Д.БОЛОРМАА

Уухичсан түгжрэл, утаа тортогтой Улаан­баа­тарын хажууд Булганд талаараа ногоорч, уулаа­раа цэцэглэжээ. Хөлдүү шахам шарласан газраар зам шагайж явсан цу­вааныхан Булганы нутагт очив уу, үгүй юу яргуй хөхөрснийг олж харлаа. Зун цаг иржээ, янз нь. Булган, Эрдэнэтэд ажиллахаар мордсон Ерөн­хий сайд Н.Алтанхуягийг дагалдаж яваа нь энэ. Түүнийг хэвлэлийнхнээс гадна УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү, Хөдөө аж ахуйн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Х.Золжаргал нарын албаныхан дагалдсан юм

ТАРИАЛАНЧИД ТАЛБАЙН АГУУЛАХ БАС ХАШАА НЭХЭВ

Өглөө эрт хурдалсан цуваа бага үдийн алдад Булганы Хутаг-Өндөр сумын Хонгор багт очив. Манай улс энэ онд 325 мянга орчим га-д тариалалт хийж хэрэгцээт буудай, төмсөө 100 хувь, хүнсний ногооныхоо 60 орчим хувийг дотоодын ургацаас хангах зорилттой. Булган аймаг улсын хэмжээний нийт үр тарианы 10 орчим хувийг, төмс хүнсний ногооны 4.1 хувийг үйлдвэрлэдэг байна. Аймгийн Засаг дарга Д.Эрдэнэбатын дуулгаснаар энэ жил 32,8 мянган га-д чанар сайтай уринш бэлтгэх зорилттой ажиллаж байгаа гэнэ. Хутаг-Өндөр сумынхны үр тариа, төмс, хүнсний ногооны борлуулалтын гол цэг нь Хөвсгөл аймаг. Гэвч зам хэцүү учраас тээврийн зардалдаа биш­гүй мөнгө зарцуулдаг гэ­нэ. Харин энэ жил засмал зам тавигдаж байгаа учраас алдагдал багасна гэдэгт тариаланчид итгэж сууна. Хонгор багийн тариаланчид ярих зүйл ихтэй, Н.Алтанхуяг сайдад сонсох зүйл олон байлаа.

Ногоочин Н.Бадраа:

-Тариаланчид бидний ажил, амьдралтай газар дээр нь ирээд танилцаж байгаад талархаж байна. Бид зундаа хүч, хөлс заран байж тариа тарина. Гэтэл намар нь үнэ хүрдэггүй. Үүнийг төрөөс анхаарч өгөөч. Жилийн жилд энэ зовлонгоо тоочиж байна. Яагаад дорвитой анхаарахгүй байна вэ.

Тариаланч Х.Сумъяа:

-Бидэнд цаг уурын эрс­дэлээс гадна бас нэгэн бэрхшээл байна. Тариа­лалт хийсэн талбайд мал орж сүйтгэдэг, үр тарианы талыг бид авч, талыг нь мал иддэг гээд малчид­тай­гаа ойлголцож чадах­гүй байна. Өчнөөн цаг хугацаа зарцуулан байж тариалсан талбайг мал нэг л цагийн дотор устгачих юм. Малын эзэнд хэлэ­хээр “Малаа хаана бэлчээх юм” гэж омогддог. Тэгээд ганц төлөг өгч ам хаадаг нь хөдөлмөр зарцуулсан та­риаг маань яаж нөхөх билээ. Иймээс тариан талбайг Засгийн газрын хэмжээнд хашихад ту­салж болох уу. Үүний ха­риуд Ерөнхий сайд энэ асуудалд орон нутгийн  удирдлагууд анхаарч, ой­рын хугацаанд зөв арга олж, шийдвэрлэхийг зөв­лөв. Мөн ямар арга хэмжээ авсан талаар эргэж танил­цуулахыг аймаг, сумын­ханд үүрэг болголоо. Энэ онд улсын хэмжээнд нийтдээ 90 мянган тонны элеватор барихаар гэрээ байгуулжээ. Гэвч үүнд Булганы Хутаг-Өндөр сум багтаагүй бөгөөд 2014 онд тус суманд 20-30 тонны элеватор, төмс хүнсний ногоо хадгалах зоорь бари­хаар төлөвлөсөн гэдгийг Хүнс, хөдөө аж ахуйн яам­ны Төрийн нарийн бич­гийн дарга Х.Золжаргал дуулгасан юм.

ХӨВСГӨЛ ХҮРЭХ

88 КМ ЗАМ АШИГЛАЛТАД ОРНО

Түүний танилцсан өөр нэг ажил нь Булган айм­гийн Хутаг-Өндөр сумын Уньт багаас Хөвсгөлийн Тариалан сум хүртэлх 88 км зам юм. Шинэчлэлийн Засгийн газар 2013онд зургаан аймгийн төвийг Улаанбаатартай хатуу ху­чилттай автозамаар холбо­хоор төлөвлөсөн. Үүний нэг нь энэ зам. Замыг Арабын эдийн засгийн хөгжлийн сангийн зээл болон Монголын Засгийн газрын санхүүжилтээр хийх бөгөөд гүйцэтгэгчээр Солонгосын “Бэк сок” констракшн ажиллаж бай­­на. 2014 онд ашиг­лалтад өгөхөөр гэрээ бай­гуулсан ч энэ онд хүлээл­гэж өгөхийг Ерөнхий сайд үүрэгдсэн учраас “Бэк сок” компанийнхан ажил­даа шуурхайлжээ. Ажлаа эхлээд ердөө 10 хонож байгаа. 88 километр замыг аравдугаар сарын 30-ний дотор багтаан өгнө гэдгээ итгэл дүүрэн хэлэхгүй ч амжуулахыг хичээнэ гэд­гээ гүйцэтгэгч компа­нийн­хан хэллээ.

БУЛГАН НОГООН АЙМАГ БОЛНО

Булган аймгийн тө­вийн­хөн Ерөнхий сайдыг ирсэн сургаар Спорт цог­цолборынхоо гадаа цуг­лар­чээ. Уг нь Соёлын төв өргөөнд уулзалт зохион байгуулахаар төлөвлөсөн ч өнөөх нь хэзээ мөдгүй нурж унах дөхсөн учраас Спорт цогцолборыг сон­гож. Булган аймгийн хувьд дэд бүтцийн асуудал хүнд­хэн талдаа гэдэг нь хэний ч нүдэнд ил бөгөөд энэ талаар ярих хүн олон бай­лаа. Тухайлбал, аймгийн эрүүл мэндийн нэгдлийн­хэн “Бүсийн оношлогоо­ны төвийг аймаг бүрт барьж өгч байгаа. Манай аймагт яагаад барьж өг­сөн­гүй вэ. Эрдэнэт хотод ойрхон болохоор тэнд очих байх гээд тоомжиргүй хан­даад байх шиг байна. Гэтэл манай иргэдийг очи­хоор тэд хүлээж авах­гүй талдаа шүү дээ. Иймд оношлогооны төвийг барьж өгөөч” хэмээн хүсч байв. Харин иргэний бүрт­гэлийнхэн “Манайд өө­рийн гэсэн байр алга. Бус­дын байрыг түрээслээд явж байна. Байр, орон сууцтай болгоход онцгой­лон анхаараач” гэлээ. Үү­ний зэрэгцээ аймгийн цаг­даагийн хэлтэст на­саараа ажилласан Н.Шарав гуай “Манай аймгийн цагдаад парк ши­нэчлэл, бүтэц орон тоо хэрэгтэй байна. Уг нь 180 албан хаагч ажиллах ёс­той. Гэтэл одоо 122 албан хаагч ажиллаж байгаа. Гэмт хэргийн гаралт ихтэй учраас тал, тал тийшээ тарж явсаар байтал таарна. Дээрээс нь техник техно­логи нь маш сул. Алаг тэрэг гэхэд ердөө ганц байх жишээтэй. Бүтцийг нь нэмэгдүүлж, парк ши­нэчлэл хийхэд анхаараач” гэв.  Өөр нэг асуудал нь Булганчууд ногоон аймаг болох яьж байна. “Уул уурхайд эвдэгдээгүй ганц аймаг нь манайх. Алт, зэс бол бий. Гэхдээ байгалийн унаган төрхөө хадгалан үлдэх хүсэл зорилго би­дэнд бий. Орон нутгийн удирдлагууд ч үүнд санал нэгдэж байгаа. Манайд юун Оюутолгой, Таван­толгой  байтугай ордууд байна. Хамгийн гол нь Булган аймаг усны эрчим хүч ихтэй. Монголын хам­гийн том голуудаас Сэ­лэнгээс бусад нь Булган аймгийн нутгаар урсч бай­гаа. Энд усан цахилгаан станц барих боломжтой. Булганд ийм ирээдүй ха­рагдаж байгаа. Бид ашигт малтмал руу орохдоо заа­вал алт, зэс гэхгүй. Эхлээд нутаг дээгүүрээ урсч бай­гаа том голуудыг ашиглах, тоолуур тавих хэрэгтэй. Гадагшаа усаа үнэгүй өгөөд байна шүү дээ. Үү­нийгээ үнэтэй болгох хэ­рэг­тэй байна” гэцгээж байна. Ерөнхий сайд Н.Ал­­­танхуяг байгалиа уна­­­ган төрхөөр нь хадга­лан үлдэх энэхүү санаа­чилгыг бүрэн дэмжиж ажил­лахаа мэдэгдээд жи­шиг ногоон аймаг болгох ёстой гэдэгт санал нэг­тэйгээ илэрхийлж ажил хэрэг болоход аль, аль талаасаа анхааръя” гэлээ.

ОРХОНЧУУД ЭРДЭНЭТ ХОТ ХЭМЭЭХ СТАТУСАА АВАХЫГ ХҮСЧ БАЙНА

Үүний дараагаар Ерөн­хий сайд Эрдэнэт хотод ажилласан. Түүний томи­лолттой “Эдийн засгийн чуулга уулзалт” давхацсан юм. Нийслэлд болдог ху­рал энэ удаа орон нутагт болж байгаагаараа онцлог. Чуулганы нээлтэд бизнес эрхлэгчдийн санаа бодлыг сонсдог, тэдэнд ямар асуудал тулгарч бай­на, тулгарч буй асуудлыг хамт­даа шийдэх гарц хайх, төр хувийн хэвш­лүүд хэрхэн хамтарч ажил­лах талаар нээлттэй ярилц­даг энэ арга хэмжээг орон нутагт зохион бай­гуулж байгаад Ерөнхий сайд талархлаа илэрхий­лээд бусад аймгуудад ч мөн адил зохион байгуулахыг “Эдийн засгийн форум” төрийн бус байгуулла­гынхнаас хүслээ. Хурлаар яригдсан гол сэдэв нь Орхон аймгийг буцаан Эрдэнэт хот гэж нэрлэх, орон нутгийн хувийн хэвш­лийн өрсөлдөх чадвар ямар байна, төр хувийн хэвшлийн хамтын ажил­лагаа, орон нутгийн хөг­жил ба Эрдэнэт үйлдвэр зэрэг сэдэв байлаа.

“ЗЭС ЭРДЭНИЙН ХУВЬ”-ИЙНХАН БАЯР ХҮРГЭВ

Харин Ерөнхий сай­дын орхончуудтай хийх уулзалт түүнийг ажил авс­наас хойш хийсэн хам­гийн добрый хурал гэхэд болно. Учир нь “Зэс эр­дэнийн хувь” компанийн­хан ирж “Ерөнхий сайдад талархаж байна. Таны дэмж­лэгээр бид Эрдэнэт үйлдвэрийн хаягдал шороог ашиглах эрхтэй боллоо” гэж. Энэ  уулзал­тын үеэр “Эрдэнэт” үйлд­вэрийн дарга Ц.Даваа­цэрэн “Манай үйлдвэрт өмнө нь хэн дуртай нь шахааны эд хогшил өгч байсан нь үнэн. Одоо бол энэ шахааны бизнесийг авахгүй. Үүнээс болж үйлд­вэрийн санхүүгийн чадамж суларсан байна” гэсэн мэдээллийг Ерөн­хий сайдад дуулгав. Ийн­хүү Н.Алтанхуяг сайд Бул­ган, Орхон аймагт мал­чин, тариаланч, хөдөлмөрчтэй хоёр өдрийг өнгөрөөсөн нь энэ. Түүний энэ удаагийн томилолт Дорноговь аймагт хийсэн өмнөх томилолттой харь­цуу­лахад шийдэх асуудал цөөхөн байлаа.