Д.МЯГМАР

Тендер орой зарласнаас болж нийслэлийн бүтээн байгуулалтын ажил саатлаа гэсэн яриа цаашид дахин гарахгүй болов уу. Учир нь нийслэлд энэ асуудлыг цогцоор нь шийдэж, хариуцахаар Худалдан авах ажиллагааны газар байгуулагдаад дөрвөн сар болжээ. Тус газрын дарга Ю.Идэрцогттой шинэ албаных нь талаар ярилцлаа.

-Нийслэлд анх удаа тендерийг зохицуулдаг албан ёсны байгууллагатай боллоо. Шинэ газар ажлаа базааж, төвхнөж чадсан уу?

-Засгийн газраас тө­рийн худалдан авалтыг мэргэжлийн бай­гуул­ла­гаар гүйцэтгүүлж, бие даасан байдлаар ажил­луулахаар шийдвэр гарч нийслэлд Худалдан авах ажиллагааны газрыг анх удаа байгуулаад байна. Тендер нь араасаа байнга хэл ам, хардлага сэрдлэг дагуулж байдаг. Үүнийг л арилгах нь манай газрыг байгуулсны нэг зорилго. Тендер буюу худалдан авалтыг бүр  мэргэжлийн байгууллага мэргэжлийн төвшинд сайн зохион бай­гуулдаг болъё гэж шинэч­лэлийн Засгийн газраас зорьж байна. Байгууллага бүрийн даргын чадвар, үзэмж, мэдлэг зэргээс үүдэж алдаа гарах ма­гадлал их байсан л даа. Байгууллага хоорондын ажлын уялдаагүй зэрэг шалтгаанаар ч мөн мөнгө зарж хийсэн ажил дутуу, дулимаг болох, тендер дахих, маргаан, алдаа гарах зэргээр олон асуудал дагуулдаг байсныг зогсоох шаардлагатай. Авлига, хээл хахуультай холбоотой асуудал ч гардаг. Энэ олон асуудлыг дахин гаргах­гүйн тулд нэг байгуул­лагаар, нэгдсэн удирдла­гатайгаар мэргэжлийн бай­гууллага ил тод зохион байгуулдаг болох юм. Манай толгой байгууллага болох Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Худалдан авах ажил­ла­гааны газар гэж байгаа, аймаг, нийслэл дүүрэгт бас газар, алба байгуу­лагдсан. Манай бүтэц гэхэд одоогоор 50 хүнтэй. Тамга, тэмдэг авахаас эхлээд, хүний нөөцөө бүр­дүүлж сургах, байр, тасал­гаагаа тохижуулах, хөрөн­гө оруулалтын төлөвөгөөт ажлуудыг хүлээж авах, хавартаа багтаж тен­де­рүүдээ зарлах зэрэг бүх ажлыг бид эхний цэгээс нь эхэлж олон ажлыг амжууллаа.

-Өмнөх тендерийн шал­гаруулдаг арга өөрч­лөгдөж байгаа юу

-Тийм. Оны өмнөөс хэрэгжиж байгаа шинэ хуулиар үнэлгээний хороо хараат бусаар ажиллах заалтыг илүү тодорхой болгосон. Мэргэжлийн байгууллагын төлөөлөл, иргэний төлөөлөл аливаа тендер шалгаруулалтын багт орсон байх ёстой. Ингэж байж бусдын нө­лөөнд автахгүй байх нэг алхам болно. Иргэний болоод мэргэжлийн хол­боодын төлөөллийн гол зорилго нь тендерийн шу­дарга явагдаж байгаад хяналтаа тавих.

-Иргэд болон төрийн бус байгууллагын төлөөл­лийг танай тендерийн хо­роонд ямар шалгуураар авав?

-Манай багт ажиллах эрх хэнд ч нээлттэй, чөлөөтэй. Аль компанийг хэрхэн шалгаруулах нь Үнэлгээний хорооны ажил. Энэ хороо хамгийн гол нь хараат бусаар ажил­лах ёстой. Хуулийн дагуу НИТХ-аас иргэдийн нэрс ирсэн бол харин төрийн бус байгууллагууд өөрсдөө мэдээлэлтэй учраас, бид үнэлгээний хороонд ийм хүмүүсийг ажиллуулъя гэж нэрсээ ирүүлж байна. Нэг дутагдал нь манай­хаас энэ л хүнийг орол­цуулна гэж төрийн бус байгууллагаас санал ирүүл­дэг. Бид үнэл­гээний олон хороо байгуу­лах ёстой. Сонголттой байхын тулд олон хүний нэр шаар­даж авч байгаа. Тэрнээс биш үнэлгээний хороонд дандаа нэг хүнийг оруулж болохгүй. Ингэс­нээр ту­хайн үнэлгээ бус­дын нө­лөөнд автахгүй, хэт давуу байдал үүсэхгүй.

-Нийслэлийн хэмжээнд энэ жил хэчнээн ажил гүйцэтгэхээр тендер зар­лав?

­- Одоогоор бидэнд эрх шилжиж ирсэн 100 ажил байна. Бидний үүрэг бол гүйцэтгэгчийг шалга­руу­лаад захиалагчид зөвлөмж хүргүүлэх юм. Өнөөдрийн байдлаар 23 ажлын гүй­цэтгэгч компанийг шалга­руулж зөвлөмж хүргүүл­жээ. Тендерийн үнэлгээ хийж байгаа 13 ажил бай­гаа. Тендерийн материал хүлээж авч байгаа буюу тендер зарлачихсан 31 ажил байна. Тендерийн материал боловсруулж байгаа есөн ажил байна. Хойшлогдож түр хүлээг­дэж байгаа хэдэн тендер байгаа. Шалтгаан нь тен­дер зарлахын өмнө бүр­дүүлэх ёстой зарим ажил дутуу байгааг хүлээж байна. Тухайлбал газрын асуудлаа шийдэж, захи­рамж гарсан байх ёстой. Зураг, төсөл нь боловс­руулагдсан байх ёстой. Экспертизийн дүгнэлт ажлын даалгавар нь бүрэн гарсан байх ёстой. Дээрх ажлаас аль нэг нь дутуу  уч­раас тэр зарим тен­дерийг зарлалгүй хүлээ­хээс өөр арга алга. Түр хойшилсон ажил гэж хэлж болно. Манай үнэл­гээний хорооны гишүүд энэ дутуу ажлын араас явж, яаравчлуулах, хаана юун дээр гацаж байгааг тогтоож хурдавчлуулах ажлыг зохион байгуулж байна.

-Тендерийн ажлыг зо­хион байгуулдаг газартай болсноор өмнөх жилүүдийн ажлаас ялгарах зүйл байна уу?

-Мэргэжлийн багийг бид байгуулчихлаа. Мэр­гэжлийн байгууллага энэ ажлыг дангаар хариуц­санаар худалдан авалтын чанар өөр болно. Тэр хэ­рээр нийгэмд бүтээн бай­гуулж байгаа ажлууд ча­нартай болно. Ялагчийг шударгаар шалгаруулна. Нийгэмд таатай байдал бий болно. Нийслэлд бүх мэдээллийг нээлттэй бол­гох талаар хотын дарга Э.Бат-Үүл шаардаж бай­гаа. Манай газар цахим хуудастай болсон. Үнэл­гээний хо­рооны хурлын шийдвэ­рүүдийг нээлт­тэйгээр цахим хуудаст байрлуулдаг болно. Ямар компани тендерт оролцоод яаж ялав, ямар учраас ялагдав гэдгийг бид тухай бүрт нь цахим хуудастаа мэдээлнэ. Үнэлгээний хо­рооны гишүүд ажилдаа хандах, хуралд оролцохдоо бусдын нөлөөнд автахгүй шударга байгаа эсэхийг ажиглагч хөндлөнгийн иргэн хараад сууж байна. Төрийн бус байгуулла­гынхан байр сууриа барьж, тэр хурал ном дүр­мээрээ явж байгаа эсэхийг ажиглана. Өнөөдрийн байд­лаар энэ ажлаа асуу­далгүй зохион байгуулж байгаа. Хотын удирдла­гуудаас тухайн чиглэлийг хариуцсан Засаг даргын орлогч  тендерийн хорооны хурлыг удирдах жишээ­тэй. Манайхаас зарлаж байгаа тендер шалгаруу­лалтын комисст тал талын  бүрэлдэхүүн орсон учраас элдэв хэл ам гомдол гарах­гүй л болов уу.

-Тендер шалгаруу­лал­тын нэг зовлонтой тал нь хамгийн хямд үнийг ба­римталдаг. Эргээд хийсэн ажил нь чанаргүй болох тохиолдол олонтаа гарч байсан. Үүнийг өөрчлөх цаг болоогүй юм уу?

-Таны хэлсэн шүүмж­лэлийг бид өөрчлөхөөр ажиллаж байна. Гэхдээ ганц дайралтаар бүх ажлыг сайхан болгох амаргүй. Манай газарт ажлын хэсэг байгуулж хямд үнийн асууд­­лыг яаж зөвөөр зохи­цуулах талаар зөвлөлдөж байна. Хямд үнэ үнэндээ чанаргүй ажил гэсэн логик байна. Үнийг дагаж чанар явдаг. Үүнийг бид зохицуулахын тулд хуульд заасан “харьцуулсан хямд үнэ”-ийг яаж тооцохоо ярилцаж байна.  “Харь­цуул­сан хямд үнэ”-ийг хамгийн чанартай үнэ болгомоор байна. Үүнийг цаашид яаж сайж­руулах талаар гарц хайж байгаа. Мөн цаасан дээр байгаа материалаас илүү энэ компани газар дээрээ хэрхэн ажиллаж, ямар бүтээн байгуулалтыг хэр­хэн хийж байгааг бид ан­хаарч байна. Ямар техно­логи материал ашиглах вэ, хэр туршлагатай инженер удирдах вэ, санхүүгийн чадвар сайн уу, хүн хүч, техникийн хүчин чадал, ажиллах боломж нь хэр байгаа талаар харгалзаж бид цааснаас хальж, цаа­дахыг нь хармаар байна.

-Борооны усыг өнгө­рүүлж чадахгүй эвдэрдэг, тааруу зам барьчихаад улсын мөнгийг сордог компаниуд Монголд цөөн­гүй бий. Тэдний толгойг цаашид илсээр байх уу?

-Ажлыг чанартай хийл­­гэ­хийн тулд бай­гуул­лага хоорондын уялдаа сайн байх ёстой. Манайх тендерийг шалгаруулаад гэрээ хийх зөвлөмжийг нь өгдөг. Гэрээг нь хийж, гүйцэтгэлд нь хяналт тавих ажлыг Авто замын газар, нийслэлийн Хөрөнгө оруу­лалтын газар хариуцна. Боломжийн хэрээр хянал­тад нь манай газар давхар оролцох санал гаргаж бай­на. Тухайн компани би­дэнд нэг их мундаг зүйл амлаж, сүрхий ажил хий­нэ гээд цаасан дээр бич­сэн ажлын төлөвлөгөө ирүүлдэг. Бодит байдал дээр ажлаа хийж чадаж байгаа эсэхийг бид хяна­на. Үнэхээр тааруу ажил­ласан бол “Та ууч­лаарай” гэж хэлээд дараа нь дахин тендерт оролцох эрхийг нь хасъя. Манайх бас нэг ажил сэдсэн. Тендерт шал­гарагсдын ажилд ажлаа хэрхэн хийж байгаа талаар иргэд хяналт тавих боломжийг цахим хууд­саараа дамжуулан олгож байна. Хаана ямар ажлыг, ямар компани хэ­дий хугацаанд төсвийн  хэчнээн төгрөгөөр хэрхэн барьж байгаа талаарх мэ­дээллийг бид цахим хуу­дас­таа бүрэн байршуулж эхэлсэн. Хотын газрын зураг дээр харилцах утсыг нь оруулсан байгаа. Элдэв санал, сэтгэгдэл байвал манай газрын ца­хим хуудсаар орж мэдээллээ үлдээж болно. Бид эргээд хариу мэдэгдэх болно. Иргэний оролцоо гэж үүнийг хэлж болно. Нийслэлийнхний төлөө хийж байгаа ажилд иргэд сэтгэгдлээ хэлдэг, санал шүүмжлэлээр оролцдог байх ёстой.