М.ГАНЦЭЦЭГ
Ардчиллын төлөө тэмцдэг, дуу хоолойгоо нэгтгэдэг орнуудын төлөөлөгчид Монголд хоёр өдөр чуулав. Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийн чуулга уулзалт Төрийн ордонд эхэллээ. 104 орны 1200 гаруй төлөөлөгч ардчиллын гол тулгуур болох иргэний нийгэм, залуучууд, эмэгтэйчүүд, парламент, хувийн хэвшлийг хэрхэн оновчтой хөгжүүлэн дэмжих талаар салбар хуралдаануудар хэлэлцсэн юм. 150 орныг эгнээндээ нэгтгэсэн энэхүү нийгэмлэгийг манай улс 2011 оны долдугаар сараас даргалсан бөгөөд энэ хэмжээнд хүртэлх Монголын зам дардан байгаагүй.
Одоогоос 23 жилийн өмнөх энэ өдрүүдэд ардчилсан хувьсгал ид өрнөж байсан бол өдгөө манай улсад хүний эрхийг дээдэлсэн ардчилсан нийгэм бүрэлдэж, ардчилсан парламент, хараат бус шүүх засаглал, чөлөөт хэвлэл мэдээдэлтэй болж чадсан гэж чуулга уулзалтын төлөөлөгчдийн хамтарсан хуралдааныг нээж үг хэлсэн Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг онцлов.
Монгол оронд ардчиллыг авчрахад оройлон оролцсон Ардчилсан нам бусад намтай эвсэж Шинэчлэлийн Засгийн газрыг байгуулан ажиллаж байгааг ч тэрээр онцлов. Ардчиллыг бэхжүүлнэ, түүнийг хамгаална гэдэг бол ард түмнээ эх орондоо сайн сайхан амьдруулна гэсэн үг. Ямар ч улсад бэрхшээл байдаг. Бэрхшээлийг даван гарах, төр засаг асуудлаа шийдэх хамгийн чухал арга зам бол иргэдтэйгээ хамтран ажиллах, иргэдийнхээ оролцоог нэмэгдүүлэх явдал. Ингэж байж хөрсөнд буугаад буй ардчиллын үнэт зүйлийг хадгалж, улам хөгжүүлэх болно гэж Засгийн газрын тэргүүн онцлоод иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэхэд чиглүүлэн хийж байгаа ажлуудаасаа нэрлэж Шинэчлэлийн Засгийн газар тунгалаг, ил тод, иргэдээ сонсох ажлыг түлхүү хийж байгааг хэллээ.
Хий хоосон дүр эсгэсэн ардчилал бус жинхэнэ ардчиллыг хөхиүлэн дэмжих зорилт тавьсан Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийг хоёр жилийн хугацаанд даргалсан нь манай улсын хувьд нэр төрийн хэрэг байлаа. Энэ хугацаанд нийгэмлэгийн хамт олноосоо ихийг сурч, ардчиллын замаар замнасан туршлагаасаа хуваалцах онцгой завшаан гарлаа. Манай улс хамтын ажиллагаагаа огтхон ч сааруулахгүй, иргэний нийгэм, залуучууд, эмэгтэйчүүд, парламент, хувийн хэвшлийг дэмжих чиглэлээр улс орон, бүс нутаг, олон улсын хэмжээнд үргэлжүүлэн ажиллахаа Ерөнхий сайд Н.Алтанхуяг илэрхийлсэн юм.
Хуралдаанд оролцож үг хэлсэн төлөөлөгчид ардчиллыг олон янзаар томъёолж байлаа. Тэд “Ардчилал гэдгийг ард түмний төлөөлөлгүйгээр төсөөлөх аргагүй. Ардчилал бол бүгдийг өөрчлөх ухаан юм. Ардчилал Азид хүчээ авч байна. Ардчилалд сүүдэр бий. Зарим оронд ч асуудал байсан хэвээр байна. Иргэний нийгмийнхэн ардчиллын төлөө тэмцэгчид юм. Иргэний нийгэм, иргэдийн оролцоогүйгээр ардчилал үгүй” хэмээж байлаа.
“Ардчиллын төлөөх парламентчдын форум” Төрийн ордонд үргэлжлэв. Форумыг ноён Эмануэлис Зингерис удирдан явуулж, оролцогчдоос өмнөх өдрийн хуралдааны үеэр гаргасан бүх саналыг тусгасан зөвлөмжийн баримт бичгийн эхний хувилбарыг танилцуулав. Форумд Бутан, Финлянд, Гүрж, Литва, Индонези, Итали, Ливи, Мексик, Герман, Латви, Польш, Тайван, АНУ, Монгол зэрэг 15 улсын парламентаас 50 гаруй төлөөлөгч оролцож, авлигатай тэмцэх үндсэн сэдвийн хүрээнд парламентын ёс зүйг дээшлүүлэх, парламентын хяналт, авилгатай тэмцэх чадавхийг бэхжүүлэх болон хамтын ажиллагааны талаар өөр өөрийн орны туршлагаа ярьж, хэлэлцүүлэг өрнүүлж, санал бодлоо хуваалцжээ. Парламентын салбар форум хэвлэлийнхэнд хаалттай болсон юм.
Мөн “Хүчирхэг эмэгтэйчүүд-Хүчирхэг ардчилал” сэдэвт эмэгтэйчүүдийн чуулганыг УИХ-ын Эмэгтэй гишүүдийн бүлэг, Жендэрийн Үндэсний хороотой хамтран “Кемпински” зочид буудлын хурлын танхимд зохион байгууллаа. Тус чуулганд АНУ, Канад, Солонгос, Камбожи, Швейцарь, Герман, Чех, Литв, , Азербайджан, Аргентин,Монгол улсын Засгийн газар, Эмэгтэйчүүдийн төрийн бус байгууллагын төлөөлөл, Монгол улсад үйл ажиллагаагаа явуулж буй НҮБХХ, НҮБХАС, Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк, Азийн Сан, Олон улсын хамтын нийгэмлэгийн гишүүн орны төлөөлөгчид, АНУ-ын Бүгд Найрамдахчуудын Хүрээлэнгийн экспертүүд зэрэг 125 гаруй төлөөлөгч оролцсон юм. Эмэгтэйчүүдийн чуулганаар хэлэлцэж ярилцсан сэдвүүдийн хүрээнд ардчиллын хамтын нийгэмлэгийн улс орнууд цаашид анхаарч хамтран ажиллах зөвлөмж боловсруулан өнөөдөр болох Сайд нарын хуралд танилцуулах юм.
Мөн Залуучуудын чуулга уулзалт болов. Уулзалтыг нээж Гадаад харилцааны сайд Л.Болд үг хэлсэн.
Ардчилал өөрөө дангаараа, хүнээс, залуусаас хамааралгүй хэзээ ч байдаггүй. Ардчилал цаг үргэлж түүнийг арчилж тордохыг, хамтарч ажиллахыг, сурч мэдэхийг шаардаж байдаг. Ардчиллын соёлд суралцахгүйгээр, иргэний чөлөөт оршихуй, эрхийг хүндэтгэхгүйгээр ардчиллыг хамгаалан хөгжүүлэх боломжгүй юм. Иймээс манай улс Ардчилсан орнуудын хамтын нийгэмлэгийг сүүлийн хоёр жил даргалах хугацаандаа ардчиллын боловсролыг хөгжүүлэх явдлыг тэргүүлэх чиглэлээ болгож ирснийг Л.Болд онцлов.
АОХН-ийн сайд нарын долдугаар бага хурал өнөөдөр Төрийн ордонд нээлтээ хийнэ. Хуралд Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, Тайландын Ерөнхий сайд Йинлак Чинават, Коста Рикагийн Тэргүүн Дэд Ерөнхийлөгч Альфио Пива Месен, Нигерийн Дэд Ерөнхийлөгч Намади Самбо, Европын Комиссын Дэд Ерөнхийлөгч Катринь Аштон, НҮБ-ын ЕНБД-ын орлогч Кассым-Жомарт Токаев, Нобелийн шагналт Ануг Сан Су Чи, Нобелийн шагналт Таваккол Карман, АОХН-ийн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Мариа Лайсснар нар хүндтэй зочдоор оролцоно.
Хурал өнөөдөр өндөрлөх бөгөөд АОХН-ийн даргын халааг манай улс Эль Сальвадор улсад шилжүүлэх юм байна.
