Л.ЭНХТУЯА
Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний комиссын гишүүн П.Оюунчимэгээр ахлуулсан баг Хөвсгөл аймагт нээлттэй өдөрлөг зохион байгуулж, үндэстний цөөнхийн эрхийн хэрэгжилттэй газар дээр нь танилцаад ирсэн тухайгаа хэвлэлийнхэнд мэдээлэл дуулгав. Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний комисс 2003 оноос эхлэн “Үндэстний цөөнх цаатан иргэдийн эрхийн хэрэгжилт”-ийн асуудлаар судалгаа явуулж, орон нутгийн удирдлагад төлөөллийг оролцуулах, эрүүл мэндээ хамгаалуулах нөхцөл боломжийг сайжруулах, ядуурлыг бууруулахад анхаарал хандуулж ирсэн байна. “Бид Монгол Улсад аж төрж байгаа үндэстний цөөнх иргэдээ цаатан гэж нэрлээд хэвшчихсэн. Угтаа тэд Тува үндэстэн юм. Тэднийг цаа маллаж амьдардаг ажил хөдөлмөрийнх нь онцлогоор ингэж нэрлэж байгаа нь зохимжгүй хэрэг. Тэд ч үүнд их дургүйцдэг” гэж хүний эрхийн үндэсний комиссын ажлын албаны дарга Г.Золжаргал тодотгож байлаа. Хурлын үеэр багийн ахлагчаас дараах тодруулгыг авлаа.
Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний комиссын гишүүн П.Оюунчимэг:
АЛБАН ХААГЧИЙН УЧРУУЛСАН ХОХИРЛЫГ ТӨР ХАРИУЦДАГИЙГ ӨӨРЧЛӨХ ХЭРЭГТЭЙ
-Тува иргэнд хандсан олон улсын төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилтэнд хяналт тавьсан уу?
-Энэ бол маш чухал асуудал. Үндэстний цөөнхийн тухай мэдээлэл, үйл ажиллагаа дэлхий нийтийн анхаарлыг татдаг байдлыг ашиглах сонирхолтой хүмүүс олон байна. Ганцхан жишээ хэлье. Цагааннуур сумын тайгад жуулчид болон кино групп очиж тува иргэдийн ажил амьдрал, нүүдлийн тухай зураг авалт их хийж байна. Үндэстний цөөнхийн тухай мэдээллийг нийтэд хүргэж байгаа нь сайн хэрэг. Гэхдээ зураг авалтад зориулан шаардлагагүй нүүдэл хийлгэж хүндрэл учруулдаг атлаа иргэдийн мэдлэггүй байдлыг ашиглан ямар нэгэн урамшуулал өгдөггүй тохиолдол ч байна.
-Мэдлэггүй байдлаасаа болж хохирох төдийгүй буруудах тохиолдол ч байдаг уу?
-Цагааннуур сумын гурван иргэн галт зэвсэг хэрэглэн танхайрсан хэргээр цагдан хоригдсон байна. Энэ бас л тэдний мэдлэггүй, мэдээлэлгүй байгаатай холбоотой. Галт зэвсгийн тухай хуулийн ямар ч ойлголт тэр хүмүүст байхгүй байх жишээтэй.
-Хөвсгөл аймагт хүний эрх ноцтой зөрчсөн тохиолдол байна уу?
-Улаан-Уул сумын харьяат иргэн эмэгтэйг залилангийн хэрэгт гүтгэн, хилсээр хорьж, таван жил ажил амьдралыг нь хохироосон байна. Манай байгууллага энэ иргэний өмнөөс төлөөлөн нэхэмжлэл гаргаж шүүхэд хандсан. Шүүх шалгаж үзээд иргэнд 65 сая төгрөгийн нөхөн олговор олгохоор болсон. Энэ нь бидний иргэнийг төлөөлсөн 20 дахь хэрэг бөгөөд хамгийн өндөр нөхөн олговор олгуулсан тохиолдол юм.
-Нөхөн олговрын 65 сая төгрөгийг яг ямар хохиролд нь олгосон төлбөр юм бэ?
-Иргэн Д.Энхмандах хилсээр гүтгүүлж, 68 хоног хоригдсон. Энэ хугацаанд үр зулбасан. Үүний дараахан болсон шүүх хурлын үеэр байнга босоо байснаас мэс заслын оёдол нь задарч, эвэрхийтэй болсон байдаг. Гэм буруутай нь хуулийн дагуу шүүхээр нотлогдох хүртэл хэнийг ч гэм буруутайд тооцож болохгүй атал ажиллаж байсан сургуулийнх нь захирал ажлаас нь халсан. Энэ бүх нөхцөл байдлаас болж хүүхэд нь сургуулиасаа завсардсан зэргээр маш их хохирсон.
-Хэргийг хариуцсан мөрдөн байцаагч, гүтгэсэн тал, шүүх, ажлаас халсан албан тушаалтан гээд олон л буруутан байна. Мөнгөн төлбөрийг яг хэн барагдуулах вэ?
-Төрийн албаны тухай хуулийн 04 дүгээр зүйлийн 4.2.7-д зааснаас төрийн албан хаагчийн учруулсан хохирлыг төр хариуцах ёстой. Гэхдээ энэ заалтыг өөрчлөх хэрэгтэй. Төрийн албан хаагчийн хариуцлагын тогтолцоо ийм сул байхад иргэнийг хохироох үйлдэл гарсаар л байх болно.
