Түрүүч нь 73 (4388)
Б.УРАН, Б.ЗАЯА
ГАЗРЫГ ХУУЧИН ХЭВЭНД НЬ ОРУУЛАХ ЁСТОЙ
Нүхтийн аманд нийтийн зориулалттай орон сууц, мөн пентхаус хотхон барьсан, худалдаалж байгаа компаниудын эзэдтэй холбогдсон юм. Орон сууцнаас нь худалдаж авсан тохиолдолд үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээ олгоно, асуудалгүй гэв. Дархан цаазат газарт газар өмчлөх, эзэмших хуулийн харилцаа огт байдаггүй. Зөвхөн аялал жуулчлалын зориулалтаар таван жил хүртэл ашиглах эрх олгодог гэдгийг өмнөх дугаартаа онцолсон билээ. Тэгвэл Дархан цаазат газарт барьсан үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээ гэдэг нь тухайн хүний худалдаж авсан барилгыг хамгаалах баримт бичиг болж чадах уу. Өөрөөр хэлбэл, газар нь хууль бус бол барилга нь яах вэ. Энэ талаар хуулийн зөвлөгөөг авсан юм. Хуульчийн хэлснээр газар нь нэгэнт Дархан цаазат. Тэнд өмчлөх, эзэмших эрх үүсдэггүй. Харин дээр нь барилга барьсан хүмүүс үл хөдлөх хөрөнгийн хуулийг урдаа барьж биеэ өмгөөлж болох юм. Гэвч газар ашиглах эрхээ зориулалтын бусаар ашигласан бол асуудал гарлаа гэхэд газраа чөлөөлөхөөс өөр аргагүйд хүрнэ гэв. Зориулалтын бусаар ашигласан гэдэг нь Л.Гансүх сайдын 2008 онд гаргасан зуслангийн зориулалтаар газар ашиглах түр журмаар газар авчихаад, түүнийгээ бизнесийн зориулалтаар ашиглаж, дамлан наймаалж, ашиг олж байгаа явдал юм. Хуульд зааснаар Дархан цаазат газрыг ашиглачихаад буцааж өгөхдөө хуучин хэвэнд нь оруулж өгөх ёстой. Гэтэл томоос том байшин барьчихсан, бүр түүнийгээ бусдад худалдаалаад сууж байгаа хүмүүст энэ хууль үйлчлэнэ гэж үү. Энэ асуудал олон жилийн турш маргаан дагуулсаар байсан нь үнэн. Гэвч Нүхтийн аманд тансаг хаус, орон сууцны хорооллоо тэнгэрт хадсан үнээр үнэлчихээд үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээтэй, санаа зовох асуудалгүй хэмээн худалдан авагчдын толгойг эргүүлсээр байгаа юм. Тэр хэсэгт амьдардаг айл, өрх бүгд нийгмийн дээд давхаргынхан, УИХ-ын гишүүд, сайд дарга нар байдаг гэнэ. Үе үеийн сайдууд өөрсдөө зөвшөөрлийг нь өгч, газрыг нь дамлачихаад, дээр нь барьсан барилгыг буцаагаад бэлгэнд аваад сууж байдаг нь худал биш. Нэгэнт сүндэрлэчихсэн олон барилга, байшинг хүний өмч талаас нь бодолцож үзээд нураадаггүй юм гэхэд, нэмж бариулахгүй талаас нь ямар нэг юм хийгээсэй. Биднийг Нүхтийн аманд очиход лав 30 гаруй барилгын ажил үргэлжилж байсан. Цаг улам дулаарахаар бүр ч нэмэгдэнэ гэж байгаль хамгаалагч нь хэлсэн. Дархан цаазат газрыг чухам яаж ашиглах ёстой вэ. Тэнд байгалийн сайхан бүрдсэн, ан амьтан, гол горхи нь байна. Зүй тогтол нь зөв хөгжиж ирсэн бол өдийд стандартын шаардлага хангасан тоотой хэдэн амралтын газар орчныг нь сайхан тохижуулаад гадаадынханд үзүүлж байх байлаа. Тэнд ажилладаг хоёр, гуравхан амралтын газар нь хувийн хаус, орон сууцны сүрд дарагдаад, байгалийн үзэмжит газрыг таниулан сурталчлах биш, зөвхөн амарч цэнгүүлэх төдийхөн үүрэг л гүйцэтгэж байна.
ӨМНӨХ САЙДЫН ХУУЛЬ ЗӨРЧСӨН ШИЙДВЭРИЙГ ШАЛГАНА
Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн яамнаас өмнөх сайдынх нь хууль зөрчиж, замбараагүй олгосон газрын асуудлыг цэгцлэнэ гэдгээ мэдэгдсэн. Энэ шалгалтыг Нүхтийн аманд ч гэсэн хийхээр болжээ. Энэ талаар тус яамны Тусгай хамгаалалттай нутгийн удирдлагын газрын дарга Т.Эрдэнэчимэгээс тодруулсан юм.
-БОНХЯ-наас Нүхтийн аман дахь замбараагүй газрын асуудлыг шалгах гэж байгаа гэлээ. Энэ талаар тодруулахгүй юу?
-Нүхтийн аманд зориулалтын дагуу үйл ажиллагаа явуулж байгаа аялал жуулчлалын газар хоёрхон байна. Бусад нь өмнөх сайдын гаргасан түр журмын дагуу зуслангийн зориулалтаар газар ашиглаж байгаа иргэд, аж ахуй нэгжүүд бий. Одоогийн байдал нь үнэхээр замбараагүй байгаа нь үнэн. Тиймээс бид эхний ээлжинд яг хэдэн иргэнд, ямар зориулалтаар газар ашиглуулсныг тогтоосон. Цаашид иргэдэд газар олгох шийдвэр нь хуулийн дагуу байсан эсэхийг шалгана.
-Л.Гансүх сайдын гаргасан журам хууль зөрчсөн эсэхийг тогтооно гэсэн үг үү?
-Тийм. Дархан цаазат газрын хуулиар бол хууль зөрчсөн шийдвэр гэдэг нь тодорхой. Тиймээс яамны зүгээс юуны түрүүнд Л.Гансүх сайдын тушаалыг нягталж шалгана. Дараа нь зуслангийн зориулалтаар авсан газарт хувийн орон сууц барьж, заримыг нь дамлан худалдаалж байгаа нь хуульд нийцэж байгаа эсэх, ямар хуулийг зөрчиж байгааг тогтооно. Мөн кадастрын зургийг мэргэжлийн байгууллагаар шалгуулна. Энэ ажлыг эхлүүлэхгүй бол Нүхтийн ам тун удахгүй Зайсангийн амтай адилхан болох нь. Хууль зүйн яам, Мэргэжлийн хяналтын газар болон манай яам хамтарсан томоохон шалгалтыг ирэх сараас эхлүүлэхээр бэлтгэж байна.
-Тэнд газар ашиглахдаа таван жилээр авсан байдаг. Хугацааг нь сунгахгүй байж болохгүй юу?
-Одоогийн хууль эрхзүйн орчноор бол газар эзэмшүүлэх тухай асуудал байхгүй. Ашиглах хугацаа дууссан бол, өөрөөр хэлбэл таван жилийн дараа гэрээ дуусахад заавал сунгах ёсгүй. Энэ хугацаанд газар эзэмших, эсвэл ямар нэгэн өмчлөлийн асуудал байхгүй. Газрын болон эд хөрөнгийн өмчлөлийн асуудал үүсэхгүй. Таван жилийн хугацаанд Дархан цаазат газрыг ашиглаад буцаахдаа анхны хэлбэрт нь оруулж өгөх учиртай. Тэрнээс би тэр газрыг авчихлаа, байшингаа барьчихсан юм чинь миний өмч болно гэсэн ойлголт байхгүй.
-Нүхтийн амны даац хэтэрсэн гэж байсан. Цаашид энэ газрыг ямар байдлаар ашиглах вэ?
-Шинэ сайд ажлаа авснаас хойш Дархан цаазат газарт нэмж газар олгоогүй. Даац нь хэтэрсэн нь ойлгомжтой. Энгийн нүдээр харахад ойлгомжтой байгаа. Тиймээс тухайн газрын эко систем ямар төвшинд байна, аялал жуулчлал хөгжүүлэх шаардлагатай бол даац нь ямар байгааг үнэлүүлэх ёстой. Даацандаа тулгуурласан үнэлгээ гаргана. Нэг үгээр Богдхан уулын шинэ төлөвлөлт, шинэ менежментийг хийнэ. Дараа нь хаана нь аялал жуулчлал байх ёстойг тодорхойлно. Бусад орны жишгээс харахад тусгай хамгаалалттай газар тэр дундаа Дархан цаазат газарт аялал жуулчлалын бааз байгуулах нь буруу байдаг юм билээ. Аль болох буцааж гаргаж байна. АНУ ч энэ маягаар сүүлийн жилүүдэд дархан цаазат газраа хамгаалж авч үлдэж байна.
