгүй ч, Монгол Улсын Ерөнхий­лөг­чийн сонгуульд хэнийг дэмжиж ажиллах вэ?

-Бид хэн нэгнийг дэмжихгүй. Энэ нь цаанаа асар  том үндэслэлтэй. Өнөөдөр бид Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид Тагнуулын ерөнхий газ­рын асуудлаар болж буй үйл явцын талаар мэ­дээлэл, шаардлага  хүр­гүүл­­сэн байгаа. Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн гишүүн ямар арга хэмжээ авах нь уу гэдгийг харж байна. Энэ хүн Монгол Улсын Үндсэний аюулгүй байдлын зөвлөлийн гишүүн мөн үү, үгүй юу гэдэг дээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өөрөө хариу өгөх  ёстой. Энэ хүн бидний тавьсан асуудлын мөрөөр ямар нэгэн ажил хийхгүй бол бид түүнийг Монгол Улсын Ерөн­хийлөгч, Үндэсний аюул­гүй байдлын зөвлөлийн гишүүн гэдгийг нь хүлээн зөвшөөрөхгүй. Харин ямар нэгэн арга хэмжээ аваад, асуудлыг шийдэх  юм бол бид энэ хүнийг дахин гарахад нь МУНН өөрийн зүгээс өөрөөс хамаарах хийж чадах бүх юмаа  хийнэ. Тиймээс энэ асуудал хэн нэг МУНН-ын биш, Б.Батболдоос гарч байгаа эрх ашиг биш. Үндэсний эрх ашгаас урган гарч байгаа үндсэн нөхцөл байдал байх болно. Манай бодлогыг ойлгоход амархан. МУНН-ын болон Б.Батболдын гэхээсээ илүүтэй үндэс­ний эрх ашиг, аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолын асуудал хаана байна түүнд тулгуурлан шийдвэрээ гаргаж байдаг ийм л онцлогтой нам.

Эх сурвалж: Aravt.mn